مجید اخشابی (زادهٔ ۲۷ دی ۱۳۵۱ در تهران) مدرس دانشگاه، خواننده، آهنگساز، تنظیمکننده، نوازندهٔ سنتور، پژوهشگر موسیقی و از چهرههای شناختهشده موسیقی ایران در دهههای اخیر است. شهرت عمومی او با خواندن تیتراژ مجموعهٔ تلویزیونی گمگشته در رمضان ۱۳۸۰ آغاز شد و با آثاری مانند خانهبهدوش و متهم گریخت ادامه یافت.
او دانشآموخته دکتری رشته پژوهش هنر در دانشگاه تهران است. به روایت خودش، ورود جدی او به موسیقی از حدود دوازدهسالگی با سنتور آغاز شد و در اواخر نوجوانی به تدریس رسید. در سال ۱۳۷۰ برای تحصیل مهندسی عمران وارد دانشگاه چالوس شد و همراه گروهی از دوستانش ضبط موسیقی را تجربه کرد. ارائهٔ یکی از این قطعات به فریدون شهبازیان زمینهٔ همکاری او با صداوسیما را فراهم ساخت. در دههٔ ۱۳۷۰، نوازندگی در پروژههای موسیقی و آشنایی با محیط حرفهای ضبط، بخش مهمی از فعالیتش بود؛ فعالیتی که پیش از شهرت تلویزیونی، تجربهٔ تولید موسیقی برای رسانه را در اختیارش گذاشت.
پخش گمگشته، ساختهٔ رامبد جوان، نقطهٔ تغییر موقعیت حرفهای او بود. این تیتراژ با شعر علی معلم دامغانی، آهنگسازی و صدای اخشابی، نام او را به مخاطبان گستردهتر معرفی کرد. اخشابی در توضیح ساخت آن گفته است که از فضای شور و ترکیب ارکستر پاپ با سنتور و سهتار استفاده کرده بود. در ادامه، خوانندگی تیتراژ همراز، خانهبهدوش، متهم گریخت، دارا و ندار و چهارچرخ به ارتباط او با تلویزیون استمرار بخشید. برنامههای خانوادگی و مناسبتی نیز سهمی در کارنامهاش داشتند و حضورش در رسانه به مجموعههای داستانی محدود نماند. زبان منحصر به فرد علی معلم در اشعاری که اخشابی در آن دوران اجرا میکرد به یکی از ویژگیهای منحصربهفرد موسیقی اخشابی تبدیل شده بود. زبانی که در قطعاتی چون «محله بندهنواز»، «سیب گلاب» و «خانه به دوش» به اوج رسید و موردتوجه قرار گرفت.
آلبومهای گمگشته، همراز و پریزاد از آثار منتشرشدهٔ او در نیمهٔ نخست دههٔ ۱۳۸۰ هستند. بخش دیگری از تولیداتش بهصورت تکآهنگ یا همراه برنامههای تلویزیونی عرضه شد. در گفتوگوهایش، اخشابی شکلگیری زبان موسیقایی خود را حاصل آشنایی با ردیف، تجربهٔ نوازندگی و انتخاب خوانندگی پاپ معرفی کرده است. از نظر او، سازهای ایرانی میتوانند در بافت موسیقی پاپ حضور داشته باشند و پیوند با موسیقی ایرانی صرفاً به اجرای آواز دستگاهی وابسته نیست. این توضیح، مبنای روشنتری برای شناخت آثار او فراهم میآورد تا نسبتدادن عنوانهایی مانند بنیانگذار یک سبک مستقل.
فعالیت مذهبی او پیش از شهرت گمگشته نیز سابقه داشت: در میان آهنگسازان آلبوم ماه غریبستان با صدای محمد اصفهانی، منتشرشده در سال ۱۳۷۹، نام اخشابی آمده است. حضرت باران، در ستایش پیامبر اسلام، از دیگر آثار او با شعر علی معلم است. حضور در برنامههای رمضان و جشنهای رضوی نیز در کارنامهاش تکرار شده است. اخشابی در گفتوگویی با هنرآنلاین، اثرگذاری هنر دینی را به بیان تازهٔ مفاهیم و بازتاب اخلاق رضوی در جامعه وابسته دانسته و بر ضرورت فراتررفتن فعالیت فرهنگی از برگزاری مراسم تأکید کرده است.
اخشابی در کنار تحصیل عمران، تحصیلات دانشگاهی موسیقی را پی گرفت و در دانشگاه هنر تهران، کارشناسی ارشد نوازندگی موسیقی ایرانی و دکتری پژوهش هنر گرفت. موضوع رسالهٔ دکتری او معرفتشناسی بداهه در موسیقی ایران با تکیه بر موسیقی قاجار بود. در مقالهٔ مشترکش با حسین میثمی، بداههپردازی با توجه به عواملی مانند مهارت، سنت، حافظه، معرفت و تخیل بررسی شده است. او همچنین با فریبرز درتاج دربارهٔ رابطهٔ آموزش موسیقی و خلاقیت پژوهش کرده است. در معرفی نویسندگان این مقاله، منتشرشده در سال ۱۴۰۱، نامش بهعنوان دانشجوی پسادکتری موسیقیدرمانی دانشگاه علامه طباطبایی ثبت شده است.
آموزشگاه موسیقی همراز، تدریس سنتور و آواز و تألیف کتاب نوازندگی در استودیو از نمودهای فعالیت آموزشی او هستند. به گفتهٔ اخشابی، این کتاب از پژوهش دورهٔ کارشناسی ارشد و تجربههای عملی نوازندگی در فضای ضبط شکل گرفته است. کتاب شناخت و بررسی موسیقی عاشیقی همدان، با همکاری صفورا سلماسی، نیز در سال ۱۴۰۲ منتشر شد. انتشار نشریهٔ فرهنگی و اجتماعی زیر و بم، فعالیتی دیگر در کارنامهٔ اوست. در سالهای بعد، همکاری با رویدادهای سرود و داوری جشنوارهٔ ملی سرود فجر، نقش او را از اجرای فردی به ارزیابی و آموزش تولیدات گروهی گسترش داد.
زندگی و آغاز فعالیت موسیقایی
اخشابی در تهران به دنیا آمد و بهسبب شرایط شغلی پدرش، بخشی از دوران رشد خود را در تنکابن گذراند.در گفتوگو با راضیه غنجی، آغاز فعالیت موسیقاییاش را دوازدهسالگی و شروع تدریس را حدود هفده تا هجدهسالگی دانسته است.سنتور نخستین مسیر جدی ورود او به موسیقی بود و در کنار آن، سهتار نیز در فعالیت نوازندگیاش جای گرفت.
آموزش اولیهٔ او، مطابق روایت خودش، با اتکا به منابع آموزشی و تمرین شخصی شکل گرفت.آشنایی با ردیف و قطعات موسیقی ایرانی، بخش اصلی این دوره بود.اخشابی بعدها در توضیح گرایشش به موسیقی پاپ، همین پیشینه را عامل حضور فضاهای موسیقی ایرانی در ساختههایش معرفی کرد.
با ورود به دانشگاه چالوس در سال ۱۳۷۰، رفتوآمد او میان شمال کشور و تهران و ارتباطش با نوازندگان بیشتر شد.گروهی که همراه دوستانش تشکیل داده بود، امکان ضبط چند قطعه را فراهم کرد.او در این تجربه، علاوه بر نوازندگی، خوانندگی را نیز آزمود.به روایت اخشابی در گفتوگو با مهر، یکی از قطعات به فریدون شهبازیان ارائه شد و پذیرش آن در مرکز موسیقی صداوسیما، آغاز همکاری حرفهایاش با این سازمان بود.پروژهٔ آلبومی که آن گروه در نظر داشت، منتشر نشد.
نوازندگی و کار استودیویی در دههٔ ۱۳۷۰
در معرفی کارنامهٔ پیش از شهرت اخشابی، گزارش مهر بر همکاری او در تولید و ضبط موسیقی تأکید کرده است.نام آهنگسازانی چون همایون خرم، علی تجویدی، فریدون شهبازیان، بابک بیات، مجید انتظامی و کامبیز روشنروان در این گزارش آمده است.این همکاریها عمدتاً به حضور حرفهای در پروژههای موسیقایی مربوط میشود و نباید همهٔ آنها را به رابطهٔ استاد و شاگردی یا آهنگسازی مشترک تعبیر کرد.
در رزومهٔ اخشابی، تشکیل گروه«مهرآوا»در سال ۱۳۷۵ نیز ثبت شده است.حسن ناهید، جمال جهانشاد، سیامک نعمتناصر، محمود فرهمند و مسعود حبیبی از نوازندگانی هستند که در معرفی این گروه نامشان آمده است.فعالیت گروهی و اجرای موسیقی ایرانی، در کنار کار استودیویی، از بخشهای کارنامهٔ او پیش از فراگیرشدن صدایش در تلویزیون بود.
اخشابی بعدها بخشی از تجربهٔ نوازندگی در محیط ضبط را موضوع پژوهش دانشگاهی قرار داد.تألیف نوازندگی در استودیو نیز از همین مسیر پدید آمد:تبدیل تجربهٔ اجرایی به بررسی مهارتها و آمادگیهای مورد نیاز نوازنده در تولید موسیقی ضبطشده.
شهرت تلویزیونی و انتشار آلبومها
گمگشتهو شناختهشدن بهعنوان خواننده
مجموعهٔ گمگشته در رمضان ۱۳۸۰ از شبکهٔ سه پخش شد.تیتراژ آن با صدای اخشابی، شعر علی معلم دامغانی و آهنگسازی اخشابی، سبب شهرت او بهعنوان خواننده بود.او پیش از این اثر، خوانندگی را تجربه کرده بود.
اخشابی این قطعه را نمونهای از پیوند آموزش موسیقی ایرانی با ارکستر پاپ معرفی کرده است.به توضیح او، فضای ملودیک اثر از شور تأثیر گرفته و سنتور و سهتار در کنار سازبندی پاپ قرار گرفتهاند.این شرح، ویژگی اجرایی مشخصی را برای اثر روشن میکند و از ادعاهای کلی دربارهٔ«ابداع موسیقی تلفیقی»دقیقتر است.
استمرار همکاری با مجموعهها و برنامههای تلویزیونی
پس از گمگشته، خوانندگی تیتراژ به یکی از حوزههای اصلی فعالیت اخشابی تبدیل شد.همراز، خانهبهدوش و متهم گریخت از آثار شناختهشدهٔ این دورهاند.دو مجموعهٔ اخیر، به کارگردانی رضا عطاران، در رمضان سالهای ۱۳۸۳ و ۱۳۸۴ پخش شدند.
در مرورهای آیفیلم بر موسیقی مجموعههای رمضان، تیتراژهای اخشابی در کنار ترانههای دیگر خوانندگان این مجموعهها بررسی شدهاند.خود او نیز در گفتوگو با این شبکه، تناسب موسیقی با فضای داستان و قابلیت شنیدهشدن مستقل قطعه را از عوامل ماندگاری تیتراژ دانسته است.در این دیدگاه، موفقیت ترانه فقط به تکرار پخش وابسته نیست؛ موسیقی باید بتواند بیرون از تصویر نیز ارتباطش را با شنونده حفظ کند.
همکاریهای بعدی او با دارا و ندار، چهارچرخ ونقطه سر خطادامه یافت
او برای برنامههایی مانند«محلهٔ بندهنواز»،«مهتاب»،«جشن رمضان»،«ماه محبوب»،«سفر بخیر»و«سیمای خانواده»نیز فعالیت کرده است.این همکاریها، بخش قابلتوجهی از تولیدات او را در چارچوب موسیقی برنامهای و مناسبتی قرار دادهاند.
آلبومها و شکل عرضهٔ آثار
سه آلبوم گمگشته، همراز و پریزاد، هستهٔ اصلی مجموعههای منتشرشدهٔ اخشابی در آغاز دوران شهرتش هستند.بااینحال، بررسی کارنامهٔ او از طریق آلبومها بهتنهایی، بخش بزرگی از فعالیتش را کنار میگذارد؛ زیرا تولیدات تلویزیونی و تکآهنگها نیز سهم مهمی در آن دارند.
زبان موسیقایی و نسبت آن با شعر فارسی
اخشابی در شرح شیوهٔ آهنگسازی خود، آموزش ردیف و تمرین قطعات موسیقی ایرانی را زمینهٔ شکلگیری ذهن موسیقاییاش دانسته است.به گفتهٔ او، هنگام انتخاب خوانندگی، موسیقی پاپ را برای بیان صدایش مناسبتر تشخیص داد؛ بااینحال، ساختههایش همچنان از آموختههای ایرانی تأثیر میگرفتند.او حضور سنتور و سهتار در برخی تنظیمها را نیز در امتداد همین سلیقه توضیح داده است.
بر اساس این توضیحات، پیوند موسیقی ایرانی و پاپ در آثار اخشابی، هم به انتخاب ساز و هم به فضای ملودی مربوط میشود.بااینحال، استفاده از ساز ایرانی بهخودیخود به معنای اجرای کامل ساختار موسیقی دستگاهی نیست.تعبیر خود او از قرارگرفتن این سازها در بستر ارکستر پاپ، حدود این پیوند را روشنتر نشان میدهد.
در انتخاب کلام، اخشابی بر تقدم متن بر نام شاعر تأکید کرده است.علاقه به ادبیات کلاسیک و مضامین عرفانی نیز در گفتوگوهایش مطرح شده؛ همکاری با علی معلم دامغانی از نمونههای مشخص این گرایش است. این زبان، هرچند در برخی موارد از زبان ساده متناسب مخاطب عام فاصله میگرفت، اما به زبانی منحصر به فردی برای قطعات اخشابی در دوره اوج فعالیتش تبدیل شده بود.
این انتخاب ادبی، در سالهای بعد موضوع واکنش مخاطبان نیز قرار گرفت.در گفتوگوی منتشرشده در تیر ۱۴۰۵، اخشابی دربارهٔ شوخیهای کاربران با بنبست راز توضیح داد که برخی از آنها را خلاقانه و سرگرمکننده یافته است.درعینحال، از شعر علی معلم دفاع کرد و دشواری دریافت استعارهها و تلمیحها را دلیلی بر بیمعنابودن متن ندانست.این پاسخ، موضع او را در برابر دو شیوهٔ مواجهه با ترانه روشن میکند:طنزپردازی با عبارتهای آن و خواندن شعر با توجه به پیوند اجزای متن.
آثار مذهبی و فعالیتهای فرهنگی
همکاری در ماه غریبستان
ماه غریبستانبا صدای محمد اصفهانی، در سال ۱۳۷۹ و در ارتباط با سال تکریم امام علی منتشر شد.گزارش مهر، اخشابی را در کنار علیرضا کهندیری، شهریار فریوسفی، فریدون شهبازیان و محمد حقیقی، از آهنگسازان این مجموعه معرفی کرده است.
این همکاری نشان میدهد که حضور او در تولید موسیقی مذهبی، پیش از شهرت خوانندگیاش سابقه داشته است.البته آلبوم حاصل همکاری چند آهنگساز بوده و نمیتوان تمام موسیقی آن را به اخشابی نسبت داد.
در همان گزارش، علیرضا کهندیری، یکی از آهنگسازان مجموعه، ارتباط اثر با مخاطب را به تمرکز گروه سازنده بر کار موسیقایی و حفظ بیان شخصی مرتبط دانسته است.این ارزیابی دربارهٔ تجربهٔ مشترک تولید آلبوم است و نباید به داوری اختصاصی دربارهٔ تمام آثار اخشابی تعمیم داده شود.
حضرت بارانو فرهنگ رضوی
حضرت باراناز آثار اخشابی در ستایش پیامبر اسلام است.در معرفی رسمی قطعه، شعر به علی معلم دامغانی و موسیقی به اخشابی نسبت داده شده است.این همکاری، ادامهٔ استفاده از زبان ادبی و مضامین دینی در ترانههای اوست.
اخشابی همچنین در جشنها و برنامههای مرتبط با امام رضا حضور داشته است.در گفتوگوی خرداد ۱۴۰۰ با هنرآنلاین، علاقهٔ شخصی خود به فرهنگ رضوی را بیان کرد و دربارهٔ وظیفهٔ هنر در این حوزه توضیح داد.
از نظر او، برگزاری مراسم زمانی به فعالیت فرهنگی مؤثر تبدیل میشود که با بیان تازهٔ مفاهیم و بازتاب آنها در جامعه همراه باشد.در همان گفتوگو، گسترش رأفت و مهربانی در زندگی اجتماعی را از زمینههای مناسب فعالیت هنری دانست.این دیدگاه، معیار اعلامشدهٔ او برای هنر مذهبی است؛ سنجش میزان تحقق آن در هر اثر، به بررسی جداگانهٔ همان اثر نیاز دارد.
تحصیلات و پژوهشهای دانشگاهی
اخشابی پس از تحصیل مهندسی عمران، مسیر دانشگاهی موسیقی را دنبال کرد.در سوابق تحصیلی او، کارشناسی موسیقی در دانشکدهٔ هنر و معماری تهران مرکز و کارشناسی ارشد نوازندگی موسیقی ایرانی و دکتری پژوهش هنر در دانشگاه هنر تهران ثبت شده است.
رسالهٔ دکتری او، در سال ۱۳۹۶، به معرفتشناسی بداهه در موسیقی ایران با تکیه بر موسیقی قاجار اختصاص داشت.مطالعهٔ بداهه در این پژوهش، بخشی از توجه دانشگاهی او به فرایند آفرینش و اجرای موسیقی ایرانی بود.
پژوهش دربارهٔ بداههپردازی
مقالهٔ ارکان بداهه در موسیقی سنتی ایران، نوشتهٔ اخشابی و حسین میثمی، در تابستان ۱۳۹۹ در نامهٔ هنرهای نمایشی و موسیقی منتشر شد.نویسندگان با روش توصیفی و تحلیلی، پژوهشهای پیشین و دیدگاههای مربوط به بداهه را بررسی کردهاند.
در صورتبندی آنان، ده مؤلفه در شکلگیری بداهه نقش دارند:نیت، مهارت، جلوت، بدعت، حالت، سنت، معرفت، حافظه، مخیله و درزمانی.اخشابی و میثمی بر این اساس، بداهه را فرایندی متکی بر آموختهها، حافظه، تخیل و وضعیت اجرا معرفی میکنند.پیشنهاد آموزشی مقاله نیز تقویت همین مؤلفههاست.این چارچوب، نظر پژوهشی نویسندگان است و نباید آن را تعریف مورد توافق همهٔ موسیقیشناسان تلقی کرد.
آموزش موسیقی و خلاقیت
اخشابی و فریبرز درتاج در مقالهٔ شناسایی متغیرهای میانجی در رابطه میان آموزش موسیقی و افزایش خلاقیت، منتشرشده در سال ۱۴۰۱ در علوم روانشناختی، پیشینهٔ پژوهشهای مرتبط را بررسی کردهاند.
نویسندگان، عواملی مانند تقویت حافظه، تمرکز، اعتمادبهنفس، تخیل، همدلی و رشد فردی و اجتماعی را در توضیح رابطهٔ آموزش موسیقی و خلاقیت مطرح کردهاند.روش مقاله، مرور و تحلیل پژوهشهاست.
در معرفی نویسندگان این مقاله، اخشابی دانشجوی پسادکتری موسیقیدرمانی دانشگاه علامه طباطبایی معرفی شده است.این سند، فعالیت پژوهشی او در آن مقطع را تأیید میکند، اما بهتنهایی مدرکی برای پایانیافتن دوره در سالهای بعد نیست.
آموزش موسیقی و تألیف
آموزشگاه همراز
اخشابی بنیانگذار آموزشگاه موسیقی همراز است و در معرفی رسمی این مجموعه، از مدرسهای سنتور و آواز آن بهشمار میآید.آموزش ساز، آواز، سلفژ و فعالیتهای گروهی، از حوزههای آموزشی معرفیشدهٔ آموزشگاه هستند.
سابقهٔ تدریس او به پیش از شهرت خوانندگی بازمیگردد.در معرفی آموزشگاه و گفتوگوهایش، آموزش و تجربهٔ اجرایی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.بااینحال، ارزیابی موفقیت روشهای آموزشی یا تعیین دامنهٔ اثرگذاری آموزشگاه، به دادههایی فراتر از معرفی رسمی آن نیاز دارد و نباید صرف ادعای استفاده از روش تازه را نشانهٔ اثباتشدهٔ تحول آموزش موسیقی دانست.
نوازندگی در استودیو
اخشابی در گفتوگوی آبان ۱۳۹۰ با سینماپرس، از چاپ و انتشار نوازندگی در استودیو خبر داد.به توضیح او، کتاب بر پایهٔ پایاننامهٔ کارشناسی ارشد و مطالب تکمیلی فراهم شده بود و به دانش، مهارت و تجربهٔ لازم برای حضور نوازنده در استودیو میپرداخت.
موضوع کتاب با سابقهٔ حرفهای او پیوند مستقیم دارد:نوازنده در محیط ضبط، علاوه بر توانایی اجرای ساز، باید با مقتضیات تولید موسیقی ضبطشده آشنا باشد.هدف اعلامشدهٔ مؤلف، گردآوردن این آمادگیها در قالب اثری آموزشی و تخصصی بوده است.
پژوهش موسیقی عاشیقی
کتاب شناخت و بررسی موسیقی عاشیقی همدان، با نام صفورا سلماسی و مجید اخشابی، در سال ۱۴۰۲ توسط انتشارات میعاد اندیشه منتشر شد.موضوع کتاب به موسیقی منطقهای مربوط است و در کنار پژوهشهای او دربارهٔ بداهه و آموزش، از تنوع حوزههای مطالعاتیاش حکایت دارد.
در رزومهٔ او، تألیف سنتورنوازی و ترجمهٔIn the Course of Performanceنیز ذکر شده است؛ اما همان معرفی، این آثار را بهترتیب در مرحلهٔ ویراستاری و ترجمه قرار میدهد.ازاینرو، باید آنها را از کتابهای منتشرشده تفکیک کرد.
نشر، داوری و مدیریت فرهنگی
نشریهٔ زیر و بم
انتشار نشریهٔ فرهنگی و اجتماعی زیر و بم، یکی از فعالیتهای اخشابی خارج از تولید مستقیم موسیقی است.او در معرفی این بخش از کارنامهاش، به فعالیت مطبوعاتی در کنار آموزش و اجرا اشاره کرده است.
این نشریه در بهمن ۱۳۹۶ موضوع رسیدگی قضایی قرار گرفت.مطابق گزارش تسنیم از جلسهٔ دادگاه مطبوعات، هیئتمنصفه اتهام استفادهٔ ابزاری از تصویر زنان را وارد دانست و اخشابی را مستحق تخفیف معرفی کرد.گزارش یادشده دربارهٔ نظر هیئتمنصفه است و بهتنهایی، جزئیات حکم نهایی و مجازات احتمالی را روشن نمیکند.
اخشابی در پاسخ منتشرشده، با این برداشت مخالفت کرد.او توضیح داد که نشریه عمدتاً از طریق پروازهای ایرانایر و اشتراک توزیع میشود و فروش کیوسکی ندارد.
داوری سرود
در تیر ۱۳۹۹، تهیهکنندهٔ مسابقهٔ تلویزیونی«بسُرا»اخشابی و شهروز حقی را بهعنوان داوران قطعی برنامه معرفی کرد.این خبر، انتخاب او برای داوری را ثبت میکند.
حضور او در هیئت داوران نخستین جشنوارهٔ ملی سرود فجر نیز در گزارش اجراهای شهریور ۱۴۰۳ ثبت شده است.اخشابی همراه حامد عسکری، شهلا میلانی و سیدجواد هاشمی، اجراهای گروهها را ارزیابی کرد.این بخش از کارنامهاش، به حوزهٔ اجرای گروهی و تربیت نسل تازهٔ فعالان سرود مربوط میشود.
مسئولیت در دانشگاه پیامنور
در ۳۰ آذر ۱۴۰۴، خبر انتصاب اخشابی به سرپرستی ادارهکل فرهنگی و اجتماعی دانشگاه پیامنور منتشر شد.در گزارش مهر، عنوان سرپرست در متن حکم آمده است؛ عنوانی که وضعیت انتصاب اولیهٔ او را مشخص میکند.
در تیر ۱۴۰۵، خبرگزاری آگاه اظهارات او دربارهٔ طرح ملی«بوتکمپ فرهنگی تابستانه»دانشگاه پیامنور را منتشر کرد.طبق توضیح اخشابی، برنامه شامل آموزش مجازی و مرحلهٔ حضوری و موضوعاتی مانند ارتباط مؤثر، ایدهپردازی فرهنگی، مدیریت رویداد، روایتگری، تولید محتوا و سواد رسانهای بود.این گزارش، اهداف و ساختار اعلامشدهٔ طرح را بیان میکند و ارزیابی نتایج اجرای آن محسوب نمیشود.
دیدگاهها دربارهٔ رسانه و بازار موسیقی
رابطهٔ طولانی اخشابی با صداوسیما، در مصاحبهٔ مهر نیز موضوع پرسش بوده است.خبرنگار، نقش امکانات این سازمان در معرفی او و تداوم فعالیتش را مطرح کرد.اخشابی در پاسخ، تلویزیون را ابزار حرفهای تولید و عرضهٔ موسیقی دانست و بر تجربه و علاقهٔ خود به کار رسانهای تأکید کرد.او درعینحال گفت که این سازمان با وضعیت مطلوب مورد نظرش فاصله دارد.
در گفتوگوی سال ۱۳۹۷ با ایلنا، انتقادهای او بر فرایند تولید موسیقی، فضای تبلیغ و ممیزی متمرکز بود.از نظر اخشابی، افزایش امکان انتشار و دیدهشدن، لزوماً به افزایش کیفیت موسیقی منجر نمیشود و آموزش، مهارت و داوری حرفهای همچنان ضرورت دارند.
او در همان گفتوگو، روندهای ممیزی را نیز دارای اشکال دانست.این موضع نشان میدهد که همکاری مستمرش با نهادهای رسمی، همراه با تأیید تمام سازوکارهای تولید و ارزیابی موسیقی نبوده است.
در بحث بازار موسیقی، اخشابی بر دوام ارتباط اثر با مخاطب تأکید میکند.در مصاحبهٔ مهر، توضیح فراگیری دربارهٔ حضور یک شبکهٔ سازمانیافته با عنوان«مافیای موسیقی»را نپذیرفت و همکاریهای مستمر میان شاعر، آهنگساز، خواننده و کارگردان را بخشی از سازوکار حرفهای تولید دانست.این برداشت، دیدگاه شخصی او دربارهٔ بازار است و جای بررسی مستقل مناسبات اقتصادی و فرصتهای نابرابر تولید را نمیگیرد.
آثار و فعالیتهای منتخب
آلبومها و همکاری آلبومی
اثر | نوع فعالیت اخشابی | توضیح |
|---|---|---|
ماه غریبستان | یکی از آهنگسازان | آلبوم محمد اصفهانی، منتشرشده در ۱۳۷۹؛ حاصل همکاری چند آهنگساز |
گمگشته | خواننده | از آلبومهای منتشرشدهٔ دورهٔ آغاز شهرت عمومی |
همراز | خواننده | آلبوم منتشرشده در نیمهٔ نخست دههٔ ۱۳۸۰ |
پریزاد | خواننده | از آلبومهای منتشرشدهٔ او در دههٔ ۱۳۸۰ |
آیینهرو | پروژهٔ آلبوم | در معرفی پروژهها مطرح شده؛ از آثار قطعی منتشرشده تفکیک میشود |
همکاریهای تلویزیونی منتخب
اثر یا برنامه | قالب | همکاری |
|---|---|---|
گمگشته | مجموعهٔ داستانی | آهنگسازی و خوانندگی تیتراژ |
همراز | مجموعهٔ داستانی | خوانندگی تیتراژ |
خانهبهدوش | مجموعهٔ داستانی | خوانندگی تیتراژ |
متهم گریخت | مجموعهٔ داستانی | خوانندگی تیتراژ |
دارا و ندار | مجموعهٔ داستانی | همکاری در تیتراژ |
چهارچرخ | مجموعهٔ داستانی | خوانندگی تیتراژ |
نقطه سر خط | مجموعهٔ داستانی | خوانندگی تیتراژ |
دادستان | مجموعهٔ داستانی | خوانندگی تیتراژ پایانی |
«محلهٔ بندهنواز»و«مهتاب» | برنامهٔ تلویزیونی | تولید و اجرای ترانه |
«جشن رمضان»و«ماه محبوب» | برنامهٔ مناسبتی | همکاری موسیقایی |
«سفر بخیر»و«سیمای خانواده» | برنامهٔ تلویزیونی | همکاری موسیقایی |
تألیف و پژوهش منتخب
عنوان | همکار یا محل انتشار | موضوع و وضعیت |
|---|---|---|
نوازندگی در استودیو | تألیف اخشابی؛ گزارش انتشار در ۱۳۹۰ | مهارتها و آمادگیهای نوازندگی در محیط ضبط؛ منتشرشده |
معرفتشناسی بداهه در موسیقی ایران با تکیه بر موسیقی قاجار | دانشگاه هنر تهران، ۱۳۹۶ | رسالهٔ دکتری |
ارکان بداهه در موسیقی سنتی ایران | با حسین میثمی؛ نامهٔ هنرهای نمایشی و موسیقی، ۱۳۹۹ | مقالهٔ پژوهشی |
شناسایی متغیرهای میانجی در رابطه میان آموزش موسیقی و افزایش خلاقیت | با فریبرز درتاج؛ علوم روانشناختی، ۱۴۰۱ | مرور و تحلیل پژوهشهای مرتبط |
شناخت و بررسی موسیقی عاشیقی همدان | با صفورا سلماسی؛ میعاد اندیشه، ۱۴۰۲ | کتاب منتشرشده دربارهٔ موسیقی منطقهای |
گفتوگو با مجید اخشابی در برنامه باهمستان، شبکه جام جم (۱۷ آذر ۱۳۹۶)

محله بندهنواز
آهنگ «محله بندهنواز» از مجید اخشابی

حضرت باران
آهنگ «حضرت باران» از مجید اخشابی

دقایق حرم
آهنگ «دقایق حرم» از مجید اخشابی
گفتاورد
اخشابی: اوایل آدم دنبال دیده شدن است اما وقتی شهرت آدم زیاد میشود، آدم دیگر دوست دارد کمتر ببینندش؛ کمکم تنهاتر از قبل میشود. هنرمندها این دردسرها را خودشان برای خودشان درست میکنند. من فکر میکنم مسئولیتی که اجتماع روی دوش آدم میگذارد، روز به روز سنگینتر میشود. خود من هی فکر میکنم آخرش چی؟ گیرم که مثلا به فلان نقطه رسیدم[۱]
اخشابی در انتقاد از رواج برخی آثار هنری نازل گفت: امیدوارم مردم صاحب نظر شوند که کدام موسیقی ارزش گوش کردن دارد و جنبههای تخریبیاش ناچیز است. همه محصولات هنری فعلی ما از درجه کیفی نازلی برخوردارند. البته بعضیها هم خوب دیده میشوند. به عنوان نمونه در عید نوروز فرصت کردم یکی از فیلمهایی که میلیاردی فروش کرده بود و دربارهاش کلی صحبت شده بود را نگاه کنم. با خود گفتم که آیا واقعاً باید مردم ما چنین فیلمی را روی سرشان بگذارند و حلوا حلوا کنند؟! این فیلم چه میخواهد بگوید؟ تهش چیست؟ کارگردان با یکسری دلقک بازی و بدون هیچ دستاوردی فیلم میسازد. حداقل کارگردانهای فعلی مثل افراد پیشرو گذشته و قدیم، مثل شاعرها باشند که مردم را به سمت نیک بختی، خوشی و همه خوبیها هدایت کنند؛ نه اینکه مردم با خود بگویند برای دیدن این اثر عمرمان را تلف کردیم و دوتا قهقهه هم زدیم. آیا پشت این قهقهه باید آگاهی باشد یا ناآگاهی؟ من عید به توصیه دوستانم که گفتند این فیلم از همه پر فروشتر است رفتم و فیلم را دیدم، ولی به خودم گفتم آیا باید این سطح از فیلم مورد توجه مردم ما قرار بگیرد که با استقبال مردم، پول برای عوامل مهیا میشود که یکی مثل همین را مجدد تولید کنند.[۲]
پانویس
- ↑
- ↑
انتقاد خواننده موسیقی پاپ از رواج برخی آثار هنری نازل خبرگزاری تسنیم، تاریخ انتشار: ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷