آیت‌الله سید حسین موسوی حمامی (۱۲۸۹ ق- ۱۳۷۹ ق) از علمای برجسته نجف اشرف، فقیه، مرجع تقلید و استاد حوزه‌های علمی بود که با اخلاق و تقوای بی‌نظیر، شاگردان بسیاری را پرورش داد و به نشر علوم دینی اهتمام داشت. وی در محله مشراق نجف، در خانواده‌ای مذهبی و اصیل از سادات موسوی به دنیا آمد و از کودکی با تربیت اسلامی و محب اهل‌بیت رشد یافت.
حمامی تحصیلات خود را در مدرسه بادکوبیه و مساجد نجف با جدیت دنبال کرد و از محضر استادان بزرگی چون آیت‌الله شیخ محمدکاظم خراسانی، سید کاظم طباطبایی یزدی و شیخ الشریعه اصفهانی بهره برد.وی پس از گذراندن دروس سطوح و خارج، به درجه اجتهاد نائل شد و به تدریس در حوزه نجف پرداخت. حلقات درس فقه و اصول او در مسجد هندی و مدرسه بادکوبیه، جمعیت زیادی از شاگردان محلی و خارجی را جذب می‌کرد.
علاوه بر تدریس، آیت‌الله حمامی در امور اجتماعی و کمک به فقرا پیشگام بود و به اعزام روحانیان برای تبلیغ اهتمام داشت. وی در جهاد در برابر تجاوز بیگانگان در جنگ جهانی اول نیز حضور داشت. آثار علمی او شامل تعلیقه‌ها و حواشی بر کتب فقه و اصول و رساله‌های مستقل مانند «هدایة المسترشدین» است.
آیت‌الله حمامی در سال ۱۳۷۹ق/۱۹۶۰م در بغداد دار فانی را وداع گفت و پیکرش با تشییعی پرشور به نجف اشرف منتقل و در مسجد جامع مراد دفن شد <ref>موسوعة طبقات الفقهاء، ج۱۴، ص۲۲۴؛ عزاداری سنتی شیعیان، ۱۳۷۹ش</ref>. ایشان نمونه برجسته روحانی پارسای شیعه، استاد اخلاق و فقه و پیشگام خدمت به جامعه علمی و مذهبی بود.
تولد و خاندان
سید حسین در محله‌ی مشراق نجف، در خانواده‌ای مذهبی و اصیل از سادات موسوی متولد شد و از دوران کودکی با تربیت اسلامی و محب اهل‌بیت رشد یافت <ref>حمامی، ۱۴۱۳ق</ref>. خانواده حمامی به اخلاق و آداب اسلامی شهره بودند و او تحت تربیت پدر و مادر، از کودکی با علوم دینی و روحانیت آشنا شد <ref>همان منبع</ref>.
تحصیلات
سید حسین تحصیلات خود را با قرائت و کتابت قرآن آغاز کرد و سپس به حوزه علمیه وارد شد. وی در مدرسه بادکوبیه و مساجد نجف اشرف به مطالعه و بحث پرداخت و بیش از ۲۵ سال در این مدرسه ساکن بود <ref>مجلة الموسم، ۱۹۹۰م، ص۹۸۷</ref>. وی با تلاش و پشتکار به سرعت در علوم حوزوی پیشرفت کرد و مقدمات، سطوح و سپس درس خارج را با موفقیت طی نمود <ref>همان منبع</ref>.
اساتید
آیت‌الله حمامی از محضر استادان بزرگ بهره برد که از جمله آن‌ها عبارت‌اند از:
* آیت‌الله شیخ محمد کاظم خراسانی <ref>۱۲۵۵–۱۳۲۹ق</ref>
* آیت‌الله سید کاظم طباطبایی یزدی <ref>۱۲۴۸–۱۳۳۷ق</ref>
* آیت‌الله شیخ محمد حسین نایینی <ref>۱۲۷۷–۱۳۵۵ق</ref>
* شیخ الشریعه اصفهانی <ref>۱۲۶۶–۱۳۳۹ق</ref><ref>گلشن ابرار، ج۱ و ج۲، ص۴۳۱–۵۴۷؛ زندگانی و شخصیت شیخ انصاری، ص۴۷۵</ref>.
تدریس و تربیت شاگردان
آیت‌الله حمامی پس از ارتحال استادش شیخ الشریعه، در مسند تدریس خارج نشست و حلقات درس فقه و اصول وی در مسجد هندی، مسجد جواهری و مدرسه بادکوبیه برگزار می‌شد. شاگردان زیادی از نجف و کشورهای دیگر در کلاس‌های او شرکت می‌کردند <ref>مجلة الموسم، ۱۹۹۰م، ص۹۸۷–۹۸۸</ref>. از شاگردان برجسته عبارت‌اند از:
* شیخ جعفر حیدر
* سید مسلم حلی
* سید محمد طاهر حیدری
* سید محمد کاظمی
* سید ابراهیم زنجانی <ref>موسوعة طبقات الفقهاء، ج۱۴، ص۲۲۴</ref>.
فعالیت‌های اجتماعی و خیریه
آیت‌الله حمامی به امور اجتماعی و رسیدگی به فقرا اهتمام داشت و در تقسیم وجوه شرعی، موقعیت و نیاز هر فرد را مدنظر قرار می‌داد <ref>مجلة الموسم، ۱۹۹۰م، ص۹۸۸</ref>. وی همچنین دفتری برای مدیریت اعزام روحانیان به مناطق مورد نیاز جهت تبلیغ و ارشاد داشت <ref>همان منبع</ref>. حضور او در جهاد در برابر بیگانگان در جنگ جهانی اول نیز ثبت شده است، جایی که به مدت شش ماه در جبهه قرنه در کنار رزمندگان بود <ref>موسوعة طبقات الفقهاء، ج۱۴، ص۲۲۴؛ جهادیه، ۱۳۷۵ش، ص۵ و ۲۷</ref>.
آثار علمی
آثار علمی آیت‌الله حمامی عبارت‌اند از:
* تعلیقه بر «ذخیرة الصالحین»
* تقریرات در فقه و اصول
* حواشی بر رساله‌های میرزای نائینی و کفایة الاصول
* حاشیه بر مکاسب شیخ انصاری
* حاشیه بر «وسیلة النجاة»
* «المسائل النجفیة»
* مناسک حج
* «هدایة المسترشدین» <ref>الذریعه، آغا بزرگ تهرانی، ج۲۵، ص۱۹۲؛ موسوعة طبقات الفقهاء، ج۱۴، ص۲۲۴</ref>
مرجعیت و اقامه جماعت
پس از ارتحال آیت‌الله سید ابوالحسن اصفهانی در سال ۱۳۶۵ق، آیت‌الله حمامی به امر مرجعیت اهتمام ورزید و به تدریس و نشر علوم دینی ادامه داد. وی همچنین اقامه نماز جماعت در صحن علوی و مسجد جامع مراد را برعهده داشت <ref>موسوعة طبقات الفقهاء، ج۱۴، ص۲۲۴؛ عزاداری سنتی شیعیان، ج۲، ص۷۲۹–۷۳۰</ref>.
وفات
آیت‌الله سید حسین حمامی در روز سه‌شنبه ۲۳ جمادی‌الاولی ۱۳۷۹ق در بغداد دار فانی را وداع گفت و پیکر مطهر او با تشییعی پرشور از صحن کاظمین به نجف اشرف منتقل و در مسجد جامع مراد دفن شد <ref>موسوعة طبقات الفقهاء، ج۱۴، ص۲۲۴</ref>.
