مرتضی نجفی‌پور مقدم(زاده ۱۰ شهریور ۱۳۵۹ در بندرانزلی)با نام هنری شاهین نجفی، خواننده و فعال سیاسی ایرانی مقیم آلمان است.او یکی از چهره‌های شناخته‌شده در موسیقی هیپ‌هاپ، هوی متال و رپ است که با ادبیات نامتعارف، مبتذل و جنسی و توهین‌های بی‌سابقه به ارزش‌های دینی و مذهبی شناخته‌شده و در میان هنرمندان و مردم با اعتراضات شدیدی روبرو بوده است.نجفی از جمله چهره‌های هنری است که حمایت جدی از جریان سلطنت طلبی داشته و برنامه‌های تحلیل سیاسی نیز منتشر کرده‌است.

نجفی در خانواده‌ای مذهبی در شهر انزلی به دنیا آمد و در کودکی قاری قرآن بود.اما به مرور به موسیقی تمایل یافت و سبک‌های فلامنکو، راک و اسپانیولی را به‌صورت غیررسمی آغاز کرد.او دانشجوی رشته جامعه‌شناسی بود که به علت هنجارشکنی از دانشگاه اخراج شد و کار موسیقی خود را ادامه داد.دست آخر نیز برای ادامه فعالیت خود به کشور آلمان مهاجرت کرد.

 او که در نوجوانی تحت تأثیر چهره‌هایی چون صادق هدایت، احمد شاملو و فروغ فرخزاد بود، گروه تپش2012را در آلمان تشکیل داد و در سال1387نخستین آلبوم خود را با عنوان«ما مرد نیستیم»منتشر کرد.

نقطه عطف فعالیت نجفی به سال1391و انتشار قطعه‌ای بازمی‌گردد که حاوی توهین‌های مستقیم و بی‌سابقه‌ای به امام دهم شیعیان، امام هادی علیه‌السلام بود.انتشار این قطعه که در مضمون و کاور آلبوم توهین‌های بی‌سابقه به ساحت امام دهم شیعیان جهان داشت، با واکنش‌های بی‌سابقه‌ای در ایران مواجه شد.آیت‌الله صافی گلپایگانی و آیت‌الله مکارم شیرازی حکم ارتداد نجفی را صادر کردند و جوایز متعددی نیز در میان گروههای مردمی برای قتل او در کشورهای مختلف جهان ترتیب داده شد.همزمان نیز کمیسیون حقوق بشرپارلمان آلمان از او حمایت کرد.

نجفی در ادامه فعالیت خود نیز مسیر هنجارشکنی را به شکلی رادیکال و بی سابقه ادامه داد.او در یکی از کنسرت های خود در شهر تورنتو به‌صورت برهنه روی صحنه حاضر شد و در بسیاری دیگر از قطعاتش نیز ادبیات مبتذل، مضامین رکیک جنسی و مسائل غیراخلاقی را تکرار کرد.او در مضمون نیز علاوه بر به کار گیری الفاظ رکیک و سخیف، نگاهی پوچ‌گرایانه‌ی بی سابقه ای را دنبال می‌کند.

جنس فعالیت نجفی در موسیقی و رفتارهای عمومی به شکلی پیش رفت که بسیاری از ایرانیان خارج از کشور نیز این رفتارها را غیرقابل تحمل دانستند.

نجفی در سال های اخیر و به خصوص بعد از حوادث1401به‌طور جدی وارد عرصه سیاسی شده و اقدام به اظهارنظرهای مختلف سیاسی کرده است.او در برنامه های مختلف شبکه های ماهواره ای مانند اینترنشنال حضور یافت و به‌عنوان سخنران در چند رویداد مربوط به سلطنت طلبان نیز حاضر شد.نجفی در این سال ها بارها به مسائل نامربوط و غیرواقعی در اظهارنظرهایش اشاره کرد که از این جمله می‌توان به گروگان گرفتن محسن چاوشی از سوی جمهوری اسلامی ایران اشاره کرد.ادبیات و رفتار نجفی به شکلی پیش رفت که چهره‌های دیگر ضدایرانی مانند علی کریمی و ابراهیم حامدی(ابی)نیز به تندی از او انتقاد کردند.

زندگینامه

شاهین نجفی با نام تولد مرتضی نجفی‌پور مقدم، در ۱۰ شهریور سال ۱۳۵۹ در شهر بندرانزلی، استان گیلان زاده شد. او در یک خانواده متوسط و مذهبی به‌عنوان هشتمین و آخرین فرزند خانواده به دنیا آمد و دو برادر به نام‌های سیروس و سیامک و پنج خواهر داشت.پدرش در نیروی انتظامی مشغول به کار بود و زمانی که شاهین شش سال داشت، درگذشت.نجفی خاطره چندانی از پدرش ندارد و به گفته خودش، مرگ پدر ضربه‌ای بزرگ بر زندگی خانواده بود و پس از آن، مادرش به تنهایی مسئولیت بزرگ کردن هشت فرزند را بر عهده گرفت.برادر او نیز بعدها معتاد شد و بر اثر اعتیاد درگذشت.

شاهین از همان سال‌های نخستین زندگی، علاقه خود را به هنر نشان داد.او در نوجوانی و در سن ۱۶سالگی سرودن شعر را در«انجمن شیدای انزلی»آغاز کرد و جوایزی نیز در این زمینه کسب کرد.

نخستین آشنایی جدی او با موسیقی، هنگامی رخ داد که بزرگ‌ترین خواهرش برایش یک گیتار خرید.نجفی بعدها در این باره گفت، در آن لحظه از زندگی، میان یک دستگاه موتورسیکلت گازی و یک گیتار گیر کرده بود و به‌طور اتفاقی و از روی کنجکاوی، گیتار را انتخاب کرد.او در سن ۱۸سالگیبه‌طور جدی آموختن گیتار را در سبک‌های کلاسیک و فلامنکو نزد استادانی چون سهراب فلک‌انگیز، فرزاد دانشمند و حامد حمیدی آغاز کرد

نجفی در مصاحبه‌های خود گفته، در دوران نوجوانی، یک فرد«کاملاً مذهبی»و حتی قاری قرآن بوده و برای مسائلی مانند حجاب با خواهرش درگیر می‌شده است.اما در طول خدمت سربازی(در حدود سن ۱۸ تا ۲۰ سالگی)، به‌تدریج به یک خداناباور تبدیل شد.او این برهه از زندگی‌اش را نقطه عطفی در زندگی هنری و سیاسی‌اش می‌داند.

شاهین نجفی در دوران نوجوانی تاثیرپذیری زیادی از آثار نویسندگان و شاعرانی همچون صادق هدایت، احمد شاملو و فروغ فرخزاد گرفته که بر روی سبک نوشتاری و نگاه انتقادی او اثر گذاشته است.

شاهین نجفی پس از پایان دوره دبیرستان، در رشته جامعه‌شناسی در دانشگاه گیلان پذیرفته شد، اما به دلیل رفتارهای تند و خارج از چارچوب بارها در دانشگاه حاشیه ساز شده و دست‌آخر به دلیل«هنجارشکنی»از دانشگاه اخراج شد.

فعالیت هنری

فعالیت حرفه‌ای شاهین نجفی از سال ۱۳۷۹ در ایران آغاز شد.او عمدتاً به‌صورت زیرزمینی فعالیت می‌کرد و گرداننده گروهی بود.پیش از مهاجرت، سرپرستی یک گروه موسیقی زیرزمینی در ایران را بر عهده داشت، اما پس از دومین اجرای موسیقی به دلیل«توهین به مبانی اسلام»در ایران ممنوع‌الصدا شد.

نجفی در سال ۲۰۰۵ میلادی(۱۳۸۴)ایران را به مقصد آلمان ترک کرد.او ابتدا سرپرست گروهی به نام«اینان» (Inan)شد و سپس به گروه«تپش ۲۰۱۲» (Tapesh 2012)پیوست.

تپش ۲۰۱۲با ترانه‌های سیاسی و اجتماعی نجفی مورد توجه رسانه‌های بین‌المللی قرار گرفت.روزنامه کیهان در شهریور ۱۳۸۷ در مقاله‌ای با عنوان«اعلامیه استقرار دموکراسی با طبل و دایره»به نقد فعالیت‌های این گروه پرداخت.

شاهین نجفی در تاریخ ۱مه ۲۰۰۸(۱۲اردیبهشت ۱۳۸۷)، روز جهانی کارگر، اولین آلبوم خود به نام«ما مرد نیستیم» (We Are Not Men)را با همکاری گروه تپش ۲۰۱۲ منتشر کرد.این آلبوم به‌طور رسمی آغاز حرفه وی در موسیقی رپ فارسی بود.آهنگسازی و تهیه‌کنندگی این اثر توسط گروه تپش ۲۰۱۲ انجام شده و سرودن کلیه شعرها و اجراها را شاهین نجفی بر عهده داشته است.

محتویات این آلبوم عمدتاً به موضوع جنبش زنان ایران می‌پردازد.نجفی گفته بود که انگیزه اصلی وی برای انتشار این آلبوم مادرش بوده است؛ زنی که مجبور شده فرزندانش را بزرگ کند و به آرزوهای خود نرسیده است.

شاهین نجفی در ابتدای سال ۲۰۰۹ به همکاری خود با گروه تپش ۲۰۱۲ پایان داد.دلیل اصلی این جدایی، انتشار بدون اجازه آهنگ «Around us»در تلویزیون صدای آمریکا عنوان شده است.مدیر گروه تپش ۲۰۱۲ بعداً عذرخواهی کرد و گفت این آهنگ به‌طور سهوی پخش شده و نجفی هم عذرخواهی را پذیرفت.

نجفی در ژانویه ۲۰۱۰(دی ۱۳۸۸)یک گروه موسیقی راک به نام«آنتی‌کاریزما» (Antikarisma)تشکیل داد.این گروه متشکل از شاهین نجفی، بابک خزایی، آرمین مستعد و پژمان افشاری بود. گروه آنتی‌کاریزما اولین کنسرت‌های رپ و راک خود را در فستیوال فوریه رپ فارسی در سوئد برگزار کرد و مورد استقبال قرار گرفت.

سبک موسیقی

نجفی هرچند سبک موسیقی خود را ترکیبی از فلامنکو، هیپ هاپ، جز و رپ می‌داند اما بیش از سبک فرمی موسیقی، بابت محتواهای ضداخلاقی و رکیک و ترانه‌های مبتذلش شناخته‌شده است.او به‌طور جدی از الفاظ رکیک و مسائل جنسی و توهین‌آمیز به مقدسات و ارزش‌های دینی استفاده کرده و همین موضوعات هرچند دامنه رادیکالیسم محتواهای ترانه‌هایش را بیشتر کرده اما باعث شده بسیاری از طرفداران موسیقی رپ که در ابتدای فعالیت نجفی او را را دنبال می‌کردند به مرور از موسیقی او فاصله بگیرند.

او از جمله چهره‌هایی بود که از طریق تولیدات موسیقی زیرزمینی و غیررسمی در سبک هیپ هاپ و فلامنکو موردتوجه قرار گرفت ولی به مرور و با افزایش محتواهای رادیکال جنسی و توهین‌آمیز به ارزشهای اخلاقی و دینی جایگاه خود در میان مخاطبان قبلی را از دست داده و بیشتر در قامت فعال سیاسی ادامه فعالیت داد.

حاشیه‌ها و جنجال‌ها

ترانه«نقی»و فتوای ارتداد

در سال ۱۳۹۱، شاهین نجفی ترانه‌ای با عنوان«نقی (Ay Naghi!)»منتشر کرد که به بهانه انتقاد اجتماعی و سیاسی، به‌طور بی‌سابقه‌ای به ساحت امام دهم شیعیان و باورهای مسلمانان جهان توهین می‌کرد.این اقدام بی‌سابقه با واکنش‌های گسترده‌ای در ایران مواجه شد.

پس از انتشار این ترانه، بسیاری از مراجع تقلید نسبت به این مسئله واکنش نشان داده و شاهین نجفی را مرتد دانستند.به طوری که آیت الله صافی گلپایگانی، مرجع تقلید شیعه، در پاسخ به استفتایی درباره«اهانت‌کنندگان به امام نقی»فتوا داد: «چنانچه اهانت و جسارت به حضرت نموده باشند مرتدند.»همچنین آیت الله مکارم شیرازی نیز اعلام کرد: «هرگونه اهانت به مقام شامخ امامان معصوم و توهین آشکار به آن‌ها اگر از سوی فرد مسلمان صورت گیرد، موجب ارتداد است.»بعد از آن، برخی رسانه های کشور با اعلام مرتد بودن شاهین نجفی، به این آهنگ واکنش نشان دادند.

تهدید به ترور و جایزه برای قتل

پس از صدور فتوا، اشخاص و وبگاه‌های مختلفی برای کشتن شاهین نجفی جایزه تعیین کردند.به طوری که وبگاه شیعه آنلاین جایزه ۱۰۰هزار دلاری، وبگاه رویداد جایزه ۲۰۰هزار دلاری و همچنین حامد زمانی(خواننده پاپ)هم جایزه ۱۰۰میلیون ریالی برای کشتن نجفی تعیین و اعلام کردند.

در اردیبهشت ۱۳۹۴، سایت«اباشهدا»، از تمام مسلمانان ساکن کشورهای دیگر خواست تا سالن کنسرت‌های او را منفجر کنند و برای این کار ۵۰۰میلیون تومانجایزه تعیین کرد.

در ۱۶ ژوئن ۲۰۱۲، کمیسیون حقوق بشر پارلمان آلمان در پیامی حمایت خود از شاهین نجفی را اعلام کرد.هم‌زمان، بیانیه‌ای توسط نویسندگان و هنرمندان آلمانی از جمله گونتر گراس(برنده جایزه نوبل ادبیات)و الفریده یلینک)برنده جایزه نوبل ادبیات)در حمایت از او منتشر شد.

زندگی شخصی

شاهین نجفی در شهریور ۱۳۹۷ در یک کنسرت از لیلی بازرگان(نوه مهدی بازرگان، نخست‌وزیر دولت موقت پس از انقلاب ۱۳۵۷)به‌طور رسمی خواستگاری کرد.لیلی بازرگان الهام‌بخش چند ترانه عاشقانه نجفی از جمله«ADHD»بود.این ازدواج به دلیل جایگاه سیاسی خانواده لیلی بازرگان و مواضع سیاسی شاخص شاهین نجفیتوجهات زیادی را به خود جلب کرد.هرچند این ازدواج نیز دوام نیاورده و در نهایت فروردین ۱۴۰۴ اعلام شد که زندگی مشترک آن‌ها به پایان رسیده است.

برهنگی در کنسرت

در سال ۲۰۱۴، شاهین نجفی طی کنسرتی درتورنتوبه‌همراه همنوازان غیر ایرانی خود که به‌طور کامل برهنه بودند، اقدام به درآوردن بخشی از لباس‌های خود کرد، هرچند عورت خود را پوشاند.این اقدام او با واکنش‌های مثبت و منفی فراوانی همراه شد.رسانه‌ها ابتدا دلیل این اقدام را اعتراض سیاسی اعلام کردند، اما چند سال بعد، نجفی در برنامه«بلور بنفش»شبکهٔ بی‌بی‌سی این موضوع را تکذیب کرد و اظهار داشت که تنها به خاطر مبحث فرم کار لخت شده است.

کنسرت در اراضی اشغالی

شاهین نجفی در ۲فوریه ۲۰۱۷(14بهمن ۱۳۹۵)در تل‌آویو، کنسرتی مشترک با گروه موسیقی بلک فیلد(Black Field)به خوانندگی آویو گفن برگزار کرد.نجفی در پایان این کنسرت، پیام انتقادآمیزی خطاب به دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو داد و گفت: «جنگ، دیوارسازی و جدایی ملت‌ها را متوقف کنید.»

او در گفت‌وگو با آسوشیتد پرس، این کنسرت را اقدامی در راستای برپایی صلح خواند و آن را«تابوشکنی‌هایی که در پوشش کار هنری می‌کند»توصیف کرد.نجفی و آویو گفن همچنین ترانه‌ای عبری به نام«بوکر توو ایران»)صبح به خیر ایران)را با یکدیگر همخوانی کرده‌اند.

حمله به محمود دولت‌آبادی، لوریس چکناواریان، شهرام ناظری و مسعود کیمیایی

پس از دیدار حسن روحانی با هنرمندان در تالار وحدت در تاریخ ۱۸ دی ۱۳۹۲، نجفی بیانیه‌ای تند در این زمینه صادر کرد.او در بیانیه خود، این افراد را«هنربند»خواند و آن‌ها را به«دریوزگی»،«مفعول بودن»،«کاسه گدایی گرفتن»، متهم کرد.

از جمله حاضران در این مراسم می‌توان به محمود دولت‌آبادی، نویسنده؛ لوریس چکناواریان و شهرام ناظری، موسیقی‌دانانy مسعود کیمیایی، تهمینه میلانی، بهمن فرمان‌آرا و رخشان بنی‌اعتماد، سینما اشاره کرد. این بیانیه بازتاب گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی داشت و با انتقادات تندی از سوی فعالان فرهنگی روبرو شد

مواضع سیاسی و اجتماع

واکنش به انتخابات ۱۳۸۸

شاهین نجفی پس از حوادث پس از انتخابات ۲۲ خرداد ۱۳۸۸، آثاری همچون«سال خون»را در حمایت از اعتراضات و جنبش سبز ارائه کرد.او در مرداد ۱۳۸۸ تک‌آهنگ«ندا»را به‌عنوان یادبودی برای ندا آقا سلطان منتشر کرد.نجفی۱۰ بهمن ۱۳۸۸ هم مطلبی تحت عنوان«تا آزادی ایران موی سرم را کوتاه نمی‌کنم»را در وبلاگش منتشر کرد.

در سال‌های اخیر و به‌خصوص بعد از حوادث1401نیز نجفی در قامت یک فعال سیاسی ظاهر شده و برنامه‌های مکرر و مستمری با مضمون تحلیل سیاسی وضعیت ایران و اپوزیسیون تولید و منتشر کرد.موضع‌گیری‌های او در این برنامه‌ها به شکلی بود که بارها اطلاعات ارائه‌شده‌اش نادرست از آب درآمد و سبب استهزای او در میان مخاطبان شد.

نجفی به‌طور مکرر نیز با چهره‌ای دیگری از اپوزیسیون ایرانی درگیر شده و واکنش‌های تندی میان آن‌ها در پخش زنده برنامه‌های مختلف ماهواره‌ای و اینترنتی به وجود آمد که از این جمله می‌توان به نزاع رسانه‌ای با مصی علی‌نژاد و علی کریمی اشاره کرد.

نجفی از هنگام حضور در کشور آلمان اقدام به تألیف چند کتاب درباره زندگی خود کرده که از این جمله می‌توان به«وقتی خدا خوابه»،«بی ترکس»،«ازازیل»و...اشاره کرد.کتاب«وقتی خدا خوابه»با پیشگفتاری از امید نوری‌پور، نماینده حزب سبز آلمان که به‌عنوان چهره‌ای افراطی و ضددین شناخته می‌شود، منتشر شد.

کتاب‌شناسی

وقتی خدا خوابه (Wenn Gott schläft)

این کتاب در سال ۲۰۱۳ به زبان آلمانی منتشر شد.نجفی در این کتاب فراز و نشیب‌های زندگی خود در داخل و خارج از ایران و همچنین نگاه خود به زندگی، هنر و موسیقی را گردهم آورده است.کتاب با پیشگفتاری از امید نوری‌پور، نمایندهٔ حزب سبز آلمان و کارشناس ایران، تکمیل شده است.

بی‌ترکس

این کتاب در ۱۵۲ صفحه و توسط انتشارات ناکجا در سال ۲۰۱۹ منتشر شده است.نجفی کتابش را اینگونه معرفی می‌کند: «بی‌ترکس را باید همچون مقدمه‌ای کوتاه برای آغاز گفتگویی سخت دربارهٔ هنر، قدرت و آینده خواند.»

ازازیل

این کتاب مجموعه اشعار دوزبانهٔ شاهین نجفی با ترجمه تینوش نظم‌جو از فارسی به فرانسه در ۱۰۰ صفحه است که انتشارات ناکجا آن را به چاپ رسانده است.

تراانسان

تراانسان سومین کتاب شاهین نجفی است که در ادامه کتاب قبلی،«بی‌ترکس»، نوشته شده است.

فیلم‌شناسی

وقتی خدا خواب است (When God Sleeps)

مستند«وقتی خدا خواب است»محصول سال ۲۰۱۷ و بر اساس زندگی نجفی و به کارگردانی تیل شاودر و تهیه‌کنندگی سارا نجومی ساخته شده است.بازیگر نقش اصلی فیلم، شاهین نجفی در نقش خودش است. این فیلم در ۸۸ دقیقه و به زبان‌های آلمانی، فارسی و انگلیسی ساخته شده و درون‌مایه آن درباره فتوای ارتداد و زندگی زیر سایه این فتوا است.این فیلم برای اولین بار در جشنواره فیلم ترایبکا به نمایش درآمد و در ۱۲ اکتبر ۲۰۱۷ در آلمان اکران شد.

ساعت ۵ صبح بود

«ساعت ۵ صبح بود»فیلمی به کارگردانی و نویسندگی مصطفی هروی است که در سال ۲۰۱۸ و با مضمون مجازات اعدام و اعدام‌های عمومی ساخته شده است.در این فیلم، شاهین نجفی و هنرمندان دیگری از جمله مانا نیستانی، فاطمه اختصاری، شبنم طلوعی و…حضور دارند

آلبوم های استادیومی

تک آهنگ های شاخص