هجدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در بهمن ۱۳۷۸ در تهران و به دبیری سیف‌الله داد برگزار شد.
در این دوره ۱۹ فیلم در بخش مسابقه سینمای ایران به رقابت پرداختند و بخش مسابقه بین‌الملل نیز برگزار شد. «بوی کافور، عطر یاس» ساخته بهمن فرمان‌آرا جایزه بهترین فیلم و بهترین کارگردانی را دریافت کرد و در چند رشته دیگر نیز به موفقیت رسید. این فیلم در مجموع هفت سیمرغ بلورین در بخش‌های داخلی جشنواره و یک سیمرغ بلورین برای بهترین فیلمنامه در بخش بین‌الملل دریافت کرد.
در بخش سینمای ایران، «عروس آتش» ساخته خسرو سینایی جایزه بهترین فیلمنامه و به‌طور مشترک با «متولد ماه مهر» جایزه فیلم برگزیده تماشاگران را دریافت کرد. «متولد ماه مهر» علاوه‌بر جایزه تماشاگران، در رشته‌های بازیگری، صدابرداری و جلوه‌های ویژه نیز موفق به دریافت سیمرغ شد.
در این دوره مسابقه فیلم‌های اول و دوم و بخش فیلم‌های مهمان در برنامه جشنواره قرار نداشت و برنامه‌ها در قالب مسابقه سینمای ایران، مسابقه بین‌الملل، جشنواره جشنواره‌ها، نمایش‌های ویژه، «سینمای آینده» و چند برنامه مروری و موضوعی برگزار شد. مرور آثار فرانچسکو رزی، کنستانتین کوستا-گاوراس و عباس کیارستمی نیز از برنامه‌های این دوره بود.
شهرام اسدی، محمد بزرگ‌نیا، امین تارخ، کمال تبریزی و نعمت حقیقی از اعضای هیئت داوران بودند.
برگزاری
هجدهمین دوره جشنواره فیلم فجر با دبیری سیف‌الله داد در تهران برگزار شد. مسابقه سینمای ایران در این دوره ۱۹ فیلم داشت و فیلم‌هایی مانند «اعتراض» ساخته مسعود کیمیایی، «مرد بارانی» ساخته ابوالحسن داودی، «بلوغ» ساخته مسعود جعفری جوزانی، «بوی کافور، عطر یاس» ساخته بهمن فرمان‌آرا، «دست‌های آلوده» ساخته سیروس الوند، «عروس آتش» ساخته خسرو سینایی، «کودک و سرباز» ساخته سیدرضا میرکریمی، «متولد ماه مهر» ساخته احمدرضا درویش، «مومیایی ۳» ساخته محمدرضا هنرمند، «میکس» ساخته داریوش مهرجویی و «نیمه گمشده» ساخته محمدعلی باشه‌آهنگر در آن حضور داشتند. دو فیلم «اصحاب کهف» ساخته فرج‌الله سلحشور و «تهران روزگار نو» ساخته علی حاتمی نیز خارج از مسابقه نمایش داده شدند.
در این دوره، مسابقه فیلم‌های اول و دوم که در شماری از دوره‌های پیشین برگزار می‌شد، حذف شده بود و بخش فیلم‌های مهمان نیز وجود نداشت. «سینمای آینده» که از دوره هفدهم به برنامه جشنواره افزوده شده بود، در این دوره نیز ادامه یافت.
هیئت داوران بخش مسابقه سینمای ایران از شهرام اسدی، محمد بزرگ‌نیا، امین تارخ، کمال تبریزی و نعمت حقیقی تشکیل شد. این ترکیب، ادامه روند حضور چهره‌های سینمایی در داوری جشنواره بود که در دوره پیشین نیز مورد توجه قرار گرفته بود.
در بخش بین‌الملل، مجید مجیدی ریاست هیئت داوران را برعهده داشت و پرسی آدلون، ایو بواسه، میشل خلیفی و پل کاکس دیگر اعضای هیئت داوری بودند.
از میان فیلم‌های بخش بین‌الملل، «امپراتور و آدمکش» ساخته چن کایگه جایزه بهترین فیلم را دریافت کرد. ریچارد فارنزورث برای «داستان سرراست» جایزه بهترین بازیگر را به دست آورد و «بوی کافور، عطر یاس» نیز برای فیلمنامه جایزه بخش بین‌الملل را دریافت کرد.
از ویژگی‌های این دوره، حضور تعدادی از سینماگران و مهمانان خارجی شناخته‌شده بود. همچنین برنامه‌هایی با محوریت سینمای جهان و گفت‌وگوهای فرهنگی برگزار شد. در همین چارچوب، برنامه «گفت‌وگوی تمدن‌ها» با حضور فیلم‌سازان ایرانی و خارجی در فرهنگسرای نیاوران برگزار شد.
در بخش سینمای رسانه‌ها، نشست‌های پرسش و پاسخ فیلم‌ها برگزار می‌شد. برخی از این نشست‌ها به‌دلیل طرح پرسش‌های سیاسی و اجتماعی درباره فیلم‌ها و سازندگانشان بازتاب پیدا کرد.
بخش‌های جنبی
برنامه‌های جنبی این دوره در چند محور برگزار شد. بخشی از آنها به مرور آثار فیلم‌سازان و سینماگران خارجی و بخشی دیگر به معرفی جریان‌ها و سینماهای کشورهای مختلف اختصاص داشت.
در برنامه‌های مروری، آثاری از فرانچسکو رزی، کنستانتین کوستا-گاوراس و عباس کیارستمی نمایش داده شد. همچنین بخشی به آثار ویتوریو استورارو، فیلم‌بردار ایتالیایی، اختصاص یافت.
بزرگداشت‌هایی نیز برای شماری از سینماگران ایرانی برگزار شد. از جمله این برنامه‌ها می‌توان به بزرگداشت محمود کلاری و عباس کیارستمی اشاره کرد. آثار کیارستمی در کنار حضور فیلم «باد ما را خواهد برد» در برنامه‌های مرتبط با سینمای ایران و جهان مورد توجه قرار گرفت.
«سینمای آینده» نیز در این دوره ادامه یافت. این بخش به نمایش آثاری از فیلم‌سازان جوان اختصاص داشت و از جمله فیلم‌سازانی که آثارشان در این دوره در این چارچوب مطرح شد، بهرام توکلی، وحید موسائیان، مهوش شیخ‌الاسلامی، بیژن میرباقری و بهمن قبادی بودند.
فیلم «مومیایی ۳» ساخته محمدرضا هنرمند نیز در میان آثار این دوره قرار داشت و از معدود فیلم‌های کمدی حاضر در جشنواره به شمار می‌رفت. هنرمند پیش‌تر با فیلم «مرد عوضی» نیز در سینمای ایران شناخته شده بود؛ این فیلم در سال ۱۳۷۷ از آثار پرفروش سینمای ایران بود.
برگزیدگان بخش مسابقهٔ سینمای ایران
● بهترین فیلم: «بوی کافور عطر یاس» (بهمن فرمان‌آرا، تهیه‌کننده: مرتضی شایسته).
● جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران: «بلوغ» (مسعود جعفری‌جوزانی).
● فیلم برگزیدهٔ تماشاگران: «عروس آتش» (خسرو سینایی، تهیه‌کننده: قاسم قلی‌پور) و «متولد ماه مهر» (احمدرضا درویش، محصول سوره و فرهنگ تماشا)؛ به‌طور مشترک.
● بهترین کارگردانی: بهمن فرمان‌آرا برای فیلم «بوی کافور عطر یاس». ● دیپلم افتخار: سیدرضا میرکریمی برای فیلم «کودک و سرباز».
● بهترین فیلمنامه: خسرو سینایی و حمید فرخ‌نژاد برای فیلم «عروس آتش».
● بهترین بازیگر نقش اصلی مرد: فرامرز قریبیان برای فیلم «مرد بارانی». ● دیپلم افتخار: حسین یاری برای فیلم «بلوغ».
● بهترین بازیگر نقش اصلی زن: میترا حجار برای فیلم «متولد ماه مهر».
● بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: حمید فرخ‌نژاد برای فیلم «عروس آتش».
● بهترین بازیگر نقش مکمل زن: رویا نونهالی برای فیلم «بوی کافور عطر یاس». ● دیپلم افتخار: سلیمه رنگ‌زن برای فیلم «عروس آتش».
● رکورددار بیشترین نامزدی: فیلم «بوی کافور عطر یاس» به کارگردانی بهمن فرمان‌آرا، با ۱۰ رشتهٔ نامزدی.
● رکورددار بیشترین جایزه: فیلم «بوی کافور عطر یاس» به کارگردانی بهمن فرمان‌آرا، با ۸ سیمرغ بلورین (شامل یک سیمرغ برای فیلمنامه در بخش بین‌الملل).
برگزیدگان بخش بین‌الملل
● بهترین فیلم: «امپراتور و آدمکش» (چن کایگه، چین).
● بهترین کارگردانی: هانس کریستین اشمیت برای فیلم «۲۳» (آلمان).
● بهترین بازیگری: ریچارد فارن‌ورث برای فیلم «داستان سرراست» (آمریکا).
بازتاب‌ها
در این دوره، تفاوت میان آرای جشنواره و نگاه منتقدان درباره برخی فیلم‌ها مطرح شد. «بوی کافور، عطر یاس» که جایزه بهترین فیلم و کارگردانی را دریافت کرد، در کنار «عروس آتش»، «متولد ماه مهر» و «بلوغ» از فیلم‌های مورد توجه جشنواره بود.
فضای اجتماعی و سیاسی سال ۱۳۷۸ نیز در شماری از آثار حاضر در جشنواره انعکاس داشت. فیلم‌هایی مانند «اعتراض»، «متولد ماه مهر»، «دست‌های آلوده» و «عروس آتش» هر یک به موضوعاتی اجتماعی، سیاسی یا فرهنگی پرداختند؛ با این حال، این موضوع را باید در چارچوب مضمون و داستان هر فیلم بررسی کرد و نمی‌توان همه آثار این دوره را دارای یک گرایش واحد دانست.
یکی از بازتاب‌های این دوره، توجه به حضور سینمای ایران در عرصه‌های بین‌المللی بود. در همین دوره «بوی کافور، عطر یاس» علاوه بر موفقیت در بخش مسابقه سینمای ایران، در بخش بین‌الملل نیز جایزه بهترین فیلمنامه را دریافت کرد.
داوری
• هیئت انتخاب فیلم‌های ایرانی: جهانگیر الماسی، حسین ترابی، عزیز ساعتی، سیدرسول صدرعاملی و محمد متوسلانی.
• هیئت داوران بخش مسابقه سینمای ایران: شهرام اسدی، محمد بزرگ‌نیا، امین تارخ، کمال تبریزی و نعمت حقیقی.
• هیئت داوران بخش مسابقه بین‌الملل: مجید مجیدی (رئیس)، پرسی آدلون، ایو بواسه، میشل خلیفی و پل کاکس.
