دانشنامه امام خمینی کتابی ده جلدی که به‌صورت دائرةالمعارفی با محوریت امام خمینی تدوین شده است. هدف اصلی از نگارش این دانشنامه، ارائه اطلاعات بنیادین و علمی دربارهٔ امام خمینی است. این دانشنامه، به زبان فارسی است و ۸۶۲ مدخل اصلی دارد.

نگارش آن بر عهده گروهی از نویسندگان و زیر نظر سید ضیاء مرتضوی بوده است. ناشر این اثر، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی است و آن را در پایان سال ۱۳۹۹ش منتشر کرد. این دانشنامه همچنین به‌صورت مجازی با عنوان ویکی امام‌خمینی منتشر شده است و علاوه بر مداخل دانشنامه مکتوب به دیگر بخش‌های زندگی، شخصیت، اندیشه و سیره امام خمینی خواهد پرداخت.

دربارهٔ مؤلف

سید ضیاء مرتضوی متولد ۱۳۳۷ش، است که در سال ۱۳۵۳ش وارد حوزه علمیه قم شد و در دوران تحصیلات حوزوی خود از اساتیدی همچون عبدالله جوادی آملی، حسینعلی منتظری، حسن حسن‌زاده آملی، یحیی انصاری شیرازی و یوسف صانعی بهره برد. سردبیری مجله پیام زن، سردبیری فصلنامه حکومت اسلامی (وابسته به دبیرخانه خبرگان) و مدیریت پژوهشکده فقه و حقوق پژوهشگاه علوم و معارف اسلامی از جمله فعالیت‌های وی است.^[۱]

هدف از تالیف

هدف اصلی تدوین این دانشنامه، ارائه اطلاعات بنیادین و علمی دربارهٔ امام خمینی به‌صورت مقاله‌های دائرةالمعارفی است. اطلاع‌رسانی آسان و مطمئن دربارهٔ امام‌خمینی، نشان‌دادن منابع قابل مطالعه به مخاطبان و پژوهشگران، شناخت امام‌خمینی و چگونگی تحلیل شخصیت و مواضع و عملکرد او ازجمله در دوران مبارزه، پیروزی و رهبری از دیگر اهداف تدوین این دانشنامه معرفی شده است.^[۲] همچنین با هدف تبیین ابعاد شخصیت امام خمینی و شناساندن اندیشه امام خمینی به مخاطبان خارجی، این دانشنامه به دو زبان عربی و انگلیسی نیز ترجمه شده است.^[۳]

محتوای کتاب

دانشنامه امام خمینی دارای ۸۶۲ مدخل و بیش از ۵۰۰ مدخل ارجاعی، توسط ۲۶۰ نفر از پژوهشگران و نویسندگان، تحت مدیریت سید ضیاء مرتضوی نوشته شده است. این دانشنامه با بیش از ۳ میلیون و ۳۷۰ هزار کلمه، در ۶۸۰۰ صفحه ابعاد مختلف زندگی شخصی، ویژگی‌های شخصیتی، دیدگاه‌ها و عملکرد امام خمینی و مسائل پیرامونی و افراد مرتبط با ایشان را در حوزه‌های مختلف به شکل مستند، با تکیه بر منابع معتبر نشان می‌دهد.^[۴]

نخستین چاپ دوره ۱۰ جلدی دانشنامه امام خمینی در مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی تولید و تدوین و از سوی مؤسسه چاپ و نشر عروج در سال ۱۳۹۹ش منتشر شد.^[۵] همچنین دانشنامه شامل ۲۶۴ صفحه تصویر از سراسر زندگی امام خمینی می‌باشد که در پایان جلد دهم دانشنامه منتشر شده است.^[۶] به‌گفته سیدضیا مرتضوی، سرپرست گروه تدوین و پژوهش دانشنامه امام خمینی، این دانشنامه بر اساس محوریت امام و پرهیز از مسائل جریانی و سیاسی است و در گزینش مدخل‌ها، نویسندگان و همکاران و نیز در نگارش و ویرایش مطالب و تصاویر از دخالت دادن سلیقه‌ها پرهیز شده است.^[۷]

سرفصل‌های دانشنامه

سرفصل‌های دانشنامه امام خمینی با مدخل‌های مرتبط به شرح زیر است:

• امام خمینی: زیست‌نامه، خاندان، شخصیت‌های مرتبط، اساتید، دوستان، شاگردان، یاران، منصوبان حکومتی، نمایندگان.
• آثار: آثار قلمی، آثار گفتاری، آثار تقریری.
• آثار دربارهٔ امام خمینی: کتاب‌شناسی‌ها، کتاب‌های مرجع، پایان‌نامه‌ها و مقاله‌ها.
• اماکن: زادگاه، اقامتگاه‌ها، محل‌های تدریس، تبعیدگاه، زندان، مرقد، مقرّ زمامداری و رهبری.
• نهادها و مؤسسات: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، بنیاد مستضعفان و…
• حوادث: ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ش و…
• نظریه‌ها: آرا و نظریه‌های اصولی، فقهی، کلامی، تربیتی، عرفانی، فلسفی، اجتماعی، سیاسی، اخلاقی، تفسیری و قرآنی، حدیثی و رجالی.^[۸]

نسخه الکترونیک

نسخه الکترونیکی این کتاب در قالب طرحی با عنوان ویکی امام‌خمینی با ابعاد و دامنه گسترده، به زندگی، شخصیت، اندیشه و عمل امام خمینی و هر آنچه که مربوط به اوست، طراحی و در ۱۱ بهمن ۱۴۰۱ش و هم‌زمان با چهل و چهارمین سالروز ورود امام خمینی به ایران افتتاح شد.^[۹]

پانویس

منابع