ششمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد در سال ۱۳۹۲ با دبیری اجرایی علی شجاعی صائین و دبیری علمی مجید حمیدزاده و با مشارکت معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مؤسسه خانه کتاب برگزار شد.
در این دوره ۴۱۳۸ کتاب چاپ نخست سال ۱۳۹۱ در چهار حوزه داستان، نقد ادبی، مستندنگاری و تاریخ‌نگاری با ارزیابی ۱۵۹ داور بررسی شد. در نهایت هیچ اثری به عنوان برگزیده انتخاب نشد و چهار اثر در سه حوزه مستندنگاری، نقد ادبی و تاریخ‌نگاری شایسته تقدیر شناخته شدند.
در بخش مستندنگاری، کتاب «نبرد طریق‌القدس» نوشته امیر رزاق‌زاده از مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس تقدیر شد. در بخش نقد ادبی، «سبک‌شناسی؛ نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها» نوشته محمود فتوحی از انتشارات سخن به عنوان اثر شایسته تقدیر معرفی شد. در بخش تاریخ‌نگاری نیز دو اثر «اجتماعیون عامیون» نوشته سهراب یزدانی از نشر نی و «انتفاضه شعبانیه» نوشته صفاالدین تبرائیان از مرکز اسناد انقلاب اسلامی شایسته تقدیر شناخته شدند.
آیین پایانی این دوره ۲ آذر ۱۳۹۲، هم‌زمان با زادروز جلال آل‌احمد، در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و معماری تهران برگزار شد.
برگزاری و ساختار اجرایی
ششمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد در ادامه دوره‌های پیشین و با مسئولیت مؤسسه خانه کتاب برگزار شد. دبیر اجرایی این دوره علی شجاعی صائین و دبیر علمی آن مجید حمیدزاده بود. در ترکیب هیئت علمی، احمد شاکری به عنوان رئیس یا دبیر هیئت علمی حضور داشت و عباس سلیمی‌نمین، منوچهر اکبری، رسول جعفریان، یحیی طالبیان، عباسعلی وفایی، پروین محمدی‌بدر، راضیه تجار و محمدعلی کاظم‌بیگی دیگر اعضای این هیئت بودند.
ترکیب هیئت علمی ششمین دوره نسبت به دوره پیشین تغییراتی داشت. منوچهر اکبری، نرگس محمدی‌بدر و احمد شاکری در سال ۱۳۹۲ جایگزین مجتبی رحماندوست، محمدرضا سرشار و زنده‌یاد امیرحسین فردی شدند. به گفته سیدمحمد حسینی، وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سرشار و رحماندوست پیش‌تر درخواست کناره‌گیری از هیئت علمی را مطرح کرده بودند و تغییرات انجام‌شده در تیرماه همان سال صورت گرفت.
در این دوره ۴۱۳۸ اثر که چاپ نخست آنها در سال ۱۳۹۱ بود، در چهار حوزه داستان، نقد ادبی، مستندنگاری و تاریخ‌نگاری بررسی شد و فرایند داوری با مشارکت ۱۵۹ داور انجام گرفت. دبیرخانه جایزه، آثار راه‌یافته به مرحله دوم را نیز پیش از برگزاری مراسم پایانی اعلام کرد؛ در بخش داستان، برای نمونه آثاری چون «آواز ابابیل»، «جمجمه‌ات را قرض بده برادر»، «دخیل عشق»، «در خرابات مغان»، «رستم در مرداب خوان دوم»، «سایه اژدها»، «سرزمین نوچ»، «شب رنج موسی»، «قیدار»، «مردگان جزیره موریس»، «نسکافه با عطر کاهگل» و «وقتی دلی» به این مرحله راه یافته بودند.
نتایج داوری
در ششمین دوره، برخلاف انتظار اولیه برای معرفی آثار برتر در هر یک از حوزه‌های چهارگانه، هیچ اثری عنوان «برگزیده» را به دست نیاورد. با این حال، چهار اثر در سه حوزه مستندنگاری، نقد ادبی و تاریخ‌نگاری به عنوان شایسته تقدیر معرفی شدند و در بخش داستان اثری به این عنوان نرسید.
در بخش مستندنگاری، کتاب «نبرد طریق‌القدس» نوشته امیر رزاق‌زاده، منتشرشده از سوی مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، شایسته تقدیر شناخته شد. این اثر پیش از مراسم پایانی نیز در میان آثار راه‌یافته به مرحله دوم داوری قرار داشت.
در بخش نقد ادبی، کتاب «سبک‌شناسی؛ نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها» نوشته محمود فتوحی از انتشارات سخن به عنوان اثر شایسته تقدیر معرفی شد.
در بخش تاریخ‌نگاری دو اثر به صورت مشترک شایسته تقدیر شناخته شدند: «اجتماعیون عامیون» نوشته سهراب یزدانی از نشر نی و «انتفاضه شعبانیه» نوشته صفاالدین تبرائیان از مرکز اسناد انقلاب اسلامی. «اجتماعیون عامیون» به بررسی جریان اجتماعیون عامیون در تحولات سیاسی ایران می‌پردازد و «انتفاضه شعبانیه» نیز به یکی از رخدادهای مهم تاریخ معاصر عراق اختصاص دارد.
در بخش داستان هیچ اثری نه به عنوان برگزیده و نه به‌عنوان شایسته تقدیر معرفی نشد.
آثار شایسته تقدیر ششمین دوره در یک نگاه
• مستندنگاری: نبرد طریق‌القدس ـ امیر رزاق‌زاده ـ مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس
• نقد ادبی: سبک‌شناسی؛ نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها» ـ محمود فتوحی ـ سخن
• تاریخ‌نگاری: اجتماعیون عامیون ـ سهراب یزدانی ـ نشر نی
• تاریخ‌نگاری: انتفاضه شعبانیهـ صفاالدین تبرائیان ـ مرکز اسناد انقلاب اسلامی
