سیزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد در سال ۱۳۹۹ برگزار شد. ابراهیم حسن‌بیگی دبیر علمی و مصطفی راضی جلالی دبیر اجرایی این دوره بودند.
در کنار چهار بخش اصلی، به مناسبت چهلمین سال آغاز جنگ تحمیلی و دفاع مقدس، بخش ویژه‌ای نیز به معرفی چهره‌های داستان‌نویسی و مستندنگاری دفاع مقدس و بررسی پایان‌نامه‌های دانشگاهی این حوزه اختصاص یافت.
آیین پایانی دوره سیزدهم در شرایط همه‌گیری ویروس کرونا و در روز ۱۵ دی ۱۳۹۹ برگزار شد. با توجه به محدودیت‌های بهداشتی و عدم امکان برگزاری مراسم معمول، برنامه پایانی در قالب برنامه «شب روایت» از شبکه چهار سیما پخش شد و برگزیدگان و شایستگان تقدیر معرفی شدند.
در بخش مستندنگاری، دو کتاب «فرکانس ۱۱۶۰؛ اینجا آبادان؛ صدای مقاومت و ایستادگی» نوشته فضل‌الله صابری و «گوهر صبر» نوشته طیبه پازوکی به‌طور مشترک برگزیده شدند. در بخش داستان بلند و رمان، «اوراد نیمروز» اثر منصور علیمرادی شایسته تقدیر شناخته شد و در بخش نقد ادبی نیز «تاریخ بدن در ادبیات» اثر سیدمهدی زرقانی و همکاران، شایسته تقدیر شد.
هیئت داوران بخش مجموعه داستان کوتاه هیچ‌یک از آثار رسیده را واجد شرایط دریافت عنوان برگزیده یا شایسته تقدیر ندانست.
برگزاری
سیزدهمین دوره جایزه جلال آل‌احمد با دبیری علمی ابراهیم حسن‌بیگی و دبیری اجرایی مصطفی راضی جلالی برگزار شد. اعضای هیئت علمی این دوره را ابراهیم حسن‌بیگی، حمید حسام، مرتضی سرهنگی، مریم مشرف، ابوالفضل حری، مصطفی جمشیدی، محمدرضا بایرامی، محمدرضا شرفی‌خبوشان و علی چنگیزی تشکیل می‌دادند.
چهار گروه اصلی جایزه همچنان شامل داستان بلند و رمان، مجموعه داستان کوتاه، نقد ادبی و مستندنگاری بود. در مرحله نهایی بخش داستان بلند و رمان سه کتاب «اوراد نیمروز» نوشته منصور علیمرادی از نشر نیماژ، «با اعمال شاقه» نوشته محمد حنیف از نشر نیستان و «خیال باز» نوشته احمد حسن‌زاده از نشر نون حضور داشتند. داوری این بخش را جواد افهمی، سعید تشکری و علی چنگیزی بر عهده داشتند.
در بخش مستندنگاری نیز آثاری با موضوعات تاریخی، اجتماعی و دفاع مقدس به مرحله نهایی رسیدند؛ از جمله «از ری تا شام؛ روایت ناتمام شهید احمد غلامی»، «از شریف تا لس‌آنجلس»، «ده-هشتاد؛ روایتی از سیل خوزستان ۹۸»، «فرکانس ۱۱۶۰» و «قدر مطلق یک توطئه». «گوهر صبر» نیز در میان نامزدهای این بخش قرار داشت.
برگزیدگان و شایستگان تقدیر
داستان بلند و رمان
در این بخش، «اوراد نیمروز» نوشته منصور علیمرادی، منتشرشده از سوی نشر نیماژ، شایسته تقدیر شناخته شد. «با اعمال شاقه» نوشته محمد حنیف و «خیال باز» نوشته احمد حسن‌زاده دیگر نامزدهای نهایی این بخش بودند.
مجموعه داستان کوتاه
هیئت داوران این بخش در ارزیابی نهایی، هیچ‌یک از مجموعه‌های داستان کوتاه رسیده را شایسته دریافت عنوان برگزیده یا شایسته تقدیر ندانست. در بیانیه داوران، دلیل این تصمیم، کافی نبودن آثار از نظر ویژگی‌های فنی و ساختاری داستان کوتاه عنوان شد.
نقد ادبی
«تاریخ بدن در ادبیات» نوشته سیدمهدی زرقانی با همکاری زهرا آقابابایی خوزانی، امید ایزانلو، فاطمه جهانپور، حمید خادمی، محسن شرفایی و فرزانه فرخ‌فر، از سوی داوران شایسته تقدیر شناخته شد.
کتاب «روایت‌شناسی درام» نوشته پرستو محبی نیز به دلیل روش‌مندی و پرداختن به تحلیل ادبیات داستانی و نمایشی مورد تجلیل قرار گرفت.
مستندنگاری
در این بخش، دو کتاب به‌صورت مشترک برگزیده شدند:
* «فرکانس ۱۱۶۰؛ اینجا آبادان؛ صدای مقاومت و ایستادگی» نوشته فضل‌الله صابری، انتشارات سوره مهر
* «گوهر صبر؛ خاطرات گوهرالشریعه دستغیب» نوشته طیبه پازوکی، انتشارات سوره مهر
همچنین کتاب «از ری تا شام؛ روایت ناتمام احمد غلامی» اثر علی مژدهی به دلیل ارزش اسنادی و محتوایی مورد تجلیل قرار گرفت.
بخش ویژه دفاع مقدس
سیزدهمین دوره هم‌زمان با چهلمین سال آغاز جنگ تحمیلی، بخش ویژه‌ای با عنوان «پاسداشت چهلمین سال آغاز جنگ تحمیلی و آغاز دفاع مقدس» برگزار کرد. این بخش دو محور داشت: معرفی چهره‌های داستان‌نویسی و مستندنگاری دفاع مقدس با انتخاب اهالی رسانه و معرفی پایان‌نامه‌های دانشگاهی برتر با موضوع ادبیات داستانی دفاع مقدس.
در بخش معرفی چهره‌ها، محمدرضا بایرامی، احمد دهقان، مجید قیصری، حبیب احمدزاده، داوود امیریان، قاسمعلی فراست، داوود غفارزادگان، گلعلی بابایی، حمید حسام، اکبر صحرایی، علی مؤذنی و رحیم مخدومی معرفی شدند.
در بخش پایان‌نامه‌های دانشگاهی نیز سه رساله دکتری و سه پایان‌نامه کارشناسی ارشد به عنوان آثار برتر معرفی شدند. موضوعات این آثار از نقد روایی داستان‌های کوتاه دفاع مقدس و سبک‌شناسی رمان‌های شاخص این حوزه تا بازنمایی جنگ در خاطرات زنان و تحلیل وصیت‌نامه شهدای جنگ ایران و عراق را دربرمی‌گرفت.
اختتامیه
آیین پایانی سیزدهمین دوره در ۱۵ دی ۱۳۹۹ و در شرایط محدودیت‌های ناشی از همه‌گیری کرونا برگزار شد. به دلیل عدم امکان برگزاری مراسم حضوری، برنامه پایانی در قالب ویژه‌برنامه «شب روایت» از شبکه چهار سیما روی آنتن رفت و ارتباط تصویری و تلفنی با برخی برگزیدگان نیز در آن پیش‌بینی شد.
در این مراسم از ترجمه اردوِ گزیده‌ای از داستان‌های جلال آل‌احمد با عنوان «جمال جلال»، ترجمه احمد شهریار، رونمایی شد. همچنین طرح «پدید» با موضوع پژوهش در آثار داستانی منتشرشده در سال ۱۳۹۸ معرفی شد.
