محمدصادق آذین
سپهبد شهید قاسم سلیمانی (زاده ۲۰ اسفند ۱۳۳۵- شهادت: ۱۳ دی ۱۳۹۸) فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و یکی از مهمترین چهرههای نظامی- سیاسی جمهوری اسلامی ایران بود که با فرماندهی محور مقاومت در برابر نیروهای تکفیری دولت خودخوانده اسلامی شام (داعش) و شکست آنها به شهرت رسید و در جریان یک سفر دیپلماتیک به دستور رئیسجمهور آمریکا در فرودگاه بغداد ترور شد و به شهادت رسید.
سپهبد قاسم سلیمانی که با عناوینی چون «حاج قاسم»، «سردار» و «سردار دلها» در میان ایرانیان شناخته میشود به عنوان یکی از نمادهای اقتدار جمهوری اسلامی ایران در میان مردم ایران و منطقه شناخته شده و در نظرسنجیهای مختلف همواره در میان موثرترین چهرههای ایران و جهان در مبارزه با نظام استکبار در منطقه غرب آسیا شناخته میشد.
او که بهواسطه مسئولیت در نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی جزو فرماندهان کم نام و نشان و دور از حضور رسانهای بود، بعد از شکلگیری نیروهای تکفیری داعش در منطقه و آغاز جنگ نظامی جمهوری اسلامی ایران و محور مقاومت با آنها به مرو در میان مردم شناخته شد و بعد از مدتی به واسطه اقتدار نظامی و فتوحات در جنگ و هم چنین موضعگیریهای دور از افراط، در میان مردم به چهره ای محبوب تبدیل شد.
حاج قاسم سلیمانی علاوه بر ایران، چهره ای محبوب در منطقه غرب آسیا، بهویژه کشورهایی چون عراق، پاکستان، یمن، سوریه، فلسطین، کشمیر، ترکیه، هندوستان، مالزی و… بود و بعد از اعلام شهادتش تجمعات کمنظیری در سطح این کشورها بهطور خودجوش برگزار شد.
تشییع حاج قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس و سایر شهدای ترور فرودگاه بغداد در ایران و عراق یکی از باشکوهترین مراسم اجتماعی در ایران و عراق شد و مراسم یادبودش در شهرهای مختلف ایران نظیر مشهد، اهواز، کرمان، قم و تهران جزو باشکوهترین و پرجمعیتترین مراسم یادبود در تاریخ ایران بهشمار میرود. مراسم تشییع سپهبد سلیمانی در تهران، در کنار مراسم تشییع امام خمینی (۱۳۶۸) و آیت الله سید ابراهیم رئیسی (۱۴۰۲) پرجمعیتترین مراسم تشییع در پایتخت جمهوری اسلامی ایران به حساب میآیند.
حاج قاسم سلیمانی علاوه بر نقش آفرینیهای تاریخی در جبهه سیاسی و نظامی که در ساماندهی نیروهای محور مقاومت در کشورهای ایران، افغانستان، پاکستان، عراق، سوریه، لبنان، کشمیر و… و شکست داعش در یک نبرد ۵ ساله، نقش آفرینیها و اثرگذاریهای جدی نیز در عرصه فرهنگ داشت. شهادت او هم واکنشهای گسترده و کم سابقه هنرمندان را به دنبال داشت که این واکنشها به جریانات هنری و رسانه ای تبدیل شد.
بعد از آن که حضور مستشاری نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در نبرد با داعش در کشور سوریه عمومی شد، در عین آن که کنجکاویهای بسیاری دربارهٔ کم و کیف این حضور در میان اهالی رسانه و عموم مردم وجود داشت، اما به واسطه شرایط منطقه و خطرات شدید حضور میدانی اهالی رسانه، این فرصت برای تقریبآً هیچکس فراهم نبود تا بتواند جنگ محور مقاومت با داعش را روایت کند. اما با دستور سردار سلیمانی و فرمانی که در زمان خود ساختارشکنانه و شجاعانه قلمداد میشد، تعدادی از مستندسازان جوان ایرانی با حمایت سازمان هنری رسانه ای اوج به سوریه اعزام شدند تا بتوانند جنگ با داعش را در قاب مستند خود روایت کنند. باز شدن مسیر حضور مستندسازان ایرانی در جنگ با داعش هرچند با حفاظت نیروههای نظامی ایران شکل گرفت، اما خیلی زود توانست روایتهایی را در میان مردم شکل دهد که بهطور جدی گزارههای ادعای تلویزیونها و رسانههای ضد ایرانی دربارهٔ ماهیت حضور نیروهای ایرانی و ماهیت وجودی داعش را در افکار عمومی ایران و منطقه تغییر داد.
همچنین دو فیلم سینمایی «بیست و سه نفر» و «به وقت شام» نیز به کارگردانی مهدی جعفری و ابراهیم حاتمی کیا ساخته شد که حضور سلیمانی در پشت صحنه فیلم بیست و سه نفر تبدیل به مستند شد و روی آنتن رفت. این نخستین بار بود که یک فرمانده نظامی در بخش غیرفرهنگی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در این سطح از تولیدات فرهنگی و رسانه ای حمایت میکرد.
بسیاری از کنشهای رسانه ای حاج قاسم نیز در میان مردم مورد توجه قرار گرفته و علیرغم تبلیغات گسترده رسانههای ضدایرانی و مقامات سیاسی ایالات متحده آمریکا، رژیم صهیونیستی و اروپا علیه حاج قاسم سلیمانی، او را در میان مردم ایران به چهره ای محبوب تبدیل کرده بود. تأکیدات مکرر سپهید سلیمانی در مضر بودن تفکیکها و گروه کشیهای سیاسی رایج در کشور، عدم برخورد سلبی با دختران کم حجاب و لزوم برخورد پدرانه با تمام افشار جامعه به ویژه طیفهای مختلف جوانان از جمله رفتارهایی بود که از سردار سلیمانی، چهره ای محبوب در میان عمده مردم ایران ساخته بود. نظرسنجیهای مختلف نشان از آن دارد که سردار سلیمانی جزو محبوبترین چهرههای ایران در تاریخ معاصر است.
بعد از شهادت حاج قاسم سلیمانی نیز آثار مختلف فرهنگی و هنری دربارهٔ او از سوی هنرمندان سرشناس کشور تولید و منتشر شد. موسیقی، هنرهای تجسمی، نقاشی، ادبیات و شعر از جمله عرصههایی بودند که بیشترین واکنش هنری را به شهادت حاج قاسم سلیمانی داشتند. که از این جمله میتوان به قطعات موسیقی «قاسم هنوز زنده ست»، «مرد میدان»، «یک و بیست دقیقه»، «وصیت نامه» و… با صدای چهرههایی چون علیرضا افتخاری، غلامرضا صنعتگر، حسین حقیقی، سالار عقیلی، سید محمد معتمدی و… اشاره کرد. رویداد هنری مقام حماسه نیز در سال ۱۴۰۰ از سوی مرکز موسیقی صداوسیما در تالار وحدت در سالروز شهادت حاج قاسم سلیمانی با حضور چهرههایی چون علیرضا افتخاری، سید محمد معتمدی، محمدرضا چراغعلی، امیرحسین سمیعی، محمدرضا عقیلی، علی العطار از لبنان و… برگزار شد.
دیوارنگاره میدان ولیعصر نیز با رونمایی از طرحی که از جمله معروف حاج قاسم سلیمانی الهام گرفته بود (ما ملت امام حسینیم، ما ملت شهادتیم) تبدیل به یکی از پربسامترین طرحهای تصویری- رسانه ای در سالهای اخیر شد.
بعد از شهادت حاج قاسم سلیمانی و در حالی که به گواه منابع بینالمللی واکنشهای مردمی در ایران نسبت به این اتفاق، تولیدات رسانه ای در شبکههای اجتماعی را چهار برابر حجم روزانه کرده بود، پلتفرم متا تصمیم گرفت هرگونه تولیدمحتوا دربارهٔ سردار حاج قاسم سلیمانی را ممنوع اعلام کرده و این محتواها را از پلتفرمهای خود به خصوص اینستاگرام حذف کند. در جریان این اتفاق بسیاری از حسابهای موردتوجه در اینستاگرام که تولیدات رسانه ای در حمایت از سردار سلیمانی داشتند بعضاً بدون اعلام و تذکر قبلی از سوی متا حذف شده و تولیدمحتوا دربارهٔ حاج قاسم سلیمانی مصداق ترویج خشونت و تروریسم شناخته شد. برخی منابع از نقش آفرینی مستقیم سازمان منافقین در جریان شناسایی حسابهای فعالان رسانه ای در حمایت از حاج قاسم سلیمانی و حذف حساب آنها از سوی متا سخن گفتند.
بعد از شهادت حاج قاسم سلیمانی، بنیاد مکتب حاج قاسم سلیمانی به منظور تولید و نشر آثار شهید سلیمانی تشکیل شده و دخترش، زینب سلیمانی عهدهدار این مکتب شد.
اهدای نشان ذوالفقار به سردار سلیمانی
توسط رهبر انقلاب
عراق
سردار سلیمانی در میدان نبرد
سوریه
سردار سلیمانی در میدان نبرد
شهید سلیمانی
شهید حسن نصرالله
شهید ابومهدی المهندس
اقامه نماز توسط رهبر انقلاب
بر پیکر شعید سلیمانی و همراهان او
چهارمین سالگرد شهادت سردار سلیمانی
گلزاری شهدای کرمان
قاسم سلیمانی در ۲۰ اسفند ۱۳۳۵ در روستای قناتملک از توابع شهرستان رابُر کرمان در ایل عشایر سلیمانی به دنیا آمد. در ۱۸ سالگی به استخدام اداره آب کرمان درآمد. به گفته خودش، یکی از گردانندگان راهپیماییها، اعتصابات کرمان و مبارزه در برابر نیروهای حکومت شاهنشاهی در زمان انقلاب اسلامی بوده است.
قاسم سلیمانی پس از انقلاب اسلامی، در ۱۳۵۸ به عضویت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درآمد و از اعضای واحد آموزش، و مربی پادگان آموزشی قدس سپاه کرمان شد. سلیمانی در سال ۱۳۶۰ با حکم محسن رضایی فرمانده وقت سپاه پاسداران، فرمانده لشکر ۴۱ ثارالله در کرمان شد. وی در جنگ عراق علیه ایران، از فرماندهان عملیاتهای والفجر هشت، کربلای چهار و کربلای پنج بود و دو بار مجروح شد که یک بار همراه با جراحات شدید بود.
سلیمانی پس از پایان جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۶۷ مدتی فرمانده سپاه هفت صاحبالزمان شد و سپس مجدداً فرمانده لشکر ۴۱ ثارالله گردید و تا قبل از انتصاب به فرماندهی سپاه قدس با باندهای قاچاق مواد مخدر در مرزهای ایران و افغانستان میجنگید.
قاسم سلیمانی در سال ۱۳۷۶ از سوی رهبر جمهوری اسلامی ایران به فرماندهی سپاه قدس منصوب شد.[۱]
انتصاب قاسم سلیمانی به فرماندهی نیروی قدس همزمان با اوجگیری فعالیت طالبان در افغانستان بود.[۲] او با مجاهدین افغانستان از جمله احمد شاه مسعود همکاری میکرد[۳] و طبق گفته برخی از مجاهدین، او بارها برای نبرد با طالبان و القاعده در افغانستان حضور پیدا کرده بود.[۴] بهگفته نظامیان افغانستانی، حضور سلیمانی در افغانستان موفقیتآمیز بوده است، چون وی شخصیتی صمیمی داشت که بهراحتی میتوانست اعتماد طرف مقابل را جلب کند و توانایی فراوانی در زمینهسازی برای آتشبس و همکاری میان نیروها داشت.[۵]
قاسم سلیمانی در جریان تهاجم اسرائیل به لبنان طی جنگ ۳۳ روزه در منطقه ضاحیه جنوبی بیروت و در اتاق مرکزی فرماندهی عملیات حزبالله لبنان حضور داشت.[۶]
به گفته یکی از رهبران جنبش حماس او رابطه عمیقی با حماس داشت و از مقاومت فلسطین حمایت میکرد.[۷] بر این اساس وی توانست حماس را در برابر اسرائیل، به سلاحهای پیشرفته تجهیز کند[۸] و تونلهای زیرزمینی که برای مقابله با اسرائیل حفر شد، از طرحهای عملیاتی عماد مغنیه و قاسم سلیمانی بوده است.[۹]
قاسم سلیمانی از فرماندهان مبارزه علیه داعش در عراق[۱۰] و سوریه بود.[۱۱] در سال ۲۰۱۴ میلادی که شهر موصل به تصرف داعش درآمد و بغداد، پایتخت عراق نیز تا مرز سقوط پیش رفت، قاسم سلیمانی با سید علی سیستانی از مراجع تقلید عراق دیدار کرد و پس از آن آیتالله سیستانی فتوای جهاد علیه داعش را صادر کرد.[۱۲] وی با سازماندهی بخشی از نیروهای حشد الشعبی نقش مؤثری در اخراج داعش از عراق داشت، به گونهای که حیدر العبادی نخستوزیر وقت عراق، از قاسم سلیمانی بهعنوان یکی از اصلیترین متحدان عراق در مبارزه با داعش نام برده است.[۱۳]
سلیمانی در بسیاری از عملیاتها در برابر داعش، به نیروهای حشد الشعبی، ارتش عراق و نیروهای دولت اقلیم کردستان عراق مشاوره داده است؛ از جمله در آزادسازی شهر آمرلی در استان صلاحالدین عراق،[۱۴] بازپسگیری تکریت،[۱۵] جلوگیری از نفوذ داعش به شهر اربیل در شمال عراق،[۱۶] و نیز نبرد با داعش در سامرا.[۱۷]
سلیمانی برای مبارزه با داعش و گروههای تکفیری در سوریه، نیروهای دفاع ملی سوریه را سازماندهی کرد.[۱۸] در سال ۲۰۱۱میلادی نیروهای تحتفرمان او معروف به مدافعان حرم، از جمله لشکر فاطمیون و لشکر زینبیون، راهی سوریه شدند.[۱۹] آزادسازی بوکمال،[۲۰] آزادسازی شهر تاریخی تدمر در جنوب شرقی حمص[۲۱] و آزادسازی شهر القصیر از جمله دستاوردهای او در جنگ سوریه بهشمار میآید.[۲۲]
قاسم سلیمانی در نامهای خطاب به سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران که ۳۰ آبان ۱۳۹۶ در رسانههای ایران منتشر شد، پایان سیطره داعش را اعلام کرد و از برافراشته شدن پرچم سوریه در بوکمال از شهرهای سوریه در نزدیکی مرز عراق خبر داد.[۲۳] پیش از آن نیز سلیمانی در ۳۰ شهریور ۱۳۹۶ وعده داده بود که کمتر از سه ماه دیگر پایان حکومت داعش در کره خاکی را اعلام خواهد کرد.[۲۴]
ستاد بازسازی عتبات عالیات با حمایت مستقیم نیروی قدس سپاه در دوره فرماندهی قاسم سلیمانی شکل گرفته و مسئول آن نیز از طرف سلیمانی تعیین میشده است.[۲۵] قاسم سلیمانی همچنین در زمینه تأمین امنیت زائران پیادهروی اربعین و همچنین فراهم کردن امکانات پشتیبانی و لجستیکی و امکانات رفاهی برای زائران اربعین نقش داشته است؛[۲۶] چنانکه به کوشش او ویزای عراق برای زائران اربعین ایرانی حذف شده است.[۲۷]
سردار قاسم سلیمانی در بهمن ۱۳۸۹ از سوی سید علی خامنهای، فرمانده کل قوای نظامی ایران، درجه سرلشکری را دریافت کرد.[۲۸] همچنین آیتالله خامنهای در ۱۹ اسفند ۱۳۹۷، نشان ذوالفقار را به وی اهدا کرد.[۲۹] طبق آئیننامه اهدای نشانهای نظامی جمهوری اسلامی ایران، نشان ذوالفقار به آن دسته از فرماندهان عالیرتبه و رؤسای ستادهای عالیرتبه در نیروهای مسلح اهدا میشود که تدابیر آنها در طرحریزی و هدایت عملیاتهای رزمی موجب حصول نتایج مطلوب شده باشد.[۳۰] سلیمانی نخستین کسی بود که پس از انقلاب اسلامی نشان ذوالفقار را دریافت کرد.[۳۱] وی همچنین در سال ۱۳۹۸ و پس از شهادتش به درجه نظامی سپهبدی رسید.[۳۲]
در سال ۲۰۱۹میلادی، در ویژهنامهای که هر سال نشریه آمریکایی فارین پالیسی برای معرفی صد اندیشمند برتر دنیا منتشر میکند، قاسم سلیمانی در فهرست ده متفکر برتر حوزه دفاعی-امنیتی قرار گرفت.[۳۳] به گفته یکی از فرماندهان ارتش آمریکا، سردار سلیمانی استراتژیستی محاسبهگر و عملیاتی است که روابط پایدار و موقعیت ایران را در منطقه تقویت کرده و در متحد ساختن شیعه و توانمندسازی آنها موفق بوده است.[۳۴] برخی از تحلیلگران سیاسی بر این باورند که قاسم سلیمانی میتواند مصداق برترین ژنرال جهان باشد.[۳۵]
سردار قاسم سلیمانی در ۱۳ دی ۱۳۹۸ در حمله تروریستی پهپاد آمریکایی به خودروی حامل وی در نزدیکی فرودگاه بغداد به همراه چند تن دیگر از جمله ابومهدی المهندس، معاون حشد الشعبی (بسیج مردمی عراق)، به شهادت رسید.[۳۶] وزارت دفاع آمریکا با صدور بیانیهای، اعلام کرد که این حمله به دستور دونالد ترامپ، رئیسجمهوری وقت ایالات متحده، انجام شده است.[۳۷]
ترور قاسم سلیمانی، اعتراضاتی را در کشورهای مختلف جهان در پی داشت و مراسمهایی در بزرگداشت او در شهرهای مختلف ایران و دیگر کشورهای جهان برگزار شد. همچنین شخصیتهای سیاسی و مذهبی ایران و دیگر کشورها به ترور وی واکنش نشان دادند.[۳۸]
این واقعه پیامدهای مختلفی نیز در پی داشت از جمله سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، پایگاه عینالاسد مقر نظامیان آمریکایی در عراق را هدف حمله موشکی قرار داد.[۳۹]همچنین مجلس عراق طرح اخراج آمریکاییها از عراق را تصویب کرد.[۴۰]
قاسم سلیمانی پیش از آن چندین بار هدف ترور قرار گرفته بود؛ نخستین بار در سال ۱۳۶۰ از سوی یک پزشک وابسته به سازمان مجاهدین خلق هدف ترور قرار گرفت.[۴۱] اوایل مهر ۱۳۹۸، حسین طائب، رئیس سازمان حفاظت اطلاعات سپاه، از دستگیری افرادی خبر داد که قصد داشتند قاسم سلیمانی را در کرمان ترور کنند.[۴۲]

مراسم تشییع سردار قاسم سلیمانی به همراه ابومهدی المهندس و دیگر همراهانشان در ۱۴ دی ۱۳۹۸ با حضور شخصیتهای سیاسی و مذهبی و عموم مردم عراق در شهرهای بغداد، کربلا و نجف برگزار شد.[۴۳] در کربلا، سید احمد الصافی تولیت حرم حضرت عباس[۴۴] و در نجف، شیخ بشیر نجفی بر پیکر آنان نماز گزارد.[۴۵] سپس پیکرهای شهدای ایرانی و ابومهدی المهندس به ایران منتقل شده و در ۱۵ دی در اهواز و مشهد و در ۱۶ دی در تهران و قم تشییع شدند.
سید علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی ایران ۱۶ دی ۱۳۹۸ در تهران بر پیکر قاسم سلیمانی و دیگر همراهانش از جمله ابومهدی المهندس نماز گزارد.[۴۶] در مراسم تشییع جنازه وی در تهران، اسماعیل هنیه رئیس دفتر سیاسی حماس طی سخنانی از تلاشهای قاسم سلیمانی برای رهایی فلسطین از اشغال اسرائیل یاد کرد و وی را «شهید القدس» نامید.[۴۷] پایگاه خبری روسی روسیا الیوم، تشییع جنازه وی را پس از تشییع جنازه امام خمینی بزرگترین تشییع جنازه تاریخ برشمرد.[۴۸] به گفته سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی حدود ۲۵ میلیون نفر در تشییع سلیمانی شرکت کردند.[۴۹]
قاسم سلیمانی ۱۷ دی در کرمان تشییع و در ۱۸ دی ۱۳۹۸ در گلزار شهدای این شهر دفن شد.[۵۰]
یکی از تصاویری که بازتاب رسانهای گسترده پیدا کرد، حضور میلیونی مردم شهر مشهد با چراغهای روشن تلفن همراه و شمعهای در دست بود. به دلیل تأخیر در مراسم تشییع خوزستان، آیین وداع در مشهد پس از غروب آفتاب انجام شد و تصاویر این تشییع با عنوان ستاره باران شهر مشهد در رسانههای مختلف منتشر شد.
پیکر شهید سپهد قاسم سلیمانی و شهید ابومهدی المنهدس و دیگر شهدای حمله تروریستی فرودگاه بغداد ۱۴ دی ماه ۱۳۹۸ در کربلای معلی برگزار شد. این مراسم با حضور گسترده تشییعکنندگان و نمایندگان آیت الله العظمی سیستانی، استاندار کربلا، شخصیتهای بزرگ سیاسی، روحانیون، رهبران قبایل و نیروهای حشد الشعبی در خیابانهای کربلا، خصوصاً بینالحرمین اجرا شد.
بر اساس وصیتنامهای که در ۲۴ بهمن ۱۳۹۸ش در مراسم چهلمین روز قاسم سلیمانی در تهران توسط اسماعیل قاآنی فرمانده نیروی قدس قرائت شد،[۵۱] پیروی از سید علی خامنهای و حمایت از ولی فقیه، توجه به فرزندان شهیدان و احترام به نیروهای مسلح ایران را مورد توجه قرار داده و در بخشی از وصیتنامه خود اهمیت جمهوری اسلامی را متذکر شده و آن را قرارگاه حسین بن علی و حرم توصیف کرده و هشدار داده است که اگر دشمن، این حرم را از بین برد، حرمی باقی نمیماند، نه حرم ابراهیمی و نه حرم محمّدی(ص).[۵۲] مراسم چهلم درگذشت سلیمانی در شهرهای مختلف ایران و برخی دیگر از کشورها برگزار شد.[۵۳] و هر ساله مراسم سالگرد وی نیز برگزار میگردد.
متن پیام آیتالله خامنهای در پی شهادت سپهبد قاسم سلیمانی و شهدای همراه او:[۵۴]
بسم الله الرحمن الرحیم
ملّت عزیز ایران!
سردار بزرگ و پرافتخار اسلام آسمانی شد. دیشب ارواح طیّبهی شهیدان، روح مطهّر قاسم سلیمانی را در آغوش گرفتند. سالها مجاهدت مخلصانه و شجاعانه در میدانهای مبارزه با شیاطین و اشرار عالم و سالها آرزوی شهادت در راه خدا، سرانجام سلیمانی عزیز را به این مقام والا رسانید و خون پاک او به دست شقیترین آحاد بشر بر زمین ریخت. این شهادت بزرگ را به پیشگاه حضرت بقیّةالله ارواحنا فداه و به روح مطهّر خود او تبریک و به ملّت ایران تسلیت عرض میکنم. او نمونهی برجستهای از تربیتشدگان اسلام و مکتب امام خمینی بود، او همهی عمر خود را به جهاد در راه خدا گذرانید. شهادت پاداش تلاش بیوقفهی او در همهی این سالیان بود، با رفتن او به حول و قوّهی الهی کار او و راه او متوقّف و بسته نخواهد شد، ولی انتقام سختی در انتظار جنایتکارانی است که دست پلید خود را به خون او و دیگر شهدای حادثهی دیشب آلودند. شهید سلیمانی چهرهی بینالمللی مقاومت است و همهی دلبستگان مقاومت خونخواه اویند. همهی دوستان -و نیز همهی دشمنان- بدانند خطّ جهاد مقاومت با انگیزهی مضاعف ادامه خواهد یافت و پیروزی قطعی در انتظار مجاهدان این راه مبارک است. فقدان سردار فداکار و عزیز ما تلخ است ولی ادامهی مبارزه و دست یافتن به پیروزی نهایی کام قاتلان و جنایتکاران را تلختر خواهد کرد.
ملّت ایران یاد و نام شهید عالیمقام سردار سپهبد قاسم سلیمانی و شهدای همراه او بویژه مجاهد بزرگ اسلام جناب آقای ابومهدی المهندس را بزرگ خواهد داشت و اینجانب سه روز عزای عمومی در کشور اعلام میکنم و به همسر گرامی و فرزندان عزیز و دیگر بستگان ایشان تبریک و تسلیت میگویم.
سیّدعلی خامنهای
۱۳دیماه ۱۳۹۸
آثار فراوانی درباره قاسم سلیمانی انتشار یافته است که برخی از آنها عبارتند از:
زندگینامهای است که حاج قاسم با دست مجروحش نوشته است.
کتاب سیمای سلیمانی زندگینامه و خاطرات شهید قاسم سلیمانی را روایت میکند.
خاطرات علی شیرازی از دوران جنگ و حضور به عنوان یکی از نیروهای سردار شهید حاج قاسم سلیمانی آغاز میشود.
ارائه اصول و ریشه های اصلی سیر انفسی و تعالی وجودی انسانِ سائر الی الله.
خاطرات متفاوت و خوانده نشده از سردار شهید حاج قاسم سلیمانی.

پس از شهادت قاسم سلیمانی تاکنون، رویدادهای هنری بسیاری در رابطه با سردار سلیمانی برگزار شده است، از جمله: رویداد هنری با نام نقش نگین سلیمانی ۲۳ دی ۱۳۹۸ در قم برگزار گردید. در این کارگاه هنری اساتید و هنرجویان رشتههای خوشنویسی، خطاطی، نقاشی، تصویرسازی و معرق به تولید آثار هنری با موضوع «مقاومت و شهدای جنایت اخیر رژیم تروریستی آمریکا» پرداختند.[۵۵]
همچنین کارگاه خلق آثار هنری تحتعنوان «سرو بلند انقلاب اسلامی» پیرامون ابعاد زندگی قاسم سلیمانی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد (ویژه) هنرهای اسلامی ایرانی استاد فرشچیان با حضور هنرمندان در روزهای ۱۷ و ۱۸ بهمنماه ۱۳۹۸ برگزار شد.[۵۶] یادواره تولیدات رسانهای با عنوان «مکتب حاج قاسم سلیمانی» نیز در دی ۱۳۹۹ در اهواز برگزار گردید.[۵۷]
درباره زندگی و فعالیتهای قاسم سلیمانی فیلمهای مستند مختلفی ساخته شد است؛ مانند «قاسم»،[۵۸] «خاطرات آن مرد»،[۵۹] «۷۲ ساعت»[۶۰] و «اوایل ژانویه».[۶۱] همچنین مستند «قاسم»، به اسپانیایی دوبله شده و از شبکه هیسپان تیوی برای اسپانیایی زبانهای سراسر جهان به نمایش درآمد.[۶۲] تلویزیون فنلاند نیز مستندی درباره قاسم سلیمانی پخش کرد.[۶۳]
حسن روحالامین، هنرمند شناخته شده عرصه هنرهای تجسمی کشور، در واکنش به خبر شهادت حاج قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس، یک اثر نقاشی با عنوان «اصحاب آخرالزمانی اباعبدالله» خلق و منتشر کرد.
از جمله مستندهای تولید شده درباره زندگی، شخصیت و فعالیتهای سردار سلیمانی:
علیرضا افتخاری
حسین حقیقی
دیوارنگاره میدان ولیعصر تهران در آستانه هفته دفاع مقدس و نخستین اربعین حسینی پس از شهادت حاج قاسم سلیمانی با طرحی از یکی از جملات معروف این شهید – ما ملت شهادتیم، ما ملت امام حسینیم – رونمایی شد. این طرح که از ۲۶ شهریور ۱۳۹۹ اکران شد کاری از خانه طراحان انقلاب اسلامی و سازمان هنری رسانهای اوج بود.
یکی از نخستین قطعات موسیقی که پس از شهادت حاج قاسم سلیمانی منتشر شد قطعه موسیقی «مرد میدان» با صدای علیرضا افتخاری بود. این اثر در مرکز موسیقی حوزه هنری انقلاب اسلامی تولید شد و شعر آن یکی از اشعار مولوی بود که سردار سلیمانی پیشتر آن را در مراسمی خوانده بود.
رویداد موسیقایی «مقام حماسه» به یاد سردار شهید قاسم سلیمانی با اجرای ارکسترهای سمفونیک و پاپ مرکز موسیقی و سرود صداوسیما، شامگاه چهارشنبه ۸ دی ۱۴۰۰ با حضور محمدباقر قالیباف، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی، پیمان جبلی، رئیس وقت سازمان صداوسیما و خانواده سپهبد سلیمانی در تالار وحدت تهران برگزار شد.
موسیقی یک و بیست با صدای حسین حقیقی و ترانه و ملودی سید جواد پرئی، ۹ دی ۱۴۰۱ به مناسبت سالگرد شهادت حاج قاسم سلیمانی منتشر شد. این قطعه موسیقی تیتراژ فصل سوم برنامه ملک سلیمان بود که با محوریت بازخوانی روایتهایی از زندگی شخصی و ابعاد شخصیتی شهید سلیمانی از شبکه یک سیما پخش میشد.
تیزر فرهنگی «سرباز» به مناسبت نخستین سالگرد شهادت سردار سلیمانی در باشگاه فیلم سوره تولید شد. این اثر با کارگردانی محمد پایدار، نویسندگی یاسین پور عزیزی و تهیهکنندگی محمدجواد موحد از زاویه جدیدی به زندگی سردار شهید سلیمانی از تولد تا نحوه شهادت وی میپردازد.
تصویرسازی خاطرات خودنوشت حاج قاسم سلیمانی با عنوان «نوجوان مرد» با محوریت کتاب «از چیزی نمیترسیدم»، نخستین اثر چاپ شده در انتشارات مکتب حاج قاسم، ۳۰ شهریور ۱۴۰۰ در استان کرمان آغاز شد. این رویداد به همت حوزه هنری انقلاب اسلامی و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان کرمان برگزار شد.
آلبوم موسیقی «قهرمان من» به همت مرکز موسیقی حوزه هنری انقلاب اسلامی، به مناسبت شهادت حاج قاسم سلیمانی منتشر شد. این آلبوم حاصل کوشش شاعرانی چون میلاد عرفانپور، علیرضا قزوه و مهدی جهاندار بود که با ۹ قطعه سرود در وصف سردار سلیمانی تولید شد.
در آستانه دومین سالگرد شهادت حاج قاسم سلیمانی و ابوالمهدی المهندس دیوارنگارههایی از این دو شهید همراه با دیگر شهدای مقاومت در فرودگاه بغداد نصب شد.
تصویری از مراسم تشییع شهید سلیمانی
تصویری از مراسم تشییع شهید سلیمانی
تصویری از مراسم تشییع شهید سلیمانی
تصویری از مراسم تشییع شهید سلیمانی
تصویری از مراسم تشییع شهید سلیمانی
تصویری از مراسم تشییع شهید سلیمانی
تصویری از مراسم تشییع شهید سلیمانی
تصویری از مراسم تشییع شهید سلیمانی
1405/06/21
به روز رسانی : 1405/06/07