عبدالرحمن حیدری ایلامی (زادۀ ۱۳۰۴ در ایلام – درگذشت ۱۱ دی ۱۳۶۵) مجتهد، مبارز انقلابی و از چهره‌های شاخص دفاع مقدس در جبهه‌های غرب کشور بود که به عنوان نخستین نماینده امام خمینی و امام جمعه ایلام و همچنین نماینده مردم استان ایلام در دوره‌های اول و دوم مجلس خبرگان رهبری فعالیت می‌کرد.
وی که سطوح عالی دروس خارج فقه و اصول را در حوزه‌های علمیه کربلا و نجف نزد اساتیدی همچون آیات عظام سید ابوالقاسم خویی، سید محمود شاهرودی و باقر زنجانی فرا گرفته بود، پس از ۲۰ سال تحصیل و تدریس در عراق، به درخواست مردم و تأکید مراجع به ایلام بازگشت.
حیدری ایلامی از پیشگامان نهضت اسلامی در غرب ایران بود و با آغاز جنگ تحمیلی، نقشی کلیدی در سازماندهی اولین گروه‌های مقاومت مردمی و انسجام عشایر برای مقابله با دشمن ایفا کرد. او که به دلیل حضور مستمر و مسلحانه در خطوط مقدم جبهه‌های مهران و دهلران به «مجتهد مبارز» شهرت یافته بود، مدرسه علمیه باقریه را در ایلام بنیان نهاد و خدمات اجتماعی گسترده‌ای را برای محرومان منطقه به انجام رساند.
او سرانجام در سال ۱۳۶۵ بر اثر عارضه قلبی درگذشت و پس از تشییعی باشکوه، در حرم حضرت معصومه (س) به خاک سپرده شد.
زندگی و تحصیلات
حاج شیخ عبدالرحمن حیدری ایلامی در سال ۱۳۰۴ شمسی در شهر ایلام دیده به جهان گشود. وی تحصیلات خود را تا ششم نظام قدیم ادامه داد و سپس در کسوت معلمی به تدریس مشغول شد.
رؤیایی صادق مسیر زندگی او را تغییر داد؛ او در رؤیا محضر دوازده امام معصوم (ع) را درک کرد که قبایی بر تن او پوشانده و عصایی به دستش دادند و امر کردند که جمله «وِلایَةُ عَلِىِ بنِ اَبى طالِب حِصنى...» را به مردم بیاموزد. وی پس از بیداری، این جمله را با زغال بر دیوار نگاشت و همین واقعه سرآغاز هجرت علمی او شد.
اساتید در نجف و کربلا
وی در دوران تحصیل از محضر اساتید بزرگی بهره‌مند گشت؛ آیت‌الله سید ابوالقاسم خویی، آیت‌الله سید محمود شاهرودی و آیت‌الله باقر زنجانی از جمله استادان او بودند.
شاگردان
آیت‌الله حیدری ایلامی در مدت اقامت در نجف و پس از بازگشت به ایلام در مدرسه علمیه باقریه، به تربیت طلاب پرداخت. بسیاری از شاگردان وی از فضلای حوزه و خدمت‌گزاران منطقه ایلام هستند.
بازگشت به ایلام و مبارزات سیاسی
در سال ۱۳۵۴ به دنبال درخواست‌های مکرر مردم ایلام و با تأکید مراجع، به زادگاهش بازگشت. وی بلافاصله به مرکز مبارزات علیه رژیم پهلوی در استان تبدیل شد.
از جمله فعالیت‌های مهم او در بازگشت به ایلام می‌توان به رهبری انقلاب در ایلام اشاره کرد. او فرماندهی راهپیمایی‌ها و هدایت جریانات انقلابی را در ایلام بر عهده داشت و به دلیل فعالیت‌هایش بارها توسط ساواک تحت فشار قرار گرفت.
افزون‌بر این او مدرسه علمیه باقریه را تأسیس کرد که مرکز تربیت طلاب و نیروهای انقلابی منطقه گشت.
نقش در دفاع مقدس و فرماندهی جبهه غرب
با آغاز جنگ تحمیلی، آیت‌الله حیدری ایلامی نقش ویژه‌ای در جنگ ایفا کرد؛ از جمله اقدام‌های او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. تشکیل خط پدافند: در همان روزهای نخست که نیروهای بعثی به مرزهای ایلام یورش بردند، وی با پوشیدن لباس رزم و سلاح بر دوش، اولین خط پدافند مردمی را در تپه‌های «شلم» و «میمک» تشکیل داد.
۲. فرماندهی روحانی: او تنها یک روحانی نبود، بلکه در خط مقدم جبهه حضور می‌یافت و به هدایت عملیات‌ها و تقویت روحیه رزمندگان می‌پرداخت.
۳. بسیج عشایر: با نفوذ کلامی که داشت، عشایر غیور ایلام را برای دفاع از خاک کشور منسجم کرد و مانع از سقوط شهر ایلام شد.
مسئولیت‌ها و فعالیت‌ها
• امامت جمعه: وی با حکم امام خمینی به عنوان نخستین امام جمعه ایلام منصوب شد.
• مجلس خبرگان: در دوره‌های اول و دوم مجلس خبرگان رهبری به عنوان نماینده مردم ایلام برگزیده شد.
• خدمات اجتماعی: رسیدگی به وضع محرومان، ساخت مسجد و مدرسه علمیه و پیگیری جدی برای رفع فقر در استان ایلام از جمله اقدامات او بود.
ویژگی‌های اخلاقی و ساده‌زیستی
وی به زهد و فقر اختیاری مشهور بود. با وجود مقام‌های حکومتی، در خانه‌ای بسیار محقر زندگی می‌کرد و تمام سرمایه زندگی‌اش کتاب‌هایی بود که با سختی جمع‌آوری کرده بود (مأخوذ از بخش «در وادی رحمت» و توصیف سبک زندگی). ارادت او به اهل‌بیت (ع) چنان بود که حتی در بستر بیماری نیز ذکر آنان را ترک نمی‌کرد.
وفات
این عالم مجاهد در نیمه شب ۱۱ دی ماه ۱۳۶۵ ش بر اثر عارضه قلبی دار فانی را وداع گفت. حضرت امام خمینی (ره) در واکنش به درگذشت ایشان با تأثر فرمودند: «دوستان ما یکی یکی می‌روند».
پس از تشییع باشکوه در ایلام و قم، با پا درمیانی آیت‌الله العظمی گلپایگانی، پیکر مطهر ایشان به قم منتقل و در جوار حرم حضرت معصومه (س) به خاک سپرده شد.
