سیزدهمین جشن سینمای ایران در سال ۱۳۸۸ به دبیری فرهاد توحیدی برگزار شد. برگزاری این دوره هم‌زمان با شرایط اجتماعی و سیاسی پس از انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸ بود و در روند برنامه‌ریزی و داوری آن تغییراتی ایجاد شد.
جشن در ابتدا با هدف برگزاری رقابتی و بر اساس آیین‌نامه‌ای جدید برنامه‌ریزی شده بود، اما با به‌تعویق‌افتادن آغاز داوری‌ها، محدودیت زمانی، مشکلات پشتیبانی مالی و توقف بخشی از برنامه‌های جانبی، امکان اجرای ساختار رقابتی فراهم نشد. در نهایت، پس از رایزنی با صنوف دارای تندیس و طرح موضوع در مجمع عمومی خانه سینما، برگزاری رقابتی جشن منتفی شد و مراسم روز ملی سینما جایگزین آن شد.
مراسم جایگزین سیزدهمین جشن سینمای ایران در ۲۷ شهریور ۱۳۸۸ در هتل استقلال تهران برگزار شد و اجرای آن را علی معلم بر عهده داشت. این مراسم با حضور جمعی از سینماگران، اعضای خانه سینما، مدیران دولتی و محمدباقر قالیباف، شهردار وقت تهران، برگزار شد و شامل برنامه‌هایی مانند یادبود درگذشتگان سینمای ایران، اجرای موسیقی، ارائهٔ گزارش دبیر جشن و برگزاری آیین‌های بزرگداشت بود.
در این دوره، تیگران تومانیان، نیکو خردمند و ناصر تقوایی مورد تقدیر قرار گرفتند و از محمدباقر قالیباف نیز تقدیر شد.
از دیگر بخش‌های مراسم، بزرگداشت دیگران تومانیان به‌دلیل فعالیت در حوزهٔ لابراتوار سینما و نیکو خردمند به‌دلیل سابقهٔ فعالیت در سینما، رادیو و دوبله بود.
برگزاری و حواشی
برنامه‌ریزی سیزدهمین جشن سینمای ایران از ماه‌های نخست سال ۱۳۸۸ آغاز شد و فرهاد توحیدی به‌عنوان دبیر این دوره معرفی شد. آیین‌نامهٔ جشن نسبت به دوره‌های پیشین تغییراتی داشت و قرار بود علاوه بر داوران صنوف، شماری از برگزیدگان دورهٔ قبل نیز در فرایند داوری مشارکت داشته باشند. همچنین برای این دوره، برگزاری نمایشگاهی دربارهٔ توانمندی‌های سینمای ایران، نمایش دکور برخی فیلم‌ها و برپایی کارگاه‌های آموزشی پیش‌بینی شده بود. (خبرگزاری جمهوری اسلامی)
آغاز رسمی فرایند داوری برای ۲۴ خرداد برنامه‌ریزی شده بود، اما حوادث پس از انتخابات ریاست‌جمهوری موجب به‌تعویق‌افتادن آن شد. به گفتهٔ فرهاد توحیدی، محل پیش‌بینی‌شده برای حضور داوران در خانه سینما در محدودهٔ درگیری‌ها قرار داشت و در نتیجه، آیین گشایش داوری‌ها به تعویق افتاد. ادامهٔ این وضعیت بر برنامه‌های خانه سینما و روند جذب حامیان مالی نیز اثر گذاشت و بخشی از شرکت‌های خارجی که قرار بود در نمایشگاه توانمندی‌های سینمای ایران حضور داشته باشند، از مشارکت در آن منصرف شدند. از سوی دیگر، آیین‌نامهٔ جدید به حدود ۱۲ هفته زمان برای داوری نیاز داشت که با تأخیر ایجادشده، امکان اجرای کامل این فرایند از میان رفت.
خانه سینما پس از بررسی شرایط و رایزنی با صنوف دارای تندیس، به این نتیجه رسید که برگزاری جشن به شکل رقابتی امکان‌پذیر نیست. این تصمیم در مجمع عمومی خانه سینما نیز مطرح و تأیید شد. در نتیجه، سیزدهمین جشن سینمای ایران برخلاف دوره‌های پیشین با داوری رقابتی و اعطای جوایز برگزار نشد و آیین روز ملی سینما به‌عنوان برنامهٔ جایگزین در نظر گرفته شد. در این دوره، شماری از آثار ارائه‌شده برای جشن در قالب برنامه‌های نمایشی در اختیار مخاطبان قرار گرفتند.
مراسم پایانی
مراسم پایانی این دوره در ۲۷ شهریور در هتل استقلال تهران برگزار شد. برنامه پس از مراسم افطار آغاز شد و اجرای آن بر عهدهٔ علی معلم بود. در مراسم، شماری از سینماگران، اعضای خانه سینما، مدیران دولتی و محمدباقر قالیباف، شهردار تهران، حضور داشتند. در آغاز برنامه، کلیپی برای یادبود سینماگران درگذشته در یک سال پیش از مراسم پخش شد که در آن تصاویری از سیف‌الله داد، پروین سلیمانی، مهری مهرنیا، علی میری، پیمان ابدی و فرخ‌لقا هوشمند نمایش داده شد. پس از آن، بامداد بیات به اجرای موسیقی پرداخت و گزارشی تصویری از استقبال مخاطبان از آثار برگزیدهٔ دوازدهمین جشن خانه سینما نیز نمایش داده شد.
در ادامهٔ مراسم، فرهاد توحیدی، دبیر سیزدهمین جشن سینمای ایران، گزارشی از روند برگزاری جشن ارائه کرد. گزارش او با ساختاری متفاوت از گزارش‌های معمول دبیران جشن تنظیم شده بود. پس از این بخش، برنامهٔ بزرگداشت دیگران تومانیان برگزار شد. در کلیپی، سوابق فعالیت تومانیان در لابراتوار سینما مرور شد و هارون یشایایی تندیس افتخار خانه سینما را به او اهدا کرد.
بخش قابل‌توجهی از مراسم به بزرگداشت ناصر تقوایی و موضوع ازسرگیری تولید فیلم نیمه‌تمام «چای تلخ» اختصاص داشت. در این بخش، سخنان شماری از سینماگران دربارهٔ فعالیت حرفه‌ای تقوایی پخش شد و بخش‌هایی از پشت‌صحنه و نسخهٔ موجود از فیلم «چای تلخ» به نمایش درآمد. محمدمهدی عسگرپور، مدیرعامل وقت خانه سینما، نیز از پیگیری برای فراهم‌شدن شرایط ازسرگیری تولید این فیلم خبر داد.
