سید نورالدین حسینی‌الهاشمی شیرازی (۱۲۷۴–۱۳۳۵ هـ.ش) مشهور به «آیت تدبیر»، از فقهای برجسته، مراجع تقلید پرنفوذ و رهبران سیاسی و اجتماعی تأثیرگذار جنوب ایران در دوران معاصر است. وی که نسبش با واسطه به سید مرتضی علم‌الهدی و امام موسی کاظم (ع) می‌رسد، تحصیلات عالی خود را در حوزه علمیه نجف نزد اساتید یگانه‌ای همچون میرزا محمدتقی شیرازی، ضیاءالدین عراقی و میرزا حسین نائینی سپری کرد و در ۲۶ سالگی به درجه اجتهاد رسید. شهرت عمده سید نورالدین به دلیل نبوغ تشکیلاتی و اقدامات سیاسی-مذهبی اوست؛ وی با تأسیس «حزب برادران» در سال ۱۳۲۴ هـ.ش، جریانی منسجم برای دفاع از حریم دیانت و استقلال کشور در برابر استعمار بریتانیا، نفوذ بهائیت و سیاست‌های دین‌ستیزانه پهلوی اول ایجاد کرد. او از حامیان جدی نهضت ملی شدن نفت و آیت‌الله کاشانی بود و در عرصه علمی نیز آثاری چون «اسلام و جهان امروز» و «رساله حقوق زن» را به رشته تحریر درآورد. وی سرانجام در سال ۱۳۳۵ هـ.ش به صورتی مشکوک در شیراز درگذشت و در جوار حرم حضرت شاه‌چراغ (ع) به خاک سپرده شد.
زندگی و تبار
سید نورالدین حسینی در رجب ۱۳۱۲ هـ.ق (۱۲۷۴ شمسی) در شهر شیراز و در خانواده‌ای روحانی پا به عرصه وجود نهاد. پدرش آیت‌الله سید ابوطالب حسینی شیرازی، مؤلف کتاب «اسرارالعقائد»، از علمای بنام بود. نسب شریف وی با واسطه به سید مرتضی علم‌الهدی (برادر سید رضی) و از طریق ابراهیم بن موسی الکاظم (ع) به ائمه معصومین (ع) می‌رسد. همچنین سید هاشم بحرانی، صاحب «تفسیر البرهان»، از نیاکان وی است که آرامگاهش در بحرین زیارتگاه مردم می‌باشد.[۱]
فرزندان
سید نورالدین دارای دو پسر و یک دختر بود:
۱. سید منیرالدین حسینی شیرازی: وی در سال ۱۳۲۴ شمسی متولد شد و پس از تحصیل در حوزه علمیه شیراز و قم، از محضر اساتیدی چون آیات نوری همدانی، مرتضی حائری و شهید مدنی بهره برد. وی بعدها رئیس فرهنگستان علوم اسلامی قم گردید.
۲. سید ابوطالب حسینی شیرازی.
۳. یک دختر.
تحصیل و اساتید
سید نورالدین مقدمات و سطح را در شیراز فرا گرفت و سپس برای تکمیل تحصیلات راهی نجف اشرف شد. در نجف از محضر اساتید برجسته‌ای بهره‌مند شد:
میرزا محمدتقی شیرازی (میرزای دوم): که سید نورالدین در جریان انقلاب ۱۹۲۰ عراق در کنار ایشان بود.
آیت‌الله ضیاءالدین عراقی.
آیت‌الله شیخ الشریعه اصفهانی.
آیت‌الله میرزا حسین نائینی.
آیت‌الله سید ابوالحسن اصفهانی.
وی در سن ۲۶ سالگی موفق به دریافت اجازه اجتهاد از اساتید خود شد و به مقام رفیع فقاهت دست یافت.
بازگشت به شیراز و فعالیت‌های اجتماعی
پس از درگذشت پدر، سید نورالدین به درخواست مردم و برای هدایت جامعه به شیراز بازگشت. وی در بدو ورود، به اصلاح امور دینی و اجتماعی پرداخت. از مهم‌ترین اقدامات وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
تأسیس حزب برادران (۱۳۲۴ ش): این حزب با هدف سازمان‌دهی نیروهای مذهبی برای مقابله با جریانات الحادی و استعماری شکل گرفت. حزب برادران دارای تشکیلات منظم و روزنامه‌ای به نام «سروش» بود.
مبارزه با بهائیت و جریانات انحرافی: وی با قدرت در برابر نفوذ بهائیت در شیراز ایستاد و با سخنرانی‌ها و اقدامات خود، مانع از فعالیت‌های تخریبی آنان شد.
مقابله با احمد کسروی: سید نورالدین از جمله کسانی بود که به شدت علیه اندیشه‌های کسروی موضع گرفت و در جریان محاکمه وی و اقدامات نواب صفوی نقش هدایتگری داشت.[۲]
مبارزات سیاسی
وی در طول زندگی خود با دو جبهه استعمار خارجی (انگلیس) و استبداد داخلی (پهلوی) در ستیز بود:
۱. مبارزه با انگلیس: در دوران جنگ جهانی اول و دوم، وی مردم جنوب را به ایستادگی در برابر نفوذ بریتانیا فراخواند و از نهضت‌های ملی حمایت کرد.
۲. دوران رضاخان: وی به دلیل مخالفت با سیاست‌های رضاشاه از جمله کشف حجاب و متحدالشکل کردن لباس، مدتی به تهران تبعید گردید.
۳. نهضت ملی شدن نفت: سید نورالدین از حامیان جدی ملی شدن صنعت نفت و آیت‌الله کاشانی بود و در جریانات سال ۱۳۳۲ نقش مهمی در شیراز ایفا کرد.
آثار
۱. اسرار العقائد (تحشیه بر کتاب پدرش).
۲. اسلام و جهان امروز.
۳. رساله‌ای در حقوق زن.
۴. دیوان اشعار (با تخلص «نور»).
۵. مجموعه سخنرانی‌ها و مقالات در روزنامه سروش.
وفات
آیت‌الله سید نورالدین حسینی شیرازی سرانجام در ۲۰ شعبان ۱۳۷۵ قمری (مطابق با اردیبهشت ۱۳۳۵ شمسی) به طور ناگهانی در شیراز درگذشت. برخی منابع مرگ وی را مشکوک و بر اثر مسمومیت توسط عوامل رژیم پهلوی دانسته‌اند. پیکر وی با تشییعی بی‌نظیر در آرامگاه خانوادگی در کنار مرقد حضرت شاه‌چراغ (ع) به خاک سپرده شد.[۳]
