کنگره جهانی مقابله با جریان‌های افراطی و تکفیری

کنگره جهانی مقابله با جریان‌های افراطی و تکفیری
	پوستر و آرم رسمی کنگره جهانی جریان های تکفیری
اطلاعات کلی
نخستین‌دوره	۲ و ۳ آذر سال ۱۳۹۳ش
سایر دوره‌ها	۸ بهمن سال ۱۳۹۴ش
مکان	قم
برگزارکننده	آیت‌الله مکارم شیرازی
دلیل برگزاری	رشد گروه‌های افراطی و تکفیری در کشورهای اسلامی
شرکت‌کنندگان	عالمان و اندیشمندان اسلامی
اهداف	تبیین و ترویج اندیشه اسلام اعتدالی; گسترش فرهنگ هم‌زیستی مسالمت‌آمیز; شناسایی، بررسی و نقد علمی تفکرات و اندیشه‌های تکفیری
آثار	مجموعه مقالات کنگره جهانی جریان‌های تکفیری
وبگاه	https://makhaterltakfir.com/fa/

کنگره جهانی مقابله با جریان‌های افراطی و تکفیری مجموعه همایش‌هایی است که در سال‌های ۱۳۹۳ و ۱۳۹۴ش در قم برگزار شد. هدف این کنگره که با ابتکار آیت‌الله مکارم شیرازی از مراجع تقلید شیعه شکل گرفت، مقابله با جریان‌های ضدّاسلامی و تکفیری و برون‌رفت از این بحران با حضور مراجع تقلید، عالمان و اندیشمندان مذاهب اسلامی بوده است. چاپ کتاب و مجموعه مقالات، فعالیت‌ها و نشست‌های علمی، پیش و پس از همایش‌ها، از جمله برنامه‌های اقدامی دبیرخانه کنگره بوده است.

ایده برگزاری

با توجه به رشد گروه‌های افراطی و تکفیری در کشورهای اسلامی به‌ویژه نیجریه، سوریه و عراق^[۱] برای خشن جلوه دین اسلام و واگرایی برخی دولت‌های اسلامی در مقابل این جریان‌ها،آیت‌الله مکارم شیرازی بر آن شد تا با دعوت از علمای اسلام فارغ از تعصبات قومی و مذهبی، گامی در جهت یکپارچه‌سازی مسلمانان در مقابله با جریان‌های افراطی و تکفیری برداشته شود.^[۲] در منشور اخلاقی کنگره آمده است که کنگره در صدد تأیید یا ترویج مذهب خاصی نیست و از دامن‌زدن به اختلافات مذهبی پرهیز می‌کند. در این منشور، شیوه کنگره، علمی و فرهنگی بیان شده که از هر نوع ابتکار عمل برای جلوگیری از تکفیر استقبال می‌کند.^[۳]

دوره‌های کنگره

اولین کنگره با عنوان «جریان‌های افراطی و تکفیری از دیدگاه علمای اسلام» در ۲ و ۳ آذر ۱۳۹۳ش در قم با ریاست آیت‌الله مکارم شیرازی و دبیر علمی آیت‌الله جعفر سبحانی از مراجع تقلید شیعه برگزار شد.^[۴] آیت‌الله مکارم شیرازی در این همایش با درخواست عالمان و اندیشمندان برای استمرار این حرکت علمی و مقابله با جریان‌های منحرف اسلامی، دستور تأسیس دبیرخانه دائمی کنگره را صادر کرد.^[۵] مهمانان همایش پس از ارائه دیدگاه‌ها و نشست‌های علمی طی دو روز، در روز چهارم آذر با آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، دیدار کردند.^[۶]

دومین همایش نیز با عنوان «خطر جریان تکفیری در دنیای امروز؛ مسئولیت علمای جهان اسلام» در ۸ بهمن سال ۱۳۹۴ش در مدرسه علمیه امام کاظم قم برگزار شد.^[۷] و علمای مسلمان برای برون‌رفت از این بحران، بر نبودن گروه‌های تکفیری در زمره مسلمانان و جدیت و اتحاد جریان‌های اسلامی در مقابله با آنان تأکید کردند.^[۸]

اهداف و فعالیت‌ها

علاوه بر برگزاری کنگره، انتشار کتاب‌هایی با موضوع جریان‌های تکفیری، انتشار نرم‌افزار و منشورات کنگره، نشت‌های علمی در ایران و کشورهای سوریه و پاکستان با حضور عالمان شیعه و اهل‌سنت از جمله فعالیت‌های صورت‌گرفتۀ این کنگره بوده است.^[۹]

بنا بر آنچه از سوی دبیرخانه کنگره منتشر شده، اهداف کلی همایش به این شرح است:

تبیین و ترویج اندیشه اسلام اعتدالی و گسترش فرهنگ هم‌زیستی مسالمت‌آمیز و هم‌گرایی امت اسلامی در راستای دست‌یابی به تمدن اسلامی؛
شناسایی، بررسی و نقد علمی تفکرات و اندیشه‌های تکفیری، افراط‌گرایانه و خشونت‌طلبانه؛
توسعه و گسترش سهم نرم‌افزاری و نظری اسلام در مدیریت اندیشه و ساختاردهی به جغرافیای معرفتی جهان اسلام؛
آگاه‌سازی و تبیین مخاطرات و مشکلات حاصل از تفکرات تکفیری و اقدامات خشن و افراطی در میان ملت‌های مسلمان؛
اتحاد و هم‌گرایی علمای اسلام و موضع‌گیری‌های جهانی علیه تفکرات و جریان‌های افراطی و تکفیری.^[۱۰]

ارکان تشکیلاتی کنگره

در رأس دبیرخانه کنگره، مؤسس آن آیت‌الله مکارم شیرازی قرار دارد و دیگر بخش‌ها به این ترتیب است:

شورای عالی راهبردی: این شورا متشکل از تعدادی شخصیت‌های علمی، فرهنگی و بین‌المللی جهان اسلام است و تصویب سیاست‌ها، برنامه‌ها و خطوط کلی دبیرخانه کنگره بر عهده این شوراست.

مجمع عمومی: این مجمع متشکل از عالمان و اندیشمندان اسلامی از کشورهای مختلف عضو کنگره است و به بررسی وضعیت جریان‌های تکفیری در جهان اسلام می‎‌پردازند.

رئیس دبیرخانه: رئیس دبیرخانه، عالی‌ترین مسئولیت اجرایی را دارد که از میان شخصیت‌ها و عالمان اسلامی و بین‌المللی با پیشنهاد شورای عالی توسط آیت‌الله مکارم شیرازی تعیین می‌شود.

معاونت‌ها: دبیرخانه، جهت اجرایی کردن سیاست‌ها و برنامه‌های خود از سه معاونت تشکیل شده است:

معاونت پژوهش
معاونت ارتباطات و بین‌الملل
معاونت اجرایی

عضویت: دبیرخانه کنگره از تمامی علما و اندیشمندان جهان اسلام که علاقه‌مند به همکاری در قلمرو نقد و بررسی و مقابله علمی با جریان‌های افراطی و تکفیری هستند دعوت به عضویت می‌نماید.^[۱۱]