بیست‌ودومین دورهٔ جشنواره بین‌المللی فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۸۲ در تهران و به دبیری علیرضا رضاداد برگزار شد.
در این دوره، تعداد فیلم‌های بخش مسابقهٔ سینمای ایران به بیش از ۳۰ فیلم رسید و بخش‌های مسابقهٔ فیلم‌های اول، فیلم کوتاه و مستند نیز در ساختار جشنواره حضور داشتند. جشنواره در کنار برنامه‌های سینمای ایران و بین‌الملل، مجموعه‌ای از نمایش‌های جنبی و برنامه‌های مرتبط با بیست‌وپنجمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی را نیز برگزار کرد.
«دوئل» ساختهٔ احمدرضا درویش با ۱۱ نامزدی، مشترکاً با «شهر زیبا» ساختهٔ اصغر فرهادی بیشترین تعداد نامزدی را در این دوره داشت و با دریافت هفت سیمرغ بلورین، بیشترین تعداد جوایز بخش مسابقهٔ سینمای ایران را به دست آورد. جوایز این فیلم در رشته‌های کارگردانی، بازیگر نقش مکمل مرد، طراحی صحنه و لباس، فیلم‌برداری، تدوین، صداگذاری و جلوه‌های ویژه بود.
«مهمان مامان» ساختهٔ داریوش مهرجویی با ۱۰ نامزدی، سیمرغ بلورین بهترین فیلم را دریافت کرد. «مارمولک» ساختهٔ کمال تبریزی نیز با وجود تنها دو نامزدی در بخش‌های بازیگر نقش اول مرد و فیلمنامه، علاوه بر سیمرغ‌های بهترین فیلم از نگاه تماشاگران و بهترین فیلمنامه، جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران برای پرویز پرستویی و جایزهٔ بین‌المذاهب را نیز به دست آورد.
«شهر زیبا» با ۱۱ نامزدی، در میان فیلم‌های این دوره بیشترین نامزدی را در کنار «دوئل» داشت، اما تنها سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری را دریافت کرد. «قدمگاه» نیز در رشته‌های چهره‌پردازی، موسیقی و هنر و تجربه سه جایزه به دست آورد.
اعضای هیئت داوران شامل محمد بزرگ‌نیا، ابوالحسن داوودی، محمد داودی، مجتبی راعی، سید مهدی شجاعی، مینو فرشچی و علی نصیریان بودند.
برگزاری
بیست‌ودومین دورهٔ جشنواره فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۸۲ در تهران برگزار شد و علیرضا رضاداد دبیری آن را برعهده داشت. رضاداد پس از محمدمهدی عسگرپور به مدیریت بنیاد سینمایی فارابی رسید و هم‌زمان مسئولیت دبیری جشنواره را نیز عهده‌دار شد.
این دوره با افزایش تعداد آثار حاضر در بخش مسابقه همراه بود. ۳۱ فیلم در مسابقهٔ سینمای ایران شرکت کردند و بخش‌های مسابقهٔ فیلم‌های اول و دوم، فیلم کوتاه و مستند نیز در برنامهٔ جشنواره قرار داشتند. در میان فیلم‌های مسابقهٔ سینمای ایران، آثاری مانند «دوئل»، «مهمان مامان»، «مارمولک»، «شهر زیبا»، «رسم عاشق‌کشی»، «قدمگاه»، «گاوخونی»، «مزرعه پدری»، «سربازهای جمعه»، «شمعی در باد» و «اشک سرما» حضور داشتند.
در این دوره، رشته‌هایی که در دورهٔ پیشین حذف شده بودند، از جمله جوایز بازیگران نقش مکمل و رشته‌های فنی، دوباره به ساختار جوایز بازگشتند. به این ترتیب، جوایز بازیگری نقش مکمل مرد و زن و رشته‌های مستقل فنی بار دیگر در جدول جوایز قرار گرفتند.
برگزاری جشنواره هم‌زمان با بیست‌وپنجمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، زمینهٔ نمایش گسترده‌تر فیلم‌های جشنواره در خارج از تهران را فراهم کرد. بر اساس گزارش‌های تاریخی، برنامه‌های جشنواره در چند مرکز استان نیز برگزار شد و بخشی از فیلم‌های اصلی برای مخاطبان خارج از تهران به نمایش درآمد.
زلزلهٔ بم در پنجم دی ۱۳۸۲ نیز بر فضای فرهنگی آن سال اثر گذاشته بود و در برنامه‌های جشنواره بازتاب داشت. در کنار برنامه‌های رسمی، حضور شمار زیادی از فیلم‌های مرتبط با دفاع مقدس نیز از ویژگی‌های این دوره بود؛ «دوئل»، «مزرعه پدری»، «اشک سرما» و «خداحافظ رفیق» از جمله این آثار بودند.
«مارمولک» در زمان برگزاری جشنواره با استقبال گستردهٔ تماشاگران روبه‌رو شد و نمایش آن با صف‌های طولانی در برخی سینماها همراه بود. این فیلم بعدها به‌دلیل مضمون و موضوع خود به یکی از آثار بحث‌برانگیز این دوره تبدیل شد.
فیلم «دانه‌های ریز برف» ساختهٔ علیرضا امینی نیز در جریان جشنواره با مسئلهٔ حضور در برنامه مواجه شد و امینی در اعتراض به وضعیت انتخاب آثار، خواستار خروج فیلم از جشنواره شد؛ حبیب‌الله کاسه‌ساز، تهیه‌کنندهٔ فیلم، با این تصمیم مخالفت کرد.
بخش‌های جنبی و برنامه‌های ویژه
در بیست‌ودومین دوره، بخش‌هایی مانند «جشنوارهٔ جشنواره‌ها»، «ده فیلم‌ساز بزرگ قرن»، «زنگ سینما» و برنامه‌های مرتبط با فیلم‌های کوتاه و مستند برگزار شد. همچنین هفتمین بازار فیلم در سالن حجاب برپا شد و تعدادی از مهمانان خارجی برای شرکت در برنامه‌های جشنواره به تهران آمدند.
افتتاحیهٔ جشنواره در سالن میلاد نمایشگاه بین‌المللی تهران برگزار شد و رامبد جوان اجرای آن را برعهده داشت. در این مراسم نمایشی با عنوان «عاشقانه‌های ماه بهمن» به کارگردانی محمد رحمانیان اجرا شد. از شماری از سینماگران نیز به‌دلیل فعالیت‌هایشان در سینمای دفاع مقدس تقدیر شد.
در ارتباط با بیست‌وپنجمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، از مجید مجیدی، داریوش مهرجویی و عباس کیارستمی نیز تقدیر شد. برخلاف برخی دوره‌های پیشین، برای بزرگداشت‌شدگان مرور جداگانهٔ آثار در برنامهٔ جشنواره پیش‌بینی نشد و بخشی از آثار آنان در قالب کلیپ در مراسم اختتامیه معرفی شد.
از جمله فیلم‌های خارجی حاضر در برنامه‌های بین‌الملل می‌توان به «آمریکایی آرام» ساختهٔ فیلیپ نویس، «ارباب حلقه‌ها: بازگشت پادشاه» ساختهٔ پیتر جکسون و «دشت باز» ساختهٔ کوین کاستنر اشاره کرد.
داوری
هیئت انتخاب فیلم‌های ایرانی: مجتبی اقدامی، جعفر صانعی‌مقدم، محمدابراهیم صلواتی‌فرد، یدالله صمدی، جواد طوسی، مجتبی مشیری و هارون یشایایی.
هیئت داوران بخش مسابقهٔ سینمای ایران: محمدرضا بزرگ‌نیا، ابوالحسن داودی، محمد داودی، مجتبی راعی، سیدمهدی شجاعی، مینو فرشچی و علی نصیریان.
هیئت داوران فیلم‌های اول و دوم: کمال تبریزی، فرهاد توحیدی، شعیب حاجی‌میری، مسعود فراستی و احمدرضا معتمدی.
هیئت داوران بخش مسابقهٔ بین‌الملل: مجید مجیدی، علیرضا شجاع‌نوری، یان تروئل، شارل تسون، عادل حسنی، هلما ساندرز و الیا سلیمان.
برگزیدگان بخش مسابقهٔ سینمای ایران
● بهترین فیلم: «مهمان مامان» (داریوش مهرجویی).
● جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران: رخشان بنی‌اعتماد برای فیلم «ننه گیلانه».
● فیلم برگزیدهٔ تماشاگران: «مارمولک» (کمال تبریزی).
● بهترین کارگردانی: احمدرضا درویش برای فیلم «دوئل».
● بهترین فیلمنامه: پیمان قاسم‌خانی برای فیلم «مارمولک».
● بهترین بازیگر نقش اصلی مرد: بهرام رادان برای فیلم «شمعی در باد».\
● جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران: پرویز پرستویی برای فیلم «مارمولک».\
● دیپلم افتخار: رضا ناجی برای فیلم «او».
● بهترین بازیگر نقش اصلی زن: گوهر خیراندیش برای فیلم «رسم عاشق‌کشی».
● بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: کامبیز دیرباز برای فیلم «دوئل».
● بهترین بازیگر نقش مکمل زن: مریلا زارعی برای فیلم «سربازهای جمعه».
● بهترین فیلم اول و دوم: «بوتیک» (حمید نعمت‌الله).
● سیمرغ بلورین بین‌المذاهب: «مارمولک» (کمال تبریزی).
● رکوردداران بیشترین نامزدی: فیلم‌های «دوئل» (احمدرضا درویش) و «شهر زیبا» (اصغر فرهادی)، هرکدام با ۱۱ رشتهٔ نامزدی.
● رکورددار بیشترین جایزه: فیلم «دوئل» به کارگردانی احمدرضا درویش، با ۷ سیمرغ بلورین.
برگزیدگان بخش مسابقهٔ بین‌الملل
● بهترین فیلم: «بازگشت» (دیمیتری لسنفسکی، روسیه).
● دیپلم افتخار: «در این دنیا» (مایکل وینترباتم، انگلستان و فرانسه).
● جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران: «گاوخونی» (بهروز افخمی، ایران).
● بهترین بازیگری: عزت‌الله انتظامی برای فیلم «گاوخونی» (ایران).
در بخش بین‌الملل، علاوه بر موارد جدول بالا، سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی به کیوشی کوروساوا برای «آیندهٔ درخشان»، بهترین فیلمنامه به کریستوفر همپتون و رابرت شِنکان برای «آمریکایی آرام»، بهترین دستاورد هنری یا فنی به شیبانوشی تاکاهیده برای «آیندهٔ درخشان» و بهترین فیلم کوتاه به شهرام مکری برای «توفان سنجاقک» تعلق گرفت. «مارمولک» نیز جایزهٔ بین‌المذاهب این بخش را دریافت کرد.
