سید مهدی حسینی شیرازی (۱۳۰۴–۱۳۸۰ هـ.ق) معروف به «فقیه زاهد»، از فقهای نامدار، مدرسان عالی‌مقام و مراجع تقلید بزرگ شیعه در سده چهاردهم هجری است. وی که از خاندان علمی و برجسته شیرازی و برادرزاده میرزای شیرازی بزرگ بود، در حوزه‌های علمیه کربلا، نجف و سامرا از محضر اساتید یگانه‌ای همچون میرزا محمدتقی شیرازی (میرزای دوم)، سید محمدکاظم یزدی و آخوند خراسانی کسب فیض کرد. شیرازی پس از رحلت حاج آقا حسین طباطبایی قمی به مقام مرجعیت رسید و حوزه‌ی درسی پررونقی را در کربلای معلی بنا نهاد که مهد پرورش شخصیت‌های بزرگی گردید. وی علاوه بر تضلع در فقه و اصول و تألیف آثاری چون «شرح عروة الوثقی»، به دلیل زهد فوق‌العاده، تواضع و نقش فعال در انقلاب ۱۹۲۰ عراق علیه استعمار بریتانیا شناخته می‌شود. وی سرانجام در سال ۱۳۸۰ هـ.ق در کربلا درگذشت و در کنار استادش میرزا محمدتقی شیرازی در حرم مطهر حسینی به خاک سپرده شد.
خاندان
خاندان شیرازی یکی از خاندان‌های معروف در عراق و ایران است که مردان بزرگی از آن برخاسته‌اند. مهم‌ترین شخصیت این خاندان، میرزای شیرازی بزرگ است که فتوای تحریم تنباکوی او مشهور است. جد میرزا مهدی، آقا بزرگ شیرازی، برادر میرزای شیرازی بزرگ بود. پدرش میرزا حبیب‌الله بن سید آقا بزرگ شیرازی مردی متدین بود. از برادران وی می‌توان به میرزا عبدالله معروف به «توسلی» اشاره کرد. همچنین یکی از خواهران وی همسر آیت‌الله العظمی سید عبدالهادی شیرازی بود.[۱]
تحصیلات و اساتید
سید مهدی شیرازی پس از گذراندن دوران کودکی، به تحصیل علوم دینی روی آورد. وی مقدمات را در کربلا فرا گرفت و سپس برای ادامه تحصیل به حوزه‌های علمیه نجف و سامرا هجرت کرد.
اساتید برجسته وی عبارت‌اند از:[۲]
میرزا محمدتقی شیرازی (میرزای دوم): که سید مهدی از خواص شاگردان و همراهان او در انقلاب ۱۹۲۰ عراق بود.
حاج آقا رضا همدانی: مؤلف کتاب مصباح الفقیه.
سید محمدکاظم طباطبایی یزدی: صاحب عروة الوثقی.
آخوند ملا محمدکاظم خراسانی: صاحب کفایة الاصول.
میرزا حسین نائینی.
آقا ضیاءالدین عراقی.
سید ابوالحسن اصفهانی.
حاج آقا حسین طباطبایی قمی: که سید مهدی شیرازی پس از رحلت ایشان به عنوان مرجع تقلید شناخته شد.
جایگاه علمی و مرجعیت
سید مهدی شیرازی پس از سال‌ها تحقیق و تدریس، به مقام عالی اجتهاد نائل آمد. پس از درگذشت حاج آقا حسین قمی، بسیاری از مقلدان ایشان به سید مهدی شیرازی رجوع کردند و وی به عنوان یکی از مراجع تراز اول در کربلا شناخته شد. وی حوزه‌ای پررونق در کربلا ایجاد کرد و به تدریس خارج فقه و اصول پرداخت.
ویژگی‌های اخلاقی و فعالیت‌های سیاسی
وی به زهد، پارسایی و تواضع فراوان شهرت داشت. در جریان انقلاب ۱۹۲۰ عراق علیه استعمار انگلیس، وی در کنار استادش میرزا محمدتقی شیرازی، نقش فعالی در هدایت مجاهدان و صدور فتاوا داشت. وی همواره بر حفظ استقلال حوزه‌های علمیه و دفاع از حقوق مسلمانان تأکید می‌ورزید.
شاگردان
بسیاری از فضلا و علما از محضر او بهره بردند، از جمله:
۱. سید محمد حسینی شیرازی (فرزند بزرگوارش).
۲. سید محمدصادق قزوینی.
۳. شیخ محمد فوزاوی.
۴. سید محمدهادی میلانی (که مدتی از مباحثات علمی وی بهره برد).
آثار
۱. شرح عروة الوثقی.
۲. رساله‌های عملیه (به زبان‌های مختلف).
۳. ذخیرة العباد.
۴. مناسک حج.
۵. رساله‌ای در جرح و تعدیل.
فرزندان
فرزندان ایشان همگی از علمای شناخته شده هستند:
سید محمد شیرازی: مرجع تقلید فقید.
سید حسن شیرازی: که به دست رژیم بعث عراق به شهادت رسید.
سید صادق شیرازی: از مراجع تقلید فعلی.
سید مجتبی شیرازی.
وفات
این عالم مجاهد و پر تلاش سرانجام در ۲۸ شعبان سال ۱۳۸۰ قمری (مطابق با ۱۳۴۰ شمسی) در کربلا دعوت حق را لبیک گفت. پیکر مطهر وی بعد از تشییعی باشکوه که منجر به سیاهپوش شدن شهر کربلا گردید، در مقبره میرزا محمدتقی شیرازی در صحن مطهر حسینی به خاک سپرده شد.[۳]
