ٰسید محمد حسینی فیروزآبادی (۱۲۶۵–۱۳۴۵ هـ.ق) معروف به «ستاره پرفروغ»، فقیه، مجتهد، مدرس عالی‌مقام و از مراجع تقلید برجسته شیعه در سده چهاردهم هجری است. وی که از سادات حسینی و از نوادگان امام زین‌العابدین (ع) بود، تحصیلات خود را از حوزه علمیه یزد آغاز کرد و سپس برای کسب مدارج عالی علمی به حوزه‌های کربلا، سامرا و نجف هجرت نمود. فیروزآبادی از شاگردان مبرز اساتید یگانه‌ای چون فاضل اردکانی، میرزای شیرازی، آخوند خراسانی و سید محمدکاظم یزدی بود و پس از درگذشت صاحب عروه، به مقام مرجعیت دست یافت؛ به طوری که جمع کثیری از شیعیان در عراق و ایران، به‌ویژه در منطقه تبریز، از وی تقلید می‌کردند. شهرت عمده وی علاوه بر تضلع در فقه و حدیث و تألیف آثاری چون «جامع الکلم»، به ویژگی‌های اخلاقی بارزی همچون زهد، وقار و دستگیری از مستمندان بازمی‌گردد. حوزه‌ی درسی با شکوه او در نجف اشرف، مهد پرورش شخصیت‌های بزرگی همچون سید محمد حجت کوه‌کمره‌ای و علامه امینی گردید. وی سرانجام در سال ۱۳۴۵ هـ.ق در سامرا درگذشت و در صحن مطهر علوی به خاک سپرده شد.
تولّد و نیاکان
حاج سیّد محمد حسینی فیروزآبادی یزدی نجفی یکی از بزرگان علما و فقهای دوران معاصر در سال ۱۲۶۵ قمری در بیت علم و تقوا و سیادت و فضیلت دیده به جهان هستی گشود. محلّ تولد این روحانی پارسا فیروزآباد واقع در بیست کیلومتری جاده‌ی یزد به تهران واقع شده است. این عالم جلیل‌القدر خود موجب شهرت زادگاهش شده است. آیت‌الله سیّد محمد فرزند سیّد محمدباقر فرزند سیّد حسین فیروزآبادی یزدی از سادات جلیل‌القدر حسینی است که نسب شریف ایشان به چهارمین پیشوای شیعیان سیّدالساجدین امام زین‌العابدین علی بن الحسین، علیه السلام، می‌رسد.
دوران تحصیل و اساتید
سیّد محمد حسینی پس از رشد و پرورش به یزد آمد و در مدارس علوم دینی یزد به تحصیل علوم الهی پرداخت. وی مقدمات و سطح را در نزد آیت‌الله سیّد یحیی یزدی فرا گرفت. آیت‌الله سیّد یحیی واعظ یزدی از بزرگان علمی یزد و از مدّرسان نامدار و نیز از واعظان و خطیبان با فضیلت شهرستان یزد بود. وی به همراه آیات سیّد میرعلی مدرسی بزرگ و آقا شیخ غلامرضا فقیه خراسانی، ریاست حوزه علمیه یزد را بر عهده داشتند.
وی پس از اتمام سطوح، جهت کسب مدارج عالی علمی به کربلای معلّی هجرت کرد و از محضر فقیه پارسا و مجتهد نامدار آیت‌الله حاج شیخ محمدحسین فاضل اردکانی (متوفای ۱۳۰۲ ق) بهره‌های فراوان برد. فاضل اردکانی از مجتهدان طراز اوّل سده‌ی چهاردهم بود که برخی از بزرگان موقعیت علمی وی را والاتر از مرحوم شیخ انصاری می‌دانستند.
پس از وفات فاضل اردکانی، وی با شنیدن آوازه‌ی علمی میرزای شیرازی به سامرا رفت و در جوار حرمین عسکریین (ع) مقیم گردید. او تا پایان حیات استادش آیت‌الله العظمی میرزا محمدحسن شیرازی معروف به میرزای بزرگ (متوفای ۱۳۱۲ ق) از دانش بیکران آن زعیم فرزانه خوشه چید و مبانی علمی خود را استوار ساخت.
ایشان بعد از رحلت میرزای بزرگ به نجف اشرف هجرت کرد. وی ابتدا در درس پرفایده و محققانه‌ی آیت‌الله آخوند ملا محمدکاظم خراسانی (متوفای ۱۳۲۹ ق) شرکت جست و تا زمان واقعه‌ی مشروطه از ایشان بهره برد. سرانجام در شمار شاگردان خاص و مبرّز آیت‌الله العظمی سیّد محمدکاظم طباطبایی یزدی (متوفای ۱۳۳۷ ق) درآمد و به مدارج عالی اجتهاد و تدریس دست یافت.[۱]
فعالیت‌های سیاسی و مشروطیت
یکی از اتفاقات مهم دوران زندگی ایشان، نهضت مشروطیت (۱۳۲۴ ق) بود. مراجع تقلید نجف از جمله اساتید وی (آخوند خراسانی و سیّد یزدی) در این فعالیت‌ها نقش اساسی داشتند. وی شاهد بود که سیّد یزدی پس از مشاهده‌ی عملکرد خائنانه برخی از روشنفکران، خواستار «مشروطه‌ی مشروعه» گردید و در صدد مقابله با انحرافات برآمد.
تدریس و شاگردان
آیت‌الله فیروزآبادی از ابتدای تحصیل به تدریس اشتغال داشت و به‌ویژه پس از رحلت آیات عظام سیّد محمدکاظم یزدی و شریعت اصفهانی، یکی از مهم‌ترین کرسی‌های تدریس نجف اشرف را بر عهده گرفت. بسیاری از بزرگان و اعاظم حوزه از خرمن دانش او بهره بردند که برخی از آنان عبارتند از:[۲]
آیت‌الله سیّد محمد حجت کوه‌کمره‌ای
آیت‌الله میرزا مهدی آشتیانی
آیت‌الله حاج میرزا حسین سبزواری (فقیه سبزواری)
علامه حاج شیخ عبدالحسین امینی (صاحب الغدیر)
حاج شیخ احمد علومی یزدی
آیت‌الله حاج شیخ محمد مهدوی لاهیجانی
آیت‌الله حاج شیخ محمدحسین سبحانی تبریزی (پدر آیت‌الله جعفر سبحانی)
آیت‌الله حاج سیّد مرتضی فیروزآبادی (فرزند معظم‌له)
آقا شیخ ابوالقاسم اصفهانی، شیخ حسن حرم‌پناهی قمی و شیخ علی‌اصغر تویسرکانی همدانی
ویژگی‌های اخلاقی و مرجعیت
تراجم‌نگاران او را به سکون، وقار، حسن اخلاق و زهد ستوده‌اند. صاحب معارف‌الرجال او را مجتهدی مسلّم، با تقوا، مورد وثوق و محبوب در نزد عموم توصیف کرده است که در صحن علوی اقامه جماعت می‌کرد. وی همچنین به «دستگیری از ضعیفان» و «خوش‌مشربی» شناخته می‌شد و همواره پیش از شروع درس، به بیان نکات تفسیری و اخلاقی می‌پرداخت
پس از رحلت سیّد محمدکاظم یزدی، وی به عنوان یکی از مراجع بزرگ مطرح شد و بسیاری از مردم عراق، برخی قبایل عرب و مردم ایران به‌ویژه خطه تبریز از او تقلید می‌کردند.
آثار و تألیفات
۱. جامع الکلم فی حکم اللباس المشکوک فیه
۲. مجموعة الاحادیث الاخلاقیة و المواعظ.
۳. حاشیة علی العروة الوثقی.
۴. منتخب الوسایل و مناسک الحج.
۵. کتاب الطهارت و کتاب الصلاة.
۶. رساله‌ی عملیه.
فرزند
آیت‌الله حاج سیّد مرتضی حسینی فیروزآبادی (۱۳۲۹–۱۴۱۰ ق) فرزند ایشان، از فقها و مدرسان بزرگ نجف و قم و صاحب آثار مهمی چون «عنایة الاصول» و «فضائل الخمسة من الصحاح الستة» بود که همواره مورد احترام مراجع بزرگ و حضرت امام خمینی قرار داشت.
رحلت
آیت‌الله سیّد محمد فیروزآبادی پس از عمری مجاهدت در روز سه‌شنبه ۲۷ ربیع‌الاول سال ۱۳۴۵ قمری در سامرا دار فانی را وداع گفت. پیکر پاک وی پس از تشییعی باشکوه تا نجف حمل گردید و در روز جمعه آخر همان ماه در یکی از حجرات صحن مطهر علوی به خاک سپرده شد.[۳]
