بیست‌وپنجمین دورهٔ جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۸۵ در تهران برگزار شد و دبیری آن را علیرضا رضاداد بر عهده داشت.
افتتاحیه جشنواره در تالار وحدت برگزار شد و از علی نصیریان و یدالله صمدی تجلیل شد. بزرگداشت خسرو سینایی، گلاب آدینه و مجید انتظامی نیز از برنامه‌های این دوره بود.
در این دوره، بخش مسابقهٔ مواد تبلیغی و اطلاع‌رسانی پس از حدود یک دهه به جشنواره بازگشت و در بخش مسابقهٔ سینمای ایران نیز ساختار جوایز با افزوده‌شدن برخی عناوین ویژه تغییر کرد.
«روز سوم» ساختهٔ محمدحسین لطیفی با ۱۲ نامزدی، بیشترین تعداد نامزدی را به دست آورد و سیمرغ بلورین بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر نقش اول زن و بهترین طراحی صحنه و لباس را دریافت کرد. «خون‌بازی» ساختهٔ رخشان بنی‌اعتماد و محسن عبدالوهاب نیز با دریافت چهار سیمرغ بلورین در بخش اصلی و یک سیمرغ ویژهٔ هنر و تجربه، پنج جایزه به دست آورد و از این نظر در بخش سینمای ایران در صدر قرار گرفت. این فیلم همچنین در بخش بین‌الملل سیمرغ بهترین کارگردانی را دریافت کرد و باران کوثری نیز برای بازی در آن دیپلم افتخار گرفت.
«سنتوری» ساختهٔ داریوش مهرجویی و «اخراجی‌ها» ساختهٔ مسعود ده‌نمکی به‌طور مشترک فیلم‌های برگزیدهٔ تماشاگران شدند. بهرام رادان نیز برای بازی در «سنتوری» سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد را دریافت کرد.
در بخش بین‌الملل، «زندگی دیگران» ساختهٔ فلوریان هنکل فون دونرسمارک از آلمان سیمرغ بلورین بهترین فیلم را به دست آورد. «پابرهنه در بهشت» ساختهٔ بهرام توکلی نیز در چند بخش مورد تقدیر قرار گرفت و از جمله سیمرغ بلورین بهترین فیلم بخش «سینمای معناگرا» و جایزهٔ ویژهٔ مصطفی عقاد را دریافت کرد.
اعضای هیئت داوران بخش سینمای ایران شامل شهریار بحرانی، محمد داوودی، جواد طوسی، عبدالحمید قدیریان، محمدعلی نجفی، علی نصیریان و محمدرضا هنرمند بودند.
برگزاری
جشنواره در فاصلهٔ ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۸۵ در تهران برگزار شد. علیرضا رضاداد دبیر جشنواره بود و هیئت داوران مسابقهٔ سینمای ایران از شهریار بحرانی، محمد داوودی، جواد طوسی، عبدالحمید قدیریان، محمدعلی نجفی، علی نصیریان و محمدرضا هنرمند تشکیل شد.
در مسابقهٔ سینمای ایران، ۲۸ فیلم سینمایی حضور داشتند و در کنار آن، بخش فیلم‌های اول نیز برگزار شد. «روز سوم» با ۱۲ نامزدی بیشترین تعداد نامزدی را داشت و پس از آن «خون‌بازی» با هشت، «مینای شهر خاموش» با هفت و «پابرهنه در بهشت» با شش نامزدی قرار گرفتند.
در میان نتایج بخش اصلی، «روز سوم» با دریافت چهار سیمرغ بلورین در جایگاه یکی از فیلم‌های موفق جشنواره قرار گرفت. جایزهٔ بهترین فیلم به این اثر رسید و محمدحسین لطیفی نیز جایزهٔ بهترین کارگردانی را دریافت کرد. باران کوثری برای بازی در «خون‌بازی» و «روز سوم» سیمرغ بهترین بازیگر نقش اول زن را گرفت و طراحی صحنه و لباس «روز سوم» نیز برگزیده شد.
«خون‌بازی» چهار سیمرغ بلورین در بخش اصلی به دست آورد: بهترین فیلمنامه، بهترین بازیگر نقش اول زن، بهترین تدوین و بهترین چهره‌پردازی. این فیلم همچنین سیمرغ ویژهٔ هنر و تجربه را برای محمود کلاری دریافت کرد. بنابراین مجموع جوایز آن در بخش سینمای ایران پنج جایزه بود.
«پابرهنه در بهشت» نیز چهار سیمرغ بلورین بخش سینمای ایران را دریافت کرد: بهترین فیلم اول، بهترین بازیگر نقش مکمل مرد، بهترین فیلم‌برداری و بهترین صدابرداری. این فیلم در بخش بین‌الملل نیز جوایز دیگری به دست آورد.
در این دوره، جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران برای بازیگری به عزت‌الله انتظامی برای «مینای شهر خاموش» تعلق گرفت. همچنین خسرو شکیبایی برای «اتوبوس شب» دیپلم افتخار بازیگر نقش اول مرد دریافت کرد.
تغییرات و بخش‌های جنبی
مسابقهٔ مواد تبلیغی و اطلاع‌رسانی پس از حدود ۹ سال به جشنواره بازگشت. در همین دوره، «سیمرغ زرین سینمای ایران برای نگاه ملی» نیز به فیلم «فرش ایرانی» به تهیه‌کنندگی رضا میرکریمی تعلق گرفت؛ این اثر حاصل کار گروهی ۱۵ کارگردان سینمای ایران بود.
سیمرغ ویژهٔ هنر و تجربه نیز به محمود کلاری برای فیلم‌برداری «خون‌بازی» اختصاص یافت. در بخش فیلم‌های اول، علاوه بر سیمرغ بهترین فیلم اول برای «پابرهنه در بهشت»، به «آخرین ملکهٔ زمین» و «خدا نزدیک است» نیز دیپلم افتخار داده شد.
افتتاحیه در تالار وحدت برگزار شد و از علی نصیریان و یدالله صمدی تجلیل شد. بزرگداشت خسرو سینایی، گلاب آدینه و مجید انتظامی نیز از برنامه‌های این دوره بود.
در بخش بین‌الملل، رقابت‌ها در سه بخش «سینمای سعادت»، «سینمای معناگرا» و «سینمای آسیا» برگزار شد. «زندگی دیگران» به کارگردانی فلوریان هنکل فون دونرسمارک بهترین فیلم بخش «سینمای سعادت» شد و دونرسمارک جایزهٔ بهترین کارگردانی و فیلمنامهٔ فیلم خود را نیز دریافت کرد. اولریش موهه برای همین فیلم جایزهٔ بهترین بازیگر را به دست آورد. رخشان بنی‌اعتماد و محسن عبدالوهاب نیز برای «خون‌بازی» جایزهٔ بهترین کارگردانی این بخش را دریافت کردند.
در بخش «سینمای معناگرا»، «پابرهنه در بهشت» به عنوان بهترین فیلم انتخاب شد و سیمرغ بهترین کارگردانی این بخش به سینگیوس سوگماکانان برای «دبیرستان شبانه‌روزی» رسید. جایزهٔ ویژهٔ مصطفی عقاد نیز به «پابرهنه در بهشت» تعلق گرفت. در بخش «سینمای آسیا» یا «جلوه‌گاه شرق»، «اتوبوس شب» ساختهٔ کیومرث پوراحمد سیمرغ بهترین فیلم آسیایی را دریافت کرد.
جایزهٔ بین‌الادیان نیز به «سینه‌سرخ» ساختهٔ پرویز شیخ‌طادی تعلق گرفت. این فیلم که در دورهٔ پیشین از جشنواره خارج شده بود، در بیست‌وپنجمین دوره در بخش خارج از مسابقه به نمایش درآمد.
بازتاب‌ها و حواشی
مسعود ده‌نمکی، پس از دریافت جایزهٔ فیلم برگزیدهٔ تماشاگران برای «اخراجی‌ها»، در مراسم اختتامیه نسبت به نتایج برخی رشته‌ها و نادیده گرفته‌شدن بازیگران فیلمش اعتراض کرد. تصاویر و گزارش‌های مربوط به این اعتراض در گزارش‌های رسانه‌ای همان زمان نیز بازتاب یافت.
جواد شمقدری نیز در نامه‌ای سرگشاده عملکرد جشنواره و شیوهٔ داوری آن را مورد انتقاد قرار داد. ابوالقاسم طالبی نیز در نشست خبری «دست‌های خالی» دربارهٔ نتایج جشنواره و توجه‌نشدن به برخی عوامل فیلمش انتقادهایی مطرح کرد.
«سنتوری» و «اخراجی‌ها» در آرای تماشاگران به‌طور مشترک در جایگاه نخست قرار گرفتند؛ «سنتوری» در عین حال سیمرغ بهترین بازیگر نقش اول مرد را نیز به دست آورد، در حالی که «اخراجی‌ها» تنها در بخش فیلم برگزیدهٔ تماشاگران جایزه گرفت. این نتیجه یکی از مواردی بود که در فضای رسانه‌ای پس از اختتامیه مورد توجه قرار گرفت.
در بخش بین‌الملل، «زندگی دیگران» با کارگردانی فلوریان هنکل فون دونرسمارک علاوه بر بهترین فیلم، جوایز بهترین کارگردانی و بهترین فیلمنامه را نیز دریافت کرد و اولریش موهه برای همین فیلم بهترین بازیگر شد. «خون‌بازی» نیز در این بخش جایزهٔ بهترین کارگردانی و باران کوثری دیپلم افتخار بازیگری را دریافت کردند. «اتوبوس شب» بهترین فیلم آسیایی و «سینه‌سرخ» برندهٔ جایزهٔ بین‌الادیان شد.
داوری
• هیئت انتخاب فیلم‌های ایرانی: احمد امینی، عبدالحسن برزیده، عزیزالله حاجی‌مشهدی، مجید رضابالا، جمال شورجه، یدالله صمدی، حسین کرمی، مجتبی مشیری و محمدحسین نیرومند.
• هیئت انتخاب فیلم‌های خارجی: امیر اسفندیاری، جمال امید، محمدرضا بزرگ‌نیا، مجید شاه‌حسینی و مجید شیخ‌انصاری.
• هیئت داوران بخش مسابقهٔ سینمای ایران: شهریار بحرانی، محمد داوودی، جواد طوسی، عبدالحمید قدیریان، محمدعلی نجفی، علی نصیریان و محمدرضا هنرمند. این ترکیب در گزارش‌های تاریخی و خبری مربوط به جشنواره ثبت شده است.
• هیئت داوران فیلم‌های اول و دوم: محمدرضا بزرگ‌نیا، کمال تبریزی و احمدرضا گرشاسبی.
• هیئت داوران بخش مسابقهٔ بین‌الملل: مجید مجیدی (رئیس)، بیجایا جنا (هند)، توفیق اسماعیل‌اف (جمهوری آذربایجان)، تسی‌تسی دانگارمبا (زیمبابوه) و ووتر بارندرخت (هلند)
برگزیدگان بخش مسابقهٔ سینمای ایران
. بهترین فیلم: «روز سوم» (محمدحسین لطیفی، تهیه‌کنندگان: علیرضا جلالی و حمید آخوندی)
. فیلم برگزیدهٔ تماشاگران: «سنتوری» (داریوش مهرجویی، تهیه‌کننده: فرامرز فرازمند) و «اخراجی‌ها» (مسعود ده‌نمکی، تهیه‌کننده: حبیب‌الله کاسه‌ساز)؛ به‌طور مشترک
. جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران برای کارگردانی: محمدحسین لطیفی برای فیلم «روز سوم» و امیرشهاب رضویان برای فیلم «مینای شهر خاموش»
. بهترین فیلمنامه: رخشان بنی‌اعتماد، فرید مصطفوی، محسن عبدالوهاب و نغمه ثمینی برای فیلم «خون‌بازی»
. بهترین بازیگر نقش اصلی مرد: بهرام رادان برای فیلم «سنتوری»\
. دیپلم افتخار: خسرو شکیبایی برای فیلم «اتوبوس شب»\
. سیمرغ بلورین ویژه: عزت‌الله انتظامی برای فیلم «مینای شهر خاموش»
. بهترین بازیگر نقش اصلی زن: باران کوثری برای فیلم‌های «خون‌بازی» و «روز سوم»
. بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: افشین هاشمی برای فیلم «پا برهنه در بهشت»
. بهترین بازیگر نقش مکمل زن: پانته‌آ بهرام برای فیلم «بچه‌های ابدی»
. جایزهٔ ویژهٔ سال پیامبر اعظم (ص): بهرام توکلی برای فیلم «پا برهنه در بهشت»
. سیمرغ طلایی از نگاه ملی: «فرش ایرانی» (تهیه‌کننده: رضا میرکریمی)
. سیمرغ بلورین هنر و تجربه: محمود کلاری برای فیلم‌برداری فیلم «خون‌بازی»
. بهترین فیلم اول: «پا برهنه در بهشت» (بهرام توکلی)
. رکورددار بیشترین نامزدی: فیلم «روز سوم» به کارگردانی محمدحسین لطیفی، با ۱۲ رشتهٔ نامزدی
. رکورددار بیشترین جایزه: فیلم «خون‌بازی» به کارگردانی رخشان بنی‌اعتماد، با ۵ سیمرغ بلورین
برگزیدگان بخش مسابقهٔ بین‌الملل
. بهترین فیلم: «زندگی دیگران» (کورین برگ و مکس وایدمن، آلمان)
. فیلم برگزیدهٔ تماشاگران: «آخرین روزهای سوفی شول» (آلمان)
. بهترین فیلم معناگرا: «پا برهنه در بهشت» (بهرام توکلی، ایران)
. بهترین فیلم بخش آسیا: «روزهای آتش» (بانمی تاکاهاشی، ژاپن)
