{{جعبه اطلاعات عالمان
| عنوان = مفتی آل رسول
| تصویر =
| توضیح تصویر =
| اندازه تصویر =
| سرشناسی = فقیه، محدث، متکلم، پژوهشگر علوم اسلامی
| نام کامل = یحیی بن حسن بن حسین بن علی بن محمد بن بطریق
| لقب = ابن بطریق
| نسب = فرزند حسن بن حسین بن علی بن محمد بن بطریق
| تاریخ تولد = ۵۲۳ هـ.ق.
| زادگاه = حله، عراق
| تاریخ وفات = ۶۰۰ هـ.ق.
| شهر وفات = حله، عراق
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| محل دفن = حله، عراق <ref>محل دقیق مشخص نیست</ref>
| محل سکونت = حله، بغداد، واسط، حلب
| خویشاوندان سرشناس = علی بن یحیی بن بطریق، محمد بن یحیی
| استادان = محمود فرزند علی حمصی، محمد بن شهرآشوب، عمادالدین طبری و دیگران
| شاگردان = سید فخار موسوی، علی بن یحیی بن بطریق، سید محمد بن موسوی، سید محمد بن عبدالله بن زهره و دیگران
| محل تحصیل = حله
| اجازه روایت از =
| اجازه اجتهاد از =
| اجازه روایت به =
| اجازه اجتهاد به =
| تالیفات = عمدة عیون صحاح الاخبار، المستدرک المختار، خصائص الوحی المبین، اتفاق صحاح الاثر فى امامة الائمّة الاثنى عشر، تصفح الصحیحین فى تحلیل المتعتین، الرّد على اهل النظر فى تصفّح ادلّه القضاء و القدر، عیون الاخبار، رجال الشیعه، المناقب، نهج المعلوم الى نفى المعدوم
| سایر = احیاگر فرهنگ شیعی، پژوهشگر مناقب اهل بیت، محقق روایات اهل سنت
| فعالیت‌ها = تدریس و تربیت شاگردان، تحقیق و مقابله با شبهات علیه اهل بیت(ع)، سفرهای پژوهشی علمی به بغداد، واسط و حلب
| سیاسی =
| اجتماعی = ساده‌زیستی، پرهیز از تجمل، عبادت و تربیت اخلاقی شاگردان
| امضا =
| وبگاه رسمی =
}}
یحیی بن بطریق (زادۀ ۵۲۳ق–۶۰۰ق) از برجسته‌ترین فقیهان، محدثان و متکلمان شیعی قرن ششم هجری است که با عنوان «مفتی آل رسول» شناخته می‌شود. وی در شهر حله عراق به دنیا آمد و در طول زندگی خود ضمن تحصیل نزد استادان بزرگ حله و بهره‌گیری از علوم فقه، کلام، حدیث و رجال، به درجه اجتهاد و افتا رسید. ابن بطریق با سفرهای علمی طولانی به شهرهای بغداد، واسط و حلب، منابع روایتی معتبر اهل سنت را جمع‌آوری و از آن‌ها برای اثبات مناقب و فضائل اهل بیت (ع) بهره برد. آثار مهم او از جمله «عمدة عیون صحاح الاخبار» و «المستدرک المختار» نقش بسزایی در احیای فرهنگ شیعی و انتقال معارف اهل بیت به نسل‌های بعدی داشته است. روش علمی، پژوهش گسترده و شجاعت او در مقابله با تحریفات و شبهات، جایگاه ویژه‌ای برای او در تاریخ علوم اسلامی رقم زده است.
زندگی و تحصیلات
یحیی بن حسن بن حسین بن علی بن محمد بن بطریق در سال ۵۲۳ هـ ق در شهر حله به دنیا آمد <ref>ریاض العلماء، ج ۵، ص ۳۵۴</ref>. خاندان ابن بطریق از خاندان‌های مشهور شیعی حله بودند که بسیاری از ادیبان، دانشمندان و فقیهان برجسته از آن برخاسته‌اند <ref>لؤلؤة البحرین، ج ۱، ص ۲۸۴</ref>. اطلاعات تاریخی موجود عمدتاً به شرح حال یحیی بن حسن و اجمالی از زندگی دو فرزند او محدود است.
یحیی بن بطریق تحصیلات ابتدایی خود را در حله آغاز کرد و به خاطر علاقه شدید به ادبیات و شعر، به فراگیری زبان عربی، فنون نظم و نثر پرداخت <ref>مستدرک اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۲۵۴</ref>. سپس تحصیلات عالی خود را در علوم اسلامی از جمله فقه، اصول، کلام، حدیث، تفسیر و رجال در محضر دانشمندان برجسته آن شهر ادامه داد <ref>ریاض العلماء، ج ۵، ص ۳۵۴</ref>. او به درجه اجتهاد و مقام افتا رسید و از استادان و مجتهدان نامدار حله گردید.
استادان
از استادان مهم او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
*
* محمود بن علی حمصی: استاد فقه و اصول و نویسنده چندین اثر علمی <ref>ریاض العلماء، ج ۵، ص ۲۰۲</ref>
* محمد بن شهرآشوب: فقیه، اصولی، محدث و مفسر بزرگ <ref>اعیان الشیعه، ج ۱۰، ص ۱۷</ref>
* عمادالدین طبری: استاد در علوم غیر فقهی و دانشمند مشهور قرن پنجم <ref>اعیان الشیعه، ج ۱۰، ص ۱۸</ref>
تدریس و شاگردان
ابن بطریق خود کرسی تدریس داشت و شاگردان زیادی از جمله سید فخار موسوی، علی بن یحیی، سید محمد بن موسوی و ابن زهره را تربیت کرد <ref>العمده فى عیون صحاح الاخبار، ص ۳۴</ref>. بسیاری از شاگردان او بعدها از دانشمندان برجسته شیعی شدند.
سفرهای علمی و پژوهشی
یحیی بن بطریق برای مقابله با شبهات و تحریفات علیه اهل بیت <ref>علیهم‌السلام</ref> و جمع‌آوری منابع روایتی به شهرهای بغداد، واسط و حلب سفر کرد <ref>فوائد الرضویه، ص ۷۰۹</ref>. این سفرها حدود سی سال طول کشید <ref>العراق قدیماً و حدیثاً، ص ۸۰</ref> و حاصل آن جمع‌آوری روایات معتبر و تألیف آثار ارزشمند در زمینه مناقب ائمه و اثبات فضائل امام علی (ع) بود <ref>العمده فى عیون صحاح الاخبار، ص ۵۲</ref>.
آثار
از مهم‌ترین آثار او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
* عمدة عیون صحاح الاخبار فی مناقب امام الابرار: مجموعه‌ای از ۹۱۳ روایت درباره فضائل امام علی (ع) <ref>العمده فى عیون صحاح الاخبار، ص ۵۲</ref>
* المستدرک المختار فی مناقب وصی المختار: مکمل کتاب العمده، شامل ۶۰۰ روایت دیگر <ref>بحارالانوار، ج ۱، ص ۲۹</ref>
* خصائص الوحی المبین فی مناقب امیرالمؤمنین (ع): مناقب امام علی (ع) بر اساس روایات قرآنی و منابع اهل سنت <ref>ریحانة الادب، ج ۷، ص ۴۱۵</ref>
* اتفاق صحاح الاثر فی امامة الائمة الاثنی عشر <ref>امل الامل، ج ۲، ص ۳۴۵</ref>
* تصفح الصحیحین فی تحلیل المتعتین <ref>العمده فى عیون صحاح الاخبار، ص ۳۰</ref>
* الرّد على اهل النظر فی تصفّح ادلّه القضاء و القدر
* عیون الاخبار
* رجال الشیعه
* المناقب
وفات
یحیی بن بطریق پس از سال‌ها تلاش علمی و پژوهشی، در شعبان سال ۶۰۰ هـ ق در حله درگذشت و در همان شهر به خاک سپرده شد <ref>الثقات العیون، ص ۳۳۷</ref>.
پانویس
{{پانویس}}
