پانزدهمین دورهٔ جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم فجر از ۲۲ بهمن تا ۲ اسفند ۱۳۷۵ در تهران برگزار شد. دبیر این دوره عزت‌الله ضرغامی، معاون امور سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بود.
در بخش مسابقهٔ سینمای ایران ۲۹ فیلم و در بخش مسابقهٔ فیلم‌های اول و دوم ۲۴ فیلم حضور داشتند. از جمله آثار بخش اصلی می‌توان به «بچه‌های آسمان» ساختهٔ مجید مجیدی، «سرزمین خورشید» ساختهٔ احمدرضا درویش، «لیلا» ساختهٔ داریوش مهرجویی، «سلطان» ساختهٔ مسعود کیمیایی، «ماه و خورشید» ساختهٔ محمدحسین حقیقی، «هتل کارتن» ساختهٔ سیروس الوند، «معجزهٔ خنده» ساختهٔ یدالله صمدی و «کیسهٔ برنج» ساختهٔ محمدعلی طالبی اشاره کرد.
در بخش فیلم‌های اول و دوم نیز آثاری همچون «مسافر جنوب» ساختهٔ پرویز شهبازی، «آینه» ساختهٔ جعفر پناهی، «ابر و آفتاب» ساختهٔ محمود کلاری، «فصل پنجم» ساختهٔ رفیع پیتز، «طوفان شن» ساختهٔ جواد شمقدری و «براده‌های خورشید» ساختهٔ محمدحسین حقیقی به نمایش درآمدند.
«بچه‌های آسمان» با دریافت چهار سیمرغ بلورین بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین فیلمنامه و بهترین تدوین، مهم‌ترین جوایز اصلی جشنواره را به خود اختصاص داد. این فیلم همچنین دیپلم افتخار بازیگر غیرحرفه‌ای را برای رضا ناجی دریافت کرد.
«سرزمین خورشید» نیز با دریافت هفت جایزه، از جمله جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران، سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن، بهترین فیلم‌برداری، بهترین موسیقی متن، بهترین طراحی صحنه، بهترین صدابرداری و بهترین جلوه‌های ویژه، بیشترین تعداد جوایز این دوره را به دست آورد.
از دیگر جوایز اصلی، سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی به مجید مجیدی برای «بچه‌های آسمان»، بهترین فیلمنامه به مجید مجیدی برای همین فیلم، بهترین بازیگر نقش اول مرد به ابوالفضل پورعرب برای «مردی شبیه باران» و بهترین بازیگر نقش اول زن به گلچهره سجادیه برای «سرزمین خورشید» تعلق گرفت. کیومرث پوراحمد برای «خواهران غریب» که مربوط به دورهٔ پیشین بود، در این دوره جایزه‌ای دریافت نکرد و بنابراین نباید جایزهٔ بهترین کارگردانی این دوره به او نسبت داده شود.
یکی از رویدادهای قابل توجه پس از جشنواره، موفقیت بین‌المللی «بچه‌های آسمان» بود. این فیلم به‌عنوان نمایندهٔ سینمای ایران به رقابت اسکار ۱۹۹۸ راه یافت و در جمع پنج نامزد نهایی جایزهٔ اسکار بهترین فیلم خارجی‌زبان قرار گرفت.
اعضای هیئت داوران شامل جهانگیر الماسی، محمد رجبی، نادر طالب‌زاده، ابراهیم فروزش و رسول ملاقلی‌پور بوده‌اند.
برگزاری
پانزدهمین دورهٔ جشنوارهٔ فیلم فجر در تهران و از ۲۲ بهمن تا ۲ اسفند ۱۳۷۵ برگزار شد. عزت‌الله ضرغامی که در آن زمان معاون امور سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود، برای دومین دورهٔ متوالی دبیر جشنواره بود. فهرست تاریخی دبیران جشنواره نیز ضرغامی را دبیر دوره‌های چهاردهم و پانزدهم معرفی می‌کند.
تغییر زمان برگزاری، مهم‌ترین ویژگی تقویمی این دوره بود. پس از آنکه جشنوارهٔ چهاردهم به‌دلیل هم‌زمانی دههٔ فجر با ماه رمضان از بهمن به اسفند منتقل شده بود، پانزدهمین دوره نیز پس از پایان ماه رمضان و از ۲۲ بهمن آغاز شد.
در بخش مسابقهٔ سینمای ایران ۲۹ فیلم و در بخش فیلم‌های اول و دوم ۲۴ فیلم به رقابت پرداختند. در میان آثار بخش اصلی، حضور هم‌زمان فیلم‌هایی با موضوعات اجتماعی، خانوادگی، جنگ و دفاع مقدس و نیز آثاری که بعدها در مسیر حضور بین‌المللی سینمای ایران قرار گرفتند، از مشخصات این دوره بود.
در این دوره، شهرداری تهران که در دوره‌های پیشین از حامیان اصلی جشنواره بود، جای خود را به وزارت نفت و وزارت معادن و فلزات در حمایت از جشنواره داد. فرهنگسراهایی که در دورهٔ پیشین در برگزاری جشنواره مورد استفاده قرار گرفته بودند نیز در این دوره میزبان اصلی جشنواره نبودند.
بخش‌های جنبی
در بخش‌های جنبی این دوره، مرور آثار اولیور استون با نمایش ۳ فیلم از این کارگردان برگزار شد. همچنین ۱۴ فیلم از توشیرو میفونه، بازیگر ژاپنی، به نمایش درآمد و ۹ فیلم نیز در بخش سینمای هنرهای رزمی ژاپن اکران شد. در بخش جشنواره جشنواره‌ها، آثاری از جمله «راه رفتن مرد مرده» ساختهٔ تیم رابینز، «مرد مرده» ساختهٔ جیم جارموش، «فارگو» ساختهٔ جوئل کوئن، «تشریفات ساده» ساختهٔ جوزپه تورناتوره و «آفتاب سوخته» ساختهٔ نیکیتا میخالکوف به نمایش درآمدند.
برگزیدگان
● بهترین فیلم: «بچه‌های آسمان» (مجید مجیدی، محصول کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان).
● جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران: «سرزمین خورشید» (احمدرضا درویش، محصول بنیاد فارابی).
● بهترین کارگردانی: مجید مجیدی برای فیلم «بچه‌های آسمان».
● بهترین فیلمنامه: مجید مجیدی برای فیلم «بچه‌های آسمان».
● بهترین بازیگر نقش اصلی مرد: ابوالفضل پورعرب برای فیلم «مردی شبیه باران». ● دیپلم افتخار: احمد نجفی برای فیلم‌های «هتل کارتن» و «توفان شن».
● بهترین بازیگر نقش اصلی زن: گلچهره سجادیه برای فیلم «سرزمین خورشید». ● دیپلم افتخار: لیلا حاتمی برای فیلم «لیلا».
● بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: امین تارخ برای فیلم «ماه و خورشید».
● بهترین بازیگر نقش مکمل زن: جمیله شیخی برای فیلم «لیلا». ● دیپلم افتخار: عذرا اسماعیلی برای فیلم «نامزدی».
● دیپلم افتخار بازیگر غیرحرفه‌ای: رضا ناجی برای فیلم «بچه‌های آسمان».
● بهترین فیلم اول: «مسافر جنوب» (پرویز شهبازی، محصول گروه کودک شبکهٔ دو). ● دیپلم افتخار: «مردی شبیه باران» (سعید سهیلی، محصول گوهران).
● بهترین فیلم دوم: «براده‌های خورشید» (محمدحسین حقیقی، تهیه‌کننده: منوچهر شاهسواری).
● جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران فیلم‌های اول و دوم: «قصه‌های بازار» (عبدالله علیمراد).
● رکورددار بیشترین نامزدی: فیلم «سرزمین خورشید» به کارگردانی احمدرضا درویش، با ۱۳ نامزدی در ۱۲ رشته.
● رکورددار بیشترین جایزه: فیلم «سرزمین خورشید» به کارگردانی احمدرضا درویش، با ۷ سیمرغ بلورین.
حواشی و بازتاب‌ها
یکی از ویژگی‌های مورد توجه این دوره، استقبال مخاطبان از برخی فیلم‌ها، به‌ویژه «لیلا» ساختهٔ داریوش مهرجویی و «سلطان» ساختهٔ مسعود کیمیایی بود. منابع تاریخی جشنواره از تشکیل صف‌های طولانی برای تماشای این دو فیلم و استقبال گستردهٔ مخاطبان از آنها یاد کرده‌اند.
در مقابل، جوایز اصلی جشنواره بیشتر میان «بچه‌های آسمان» و «سرزمین خورشید» تقسیم شد. «لیلا» با وجود دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای جمیله شیخی و دیپلم افتخار بازیگر نقش اول زن برای لیلا حاتمی، در سایر رشته‌های اصلی موفقیت گسترده‌ای به دست نیاورد.
«سرزمین خورشید» با دریافت هفت جایزه، از جمله جوایز بازیگری، فنی و جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران، بیشترین تعداد جوایز این دوره را به دست آورد. در مقابل، «بچه‌های آسمان» با چهار سیمرغ بلورین در رشته‌های بهترین فیلم، کارگردانی، فیلمنامه و تدوین، بیشترین تمرکز جوایز اصلی را در میان آثار جشنواره داشت. »بچه‌های آسمان» در سال 1376 به عنوان نمایندهٔ سینمای ایران، نامزد دریافت جایزهٔ اسکار بهترین فیلم خارجی زبان گردید.
داوری
• هیئت انتخاب و داوران: جهانگیر الماسی، محمد رجبی، نادر طالب‌زاده، ابراهیم فروزش و رسول ملاقلی‌پور
• مدیر جشنواره:عزت‌الله ضرغامی
