بیستمین دورهٔ جشنواره بین‌المللی فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۸۰ در تهران و به دبیری محمدمهدی عسگرپور در دو بخش ملی و بین‌الملل برگزار شد.
«خانه‌ای روی آب» ساختهٔ بهمن فرمان‌آرا با دریافت پنج سیمرغ بلورین، از جمله سیمرغ بهترین فیلم، بیشترین تعداد جوایز اصلی این دوره را به دست آورد. رضا کیانیان، عزت‌الله انتظامی و بهناز جعفری نیز برای بازی در این فیلم جوایز نقش‌های اصلی و مکمل را دریافت کردند.
«من ترانه ۱۵ سال دارم» ساختهٔ رسول صدرعاملی نیز از فیلم‌های موفق این دوره بود و سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی، بهترین فیلمنامه و بهترین بازیگر نقش اول زن را به خود اختصاص داد. ترانه علیدوستی که با این فیلم نخستین تجربهٔ سینمایی خود را پشت سر گذاشته بود، برای بازی در نقش ترانه جایزهٔ بهترین بازیگر نقش اول زن را دریافت کرد.
در بخش مسابقهٔ بین‌الملل، «در ستایش عشق» ساختهٔ ژان‌لوک گدار جایزهٔ بهترین فیلم را دریافت کرد، تاکشی کیتانو برای «برادر» برندهٔ جایزهٔ بهترین کارگردانی شد و جک نیکلسون برای بازی در «قول» جایزهٔ بهترین بازیگر مرد را به دست آورد. در این بخش همچنین سیمرغ بهترین فیلمنامه به بهمن فرمان‌آرا برای «بوی کافور، عطر یاس» تعلق گرفت.
اعضای هیئت داوران شامل جمشید ارجمند، بابک بیات، پرویز پرستویی، کیومرث پوراحمد، نعمت حقیقی، مجید مجیدی و هارون یشایائی بودند.
برگزاری
بیستمین دورهٔ جشنواره فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۸۰ در تهران برگزار شد. دبیر این دوره محمدمهدی عسگرپور بود و جشنواره زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و با همکاری بنیاد سینمایی فارابی برگزار شد. در بخش مسابقهٔ سینمای ایران ۱۹ فیلم حضور داشتند و دو فیلم «اصحاب کهف» ساختهٔ فرج‌الله سلحشور و «تهران روزگار نو» ساختهٔ علی حاتمی خارج از مسابقه نمایش داده شدند.
در آستانهٔ این دوره، تغییراتی در مدیریت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی صورت گرفت. محمدحسن پزشک به‌عنوان معاون امور سینمایی جایگزین سیف‌الله داد شد و مدیریت بنیاد سینمایی فارابی نیز به محمدمهدی عسگرپور سپرده شد. عسگرپور هم‌زمان دبیری جشنواره را برعهده داشت.
از فیلم‌های حاضر در مسابقه می‌توان به «خانه‌ای روی آب»، «من ترانه ۱۵ سال دارم»، «کاغذ بی‌خط»، «ارتفاع پست»، «بمانی»، «قارچ سمی»، «ایستگاه متروک»، «خواب سفید»، «میکس»، «شام آخر»، «مربای شیرین» و «مومیایی ۳» اشاره کرد. این دوره همچنین بازگشت ناصر تقوایی به عرصهٔ رقابت جشنواره پس از سال‌ها را با فیلم «کاغذ بی‌خط» رقم زد.
فیلم «نامه‌های باد» ساختهٔ علیرضا امینی در جشنواره حضور داشت و جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران را دریافت کرد، اما فیلم پس از جشنواره با توقیف مواجه شد و امکان نمایش عمومی پیدا نکرد. «سفر سرخ» ساختهٔ حمید فرخ‌نژاد نیز که توسط گروه جنگ شبکهٔ اول سیما تهیه شده بود، از سوی صداوسیما از حضور در جشنواره کنار گذاشته شد و سال‌ها بعد در بیست‌ونهمین دورهٔ جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد.
«کاغذ بی‌خط» از دیگر اتفاقات مورد توجه این دوره بود. ناصر تقوایی برای این فیلم جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران را دریافت کرد. «ارتفاع پست» نیز جایزهٔ فیلم برگزیدهٔ تماشاگران را به دست آورد. در میان فیلم‌های دیگر، «قارچ سمی» در بخش‌های تدوین، موسیقی و جلوه‌های ویژه و «ایستگاه متروک» در بخش فیلم‌برداری موفق به دریافت سیمرغ شدند.
افتتاحیهٔ جشنواره در سینما صحرا برگزار شد و مراسم اختتامیه در تالار وحدت برگزار گردید.
بخش‌های جنبی
برنامه‌های جنبی این دوره شامل «جشنواره جشنواره‌ها»، نمایش‌های ویژه، «منظر سینمای عرب»، «برشت و سینما»، مرور آثار فرانچسکو رزی، کنستانتین کوستا گاوراس و عباس کیارستمی، «رهاورد اصفهان» و «سینمای آینده» بود.
در بخش «سینمای آینده» شماری از آثار فیلم‌سازان جوان به نمایش درآمد. این بخش که در دوره‌های پیشین به جشنواره افزوده شده بود، در بیستمین دوره نیز ادامه یافت.
بزرگداشت‌هایی برای کیانوش عیاری، گلچهره سجادیه و پرویز پرستویی برگزار شد و در بخش‌های مروری، آثاری از فیلم‌سازان ایرانی و خارجی به نمایش درآمد.
مسابقهٔ بین‌الملل نیز با حضور فیلم‌هایی از سینمای کشورهای مختلف برگزار شد. «در ستایش عشق» ساختهٔ ژان‌لوک گدار، «برادر» ساختهٔ تاکشی کیتانو، «منطقهٔ امنیتی مشترک» ساختهٔ پارک چان-ووک و «قول» ساختهٔ شان پن از جمله فیلم‌های حاضر در این بخش بودند.
بخش مسابقهٔ سینمای ایران
بهترین فیلم: ''خانه‌ای روی آب'' (بهمن فرمان‌آرا)
جایزه ویژه هیئت داوران: ''کاغذ بی‌خط'' (ناصر تقوایی) و ''امتحان'' (ناصر رفایی)
جایزه ویژه: ''نامه‌های باد'' (علیرضا امینی)
فیلم برگزیده تماشاگران: ''ارتفاع پست'' (ابراهیم حاتمی‌کیا)
بهترین کارگردانی: رسول صدرعاملی (''من ترانه ۱۵ سال دارم'')
بهترین فیلمنامه: کامبوزیا پرتوی و رسول صدرعاملی (''من ترانه ۱۵ سال دارم'')
بهترین بازیگر نقش اصلی مرد: رضا کیانیان (''خانه‌ای روی آب'')، دیپلم افتخار: حمید جبلی (''خواب سفید'')
بهترین بازیگر نقش اصلی زن: ترانه علیدوستی (''من ترانه ۱۵ سال دارم'')، دیپلم افتخار: گوهر خیراندیش (''ارتفاع پست'')
بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: عزت‌الله انتظامی (''خانه‌ای روی آب'')، دیپلم افتخار: حسن شیدایی (''آرزوهای زمین'')
بهترین بازیگر نقش مکمل زن: بهناز جعفری (''خانه‌ای روی آب'')، دیپلم افتخار: مهتاب نصیرپور (''من ترانه ۱۵ سال دارم'')
رکورددار بیشترین نامزدی: ''خانه‌ای روی آب'' (بهمن فرمان‌آرا)، با ۱۲ رشته نامزدی
رکورددار بیشترین جایزه: ''خانه‌ای روی آب'' (بهمن فرمان‌آرا)، با ۵ سیمرغ بلورین
بخش مسابقهٔ بین‌الملل
بهترین فیلم: ''در ستایش عشق'' (ژان-لوک گدار، فرانسه و سوئیس)
جایزه ویژه هیئت داوران: ''منطقه امنیتی مشترک'' (پارک جان-ووک، کره جنوبی)
فیلم برگزیده تماشاگران: ''دیگران'' (آلخاندرو آمنابار، آمریکا و اسپانیا)
بهترین کارگردانی: تاکشی کیتانو (''برادر''، آمریکا، انگلستان و ژاپن)
بهترین بازیگری: جک نیکلسون (''قول''، آمریکا)
داوری
• هیئت انتخاب فیلم‌های ایرانی: کیومرث پوراحمد، حسین ترابی، رضا درستکار، عزیز ساعتی، فاطمه گودرزی، سیدغلامرضا موسوی و سیدمحمد میرزمانی.
• هیئت انتخاب فیلم‌های خارجی: جلیل اکبری صحت، نوشابه امیری، فریدون جیرانی، پرویز صمدی‌مقدم، ابوالقاسم طالبی، هوشنگ گلمکانی، علی معلم و سیدغلامرضا موسوی.
• هیئت داوران بخش مسابقهٔ سینمای ایران: جمشید ارجمند، بابک بیات، پرویز پرستویی، کیومرث پوراحمد، نعمت حقیقی، مجید مجیدی و هارون یشایایی. ترکیب هفت‌نفرهٔ این هیئت با فهرست‌های تاریخی داوران دوره‌های جشنواره مطابقت دارد.
• هیئت داوران بخش مسابقهٔ بین‌الملل: سیف‌الله داد، داریوش خنجی، موریتس دو هادن، خالد صدیق و بنگت فورسلوند.
