نهمین دورهٔ جشنواره بینالمللی فیلم فجر در ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۶۹ در تهران برگزار شد و دبیری آن را سیدمحمد بهشتی بر عهده داشت.
این دوره در شرایطی برگزار شد که سینمای ایران با مسائل اقتصادی و تغییراتی در ساختار جشنواره روبهرو بود. از مهمترین ویژگیهای آن، گسترش بخش مسابقهٔ فیلمهای اول و دوم، شکلگیری مسابقهٔ بینالمللی فیلمهای اول و دوم و آغاز روند استقلال برخی بخشهای تخصصی از جشنواره فیلم فجر بود.
در بخش مسابقهٔ سینمای ایران، ۱۲ فیلم حضور داشتند و ۱۰ فیلم نیز در بخش خارج از مسابقه به نمایش درآمدند. در میان آثار بخش مسابقه، فیلمهایی همچون ''آپارتمان شماره ۱۳'' ساختهٔ یدالله صمدی، ''پرده آخر'' ساختهٔ واروژ کریممسیحی، ''عروس (۱۳۶۹) ساختهٔ بهروز افخمی، ''دو فیلم با یک بلیت'' ساختهٔ داریوش فرهنگ، ''نقش عشق'' ساختهٔ شهریار پارسیپور، ''چشم شیشهای'' ساختهٔ حسین قاسمیجامی، ''در مسلخ عشق'' ساختهٔ کمال تبریزی و ''نوبت عاشقی'' و ''شبهای زایندهرود'' ساختهٔ محسن مخملباف قرار داشتند.
در این دوره، ''پرده آخر'' یکی از موفقترین فیلمهای جشنواره بود و با دریافت هشت سیمرغ بلورین در رشتههایی مانند کارگردانی، فیلمبرداری، صدابرداری، طراحی صحنه، چهرهپردازی و بازیگری، در شمار پرافتخارترین آثار آن دوره قرار گرفت؛ با این حال، جایزهٔ بهترین فیلم به ''آپارتمان شماره ۱۳'' و جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران به ''نقش عشق'' تعلق گرفت.
اعضای هیئت داوران شامل ابراهیم حاتمی کیا، علیرضا شجاع نوری، فرهاد صبا، منوچهر عسگرینسب و محمدعلی نجفی و هیئت داوران بخش فیلمهای اول رخشان بنی اعتماد، علیرضا رئیسیان، کیانوش عیاری، پروانه معصومی و رسول ملاقلیپور بودهاند.
برگزاری
یکی از مهمترین تغییرات نهمین دوره، گسترش بخش فیلمهای اول و دوم بود. در این بخش ۲۱ فیلم به رقابت پرداختند که در مقایسه با ۱۲ فیلم بخش اصلی مسابقه، تعداد بیشتری را شامل میشد. برخی از فیلمهای حاضر در این بخش با بخش مسابقهٔ سینمای ایران مشترک بودند. از جمله آثار این بخش میتوان به ''افسانه آه'' ساختهٔ تهمینه میلانی، ''سفر جادویی'' ساختهٔ بوالحسن داوودی و ''سایه خیال'' ساختهٔ حسین دلیر اشاره کرد.
همزمان، مسابقهٔ بینالمللی فیلمهای اول و دوم نیز برگزار شد. در این بخش سه فیلم ایرانی در کنار ۱۳ فیلم خارجی از کشورهای مختلف حضور داشتند. ''ذرت سرخ'' ساختهٔ ژانگ ییمو از چین از جمله آثار شناختهشدهٔ این بخش بود. جوایز این بخش به فیلمی از هند برای بهترین فیلم، فیلمی از یونان برای بهترین کارگردانی و آثاری از ترکیه و شوروی اختصاص یافت؛ همچنین شهریار پارسیپور برای ''نقش عشق'' دیپلم افتخار کارگردانی دریافت کرد.
نهمین دوره همچنین نقطهای مهم در روند استقلال برخی جشنوارههای تخصصی از جشنواره فیلم فجر بود. جشنوارهٔ فیلمهای کودکان و نوجوانان که پیشتر در ساختار جشنواره فجر برگزار میشد، در سال ۱۳۶۹ با تغییر زمان و مکان برگزاری، هویتی مستقل پیدا کرد و ششمین دورهٔ آن در آبان همان سال در اصفهان برگزار شد. جشنوارهٔ فیلم کوتاه نیز در همین دوره از روند برگزاری همزمان با فجر فاصله گرفت.
بخشهای جنبی و بینالملل
ساختار نهمین دوره تنها به مسابقهٔ سینمای ایران محدود نبود و بخشهایی مانند «مرور یک سال سینمای ایران»، «مسابقه مواد تبلیغی فیلمها»، «جشنواره جشنوارهها»، «نمایشهای ویژه»، «سینمای فیلمسازان زن»، «ادبیات و سینمای فرانسه» و «گنجینههای فیلمخانهای» را نیز دربر میگرفت. همچنین آثاری از کشورهای مختلف در برنامههای بینالمللی جشنواره نمایش داده شد.
در بخش «جشنواره جشنوارهها» و برنامههای بینالمللی، آثاری از کشورهای مختلف به نمایش درآمدند و همزمان با افزایش حضور آثار خارجی، نگرانیهایی دربارهٔ سفر برخی مهمانان خارجی به تهران در پی جنگ خلیج فارس مطرح شد. این دوره در مجموع میزبان آثاری از حدود ۳۰ کشور بود.
در همین دوره، نمایشهایی با موضوع سینمای زنان و پیوند سینما و ادبیات فرانسه نیز به برنامههای جشنواره افزوده شد. برگزاری این بخشها در کنار مسابقهٔ فیلمهای اول و دوم و مسابقهٔ بینالمللی آن، نشاندهندهٔ گسترش تدریجی ساختار جشنواره در پایان دههٔ نخست فعالیت آن بود.
برگزیدگان بخش مسابقهٔ سینمای ایران
● بهترین فیلم: «آپارتمان شماره ۱۳» (یدالله صمدی، محصول گروه فیلمسازی همراه و سایه خیال).
● جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران: شهریار پارسیپور برای فیلم «نقش عشق». ● دیپلم افتخار: داریوش فرهنگ برای فیلم «دو فیلم با یک بلیت».
● بهترین کارگردانی: واروژ کریممسیحی برای فیلم «پرده آخر». ● دیپلم افتخار: بهروز افخمی برای فیلم «عروس».
● بهترین فیلمنامه: یدالله صمدی برای فیلم «آپارتمان شماره ۱۳».
● بهترین بازیگر نقش اصلی مرد: مهدی هاشمی برای فیلم «دو فیلم با یک بلیت». ● دیپلم افتخار: حسین پناهی برای فیلم «سایه خیال».
● بهترین بازیگر نقش اصلی زن: فریماه فرجامی برای فیلم «پرده آخر».
● بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: سعید پورصمیمی برای فیلم «پرده آخر».
● بهترین بازیگر نقش مکمل زن: نیکو خردمند برای فیلم «پرده آخر».
● بهترین فیلم اول و دوم: «سایه خیال» (حسین دلیر).
● جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران فیلمهای اول و دوم: داریوش فرهنگ برای فیلم «دو فیلم با یک بلیت». ● دیپلم افتخار: «تویی که نمیشناختمت» (محمدابراهیم سلطانیفر)، «به خاطر همه چیز» (رجب محمدین) و «پرده آخر» (واروژ کریممسیحی).
● رکورددار بیشترین نامزدی: فیلم «پرده آخر» به کارگردانی واروژ کریممسیحی، با ۱۲ رشتهٔ نامزدی.
● رکورددار بیشترین جایزه: فیلم «پرده آخر» به کارگردانی واروژ کریممسیحی، با کسب ۹ سیمرغ بلورین.
داوری
• هیئت داوران بخش مسابقهٔ سینمای ایران: ابراهیم حاتمیکیا، علیرضا شجاعنوری، فرهاد صبا، منوچهر عسگرینسب و محمدعلی نجفی
• هیئت داوران فیلمهای اول و دوم:رخشان بنیاعتماد، پروانه معصومی، کیانوش عیاری، رسول ملاقلیپور و علیرضا رئیسیان
• هیئت داوران سینمای بینالملل: دیوید اشترایف (سوئیس)، مانوئل پرز پاردس (کوبا)، پل کاکس (هلند)، کیوشیرو کوساکابه (ژاپن)، آرونا واسودف (هند) و داریوش مهرجویی
• هیئت انتخاب: عبدالله اسفندیاری، محمدعلی حسیننژاد و محمدحسین حقیقی