سی و هفتمین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در ۱۶ بهمن ۱۳۹۸ در تالار وحدت تهران برگزار شد. فراخوان این دوره ۳۱ فروردین ۱۳۹۸ از سوی خانه کتاب منتشر شد و آثار تألیفی و ترجمه‌ای منتشرشده برای نخستین‌بار در سال ۱۳۹۷ در فرایند داوری قرار گرفتند. از میان ۴۶ هزار و ۲۵۴ عنوان کتاب چاپ اول منتشرشده در سال ۱۳۹۷، ۳۵ هزار و ۵۵۰ عنوان به ارزیابی اولیه راه یافتند و پس از مراحل مختلف بررسی، ۲۱۳ اثر به مرحله نهایی رسیدند. در مرحله نهایی، ۶۵۰ داور در ارزیابی آثار مشارکت داشتند. در پایان، هفت اثر به‌عنوان برگزیده و ۳۲ اثر به‌عنوان شایسته تقدیر معرفی شدند.

برگزاری

فراخوان سی و هفتمین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در ۳۱ فروردین ۱۳۹۸ از سوی خانه کتاب اعلام شد. این دوره به بررسی کتاب‌هایی اختصاص داشت که برای نخستین‌بار در فاصله فروردین تا اسفند ۱۳۹۷ منتشر شده بودند و آثار تألیفی و ترجمه‌ای را دربر می‌گرفت. بر اساس گزارش دبیرخانه، در سال ۱۳۹۷ مجموعاً ۴۶ هزار و ۲۵۴ عنوان کتاب چاپ اول منتشر شد که ۳۵ هزار و ۵۵۰ عنوان از آنها وارد مرحله ارزیابی اولیه شدند. پس از بررسی‌های اولیه، ۷۴۸۳ عنوان به مرحله اصلی داوری راه یافتند و در ادامه ۲۱۳ اثر به مرحله نهایی رسیدند.

مراسم پایانی این دوره در ۱۶ بهمن ۱۳۹۸ در تالار وحدت تهران برگزار شد و برگزیدگان و آثار شایسته تقدیر معرفی شدند. این مراسم با حضور حسن روحانی، رئیس‌جمهوری، سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، و جمعی از نویسندگان، پژوهشگران و اهالی فرهنگ برگزار شد. هم‌زمان، برگزیدگان بیست‌وهفتمین دوره جایزه جهانی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران نیز معرفی شدند..

برگزیدگان

در بخش اصلی سی و هفتمین دوره کتاب سال، ۱۳ اثر به‌عنوان برگزیده معرفی شدند که برخی از آنها به‌صورت مشترک در یک بخش انتخاب شده بودند. این آثار عبارت‌اند از:

• دین، فقه و اصول: مکاسب محرمه، تألیف علیرضا اعرافی با تقریر گروه محققان، در ۱۰ جلد.

• علوم خالص، زیست‌شناسی: فلور گیلان، گردآوری و تألیف ولی‌الله مظفریان.

• علوم خالص، زیست‌شناسی: فلور ایران: شماره ۱۴۵، تیره پروانه‌آسا، جنس گون III، تألیف علی‌اصغر معصومی.

• علوم کاربردی، مهندسی کشاورزی: اندازه‌گیری باقی‌مانده آفت‌کش‌ها در محصولات کشاورزی: مبانی و روش‌ها، تألیف خلیل طالبی‌جهرمی و سیداحسان ترابی.

• علوم کاربردی، مهندسی کشاورزی: فلزات سنگین در خاک، تألیف برایان جی. آلووی و ترجمه امیر فتوت.

• ادبیات، شعر معاصر: رارا، سروده پانته‌آ صفائی‌بروجنی.

• ادبیات، شعر معاصر: به رنگ دانوب، سروده واهه آرمن.

• ادبیات، نقد ادبی: نظریه و نقد ادبی: درسنامه میان‌رشته‌ای، تألیف حسین پاینده.

• ادبیات، نقد ادبی: بومی‌سازی رئالیسم جادویی در ایران، تألیف محمد حنیف و محسن حنیف.

• ادبیات، پژوهش شعر: کتاب چهارخطی: کندوکاوی در تاریخ رباعی فارسی، تألیف سیدعلی میرافضلی.

• تاریخ و جغرافیا، تاریخ: پندها و عبرت‌ها از بناها و آثار تاریخی مصر، تألیف تقی‌الدین احمد بن علی مقریزی و ترجمه پرویز اتابکی، با همکاری محمدرضا عطایی در ترجمه جلد دوم.

• تاریخ و جغرافیا، مستندنگاری: نقاشی قهوه‌خانه؛ خاطرات کاظم دارابی متهم دادگاه میکونوس، تحقیق و تألیف محسن کاظمی.

• کودک و نوجوان، داستان تألیفی: دروازه مردگان/۱: قبرستان عمودی، نوشته حمیدرضا شاه‌آبادی.

بنابراین، با احتساب انتخاب‌های مشترک، ۱۳ اثر در فهرست آثار برگزیده قرار گرفتند؛ در گزارش دبیر علمی، این انتخاب‌ها در مجموع به‌عنوان هفت اثر برگزیده در بخش‌های جایزه کتاب سال و ۳۲ اثر شایسته تقدیر اعلام شده است.

آثار شایسته تقدیر

در کنار آثار برگزیده، ۳۲ اثر نیز عنوان شایسته تقدیر دریافت کردند. از جمله آثار معرفی‌شده در این بخش می‌توان به طبقه‌بندی وزن‌های شعر فارسی تألیف ابوالحسن نجفی در حوزه زبان فارسی، سینما و مرگ؛ درباره نامیرایی و تصویر تألیف میلاد روشنی‌پایان در هنرهای نمایشی و استاد سولنس معمار اثر هنریک ایبسن با ترجمه بهزاد قادری در بخش نمایشنامه اشاره کرد. در ادبیات نیز افتاده بودیم در گردنه حیران نوشته حسین لعل‌بذری و وضعیت بی‌عاری نوشته حامد جلالی در شمار آثار شایسته تقدیر قرار گرفتند.

همچنین کتاب سیماژنتیک: مفاهیم، روش‌ها و کاربردها، ترجمه منصوره ملکیان و رسول خسروی، از انتشارات سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی شعبه خراسان رضوی، در این دوره شایسته تقدیر شناخته شد.