سی‌وچهارمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۹۴ در تهران و با دبیری محمد حیدری برگزار شد. افتتاحیه جشنواره در تالار وحدت و اختتامیه آن در مرکز همایش‌های برج میلاد برگزار شد. در این دوره، بخش پویانمایی به برنامه جشنواره افزوده شد و بخش‌های «سودای سیمرغ»، «نگاه نو»، «هنر و تجربه» و «سینماحقیقت» برگزار شدند.
«ابد و یک روز» ساخته سعید روستایی با ۱۰ نامزدی در بخش سودای سیمرغ، بیشترین تعداد نامزدی این دوره را به دست آورد. این فیلم در بخش اصلی شش سیمرغ بلورین دریافت کرد و در بخش نگاه نو نیز سیمرغ بهترین فیلم و بهترین کارگردانی را به دست آورد؛ در نهایت سیمرغ بهترین فیلم از نگاه تماشاگران نیز به آن تعلق گرفت و مجموع جوایز آن به ۹ سیمرغ بلورین رسید.
سیمرغ بهترین فیلم به «ایستاده در غبار» به کارگردانی محمدحسین مهدویان و تهیه‌کنندگی حبیب والی‌نژاد تعلق گرفت. سعید روستایی برای «ابد و یک روز» سیمرغ بهترین کارگردانی و بهترین فیلمنامه را دریافت کرد. پریناز ایزدیار، نوید محمدزاده، شبنم مقدمی و پرویز پرستویی نیز جوایز بازیگری بخش سودای سیمرغ را به دست آوردند. «نفس» ساخته نرگس آبیار نیز سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی را دریافت کرد.
در این دوره، منتخبی از فیلم‌های جشنواره در مشهد، زاهدان، شیراز و اصفهان به نمایش درآمد. همچنین برای نخستین بار، فرش قرمز در محوطهٔ باز برج میلاد برگزار شد که با انتقاداتی از سوی برخی سینماگران مواجه گردید.
در مراسم اختتامیه از خانواده احمد متوسلیان نیز تقدیر شد.
اعضای هیئت داوران بخش بخش سودای سیمرغ شامل ابوالحسن داوودی، محمد داوودی، مجتبی راعی، سید جمال ساداتیان، منوچهر شاهسواری، مهدی فخیم زاده و نیکی کریمی بودند
برگزاری
دبیری سی‌وچهارمین دوره جشنواره بر عهده محمد حیدری بود. جشنواره از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۹۴ در تهران برگزار شد و مرکز همایش‌های برج میلاد به عنوان محل اصلی حضور رسانه‌ها و برگزاری نشست‌ها مورد استفاده قرار گرفت. پردیس سینمایی ملت نیز به عنوان یکی از مراکز نمایش مردمی جشنواره فعالیت داشت.
در این دوره علاوه بر بخش‌های اصلی، بخش پویانمایی نیز به جشنواره افزوده شد. هشت انیمیشن در جشنواره حضور داشتند و در پایان، «در مسیر باران» به کارگردانی حامد کاتبی جایزه بهترین کارگردانی پویانمایی و «فهرست مقدس» ساخته محمدامین همدانی جایزه بهترین فیلم پویانمایی را دریافت کردند.
«ابد و یک روز» با ۱۰ نامزدی در صدر فهرست نامزدهای سودای سیمرغ قرار گرفت. پس از آن «امکان مینا» با ۹ نامزدی و «ایستاده در غبار» با هشت نامزدی قرار داشتند. در پایان، «ابد و یک روز» شش سیمرغ در بخش سودای سیمرغ به دست آورد و «ایستاده در غبار» نیز چهار سیمرغ این بخش را دریافت کرد.
در بخش نگاه نو، «ابد و یک روز» به تهیه‌کنندگی سعید ملکان بهترین فیلم و سعید روستایی برای همین فیلم بهترین کارگردان شناخته شد و محمدحسین مهدویان برای «ایستاده در غبار» جایزه ویژه هیئت داوران را دریافت کرد. در بخش هنر و تجربه نیز «نیم‌رخ‌ها» ساخته ایرج کریمی بهترین فیلم و «چهارشنبه» ساخته سروش محمدزاده بهترین کارگردانی را به دست آوردند.
حواشی
در جریان جشنواره، «رسوایی ۲» ساخته مسعود ده‌نمکی با واکنش‌های متفاوت تماشاگران روبه‌رو شد. ده‌نمکی پس از نمایش فیلم درباره واکنش‌های سالن و فضای ایجادشده پیرامون آن در شبکه‌های اجتماعی اظهارنظر کرد.
«یتیم‌خانه ایران» ساخته ابوالقاسم طالبی نیز به درخواست کارگردان خارج از بخش مسابقه نمایش داده شد. طالبی دلیل این تصمیم را ماهیت فیلم و ترکیب هیئت داوران عنوان کرد.
یکی از اتفاقات این دوره، درگذشت ایرج کریمی، کارگردان «نیم‌رخ‌ها»، پیش از برگزاری مراسم اختتامیه بود. کریمی که پس از سال‌ها امکان ساخت فیلم را پیدا کرده بود، پیش از دریافت جایزه بخش هنر و تجربه درگذشت. در مراسم اختتامیه، مادر او برای دریافت جایزه روی صحنه حاضر شد.
«ایستاده در غبار» نیز به دلیل موضوع فیلم و پرداختن به زندگی احمد متوسلیان مورد توجه قرار گرفت. این فیلم در بخش‌های مختلف فنی و هنری موفق به دریافت چهار سیمرغ بلورین شد و جایزه بهترین فیلم جشنواره را نیز به دست آورد. در مراسم اختتامیه از خانواده احمد متوسلیان نیز تقدیر شد.
ویژگی‌ها
یکی از تغییرات این دوره، افزوده شدن بخش پویانمایی به رقابت‌های جشنواره بود. در این بخش دو جایزه اصلی برای بهترین فیلم و بهترین کارگردانی در نظر گرفته شد.
همچنین در طراحی پوستر جشنواره از تصویر یک سینماگر استفاده شد و خسرو شکیبایی نخستین هنرمندی بود که تصویرش به عنوان نماد و چهره پوستر جشنواره مورد استفاده قرار گرفت. عنوان «بین‌الملل» نیز از ساختار جشنواره ملی جدا شده بود و بخش بین‌الملل به صورت مستقل برگزار می‌شد.
در بخش «نگاه نو» نیز «ابد و یک روز» با دریافت دو جایزه بهترین فیلم و بهترین کارگردانی، یکی از موفق‌ترین آثار این دوره بود. سعید روستایی با این دو جایزه و شش سیمرغ بخش اصلی، در مجموع نقش اصلی را در رکورد ۹ سیمرغ این فیلم داشت.
داوری
هیئت انتخاب: محمد احسانی، شهرام اسدی، فریدون جیرانی، محمدباقر قهرمانی، حسین کرمی، علیرضا شجاع‌نوری و رضا مقصودی.
هیئت داوران بخش سودای سیمرغ: ابوالحسن داودی (رئیس)، محمد داودی، مجتبی راعی، سیدجمال ساداتیان، منوچهر شاهسواری، مهدی فخیم‌زاده و نیکی کریمی
برگزیدگان بخش مسابقهٔ سینمای ایران
. بهترین فیلم: «ایستاده در غبار» (محمدحسین مهدویان، تهیه‌کننده: حبیب والی‌نژاد)
. جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران: هومن سیدی برای فیلم «خشم و هیاهو»
. سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی: «نفس» (نرگس آبیار)
. فیلم برگزیدهٔ تماشاگران: «ابد و یک روز» (سعید ملکان)
. بهترین کارگردانی: سعید روستایی برای فیلم «ابد و یک روز»
. بهترین فیلمنامه: سعید روستایی برای فیلم «ابد و یک روز»
. بهترین بازیگر نقش اصلی مرد: پرویز پرستویی برای فیلم «بادیگارد»
. بهترین بازیگر نقش اصلی زن: پریناز ایزدیار برای فیلم «ابد و یک روز»
. بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: نوید محمدزاده برای فیلم «ابد و یک روز»
. بهترین بازیگر نقش مکمل زن: شبنم مقدمی برای فیلم‌های «زاپاس» و «نفس»
. بهترین فیلم اول و دوم (نگاه نو): «ابد و یک روز» (سعید ملکان)
. سیمرغ کارگردانی نگاه نو: سعید روستایی برای فیلم «ابد و یک روز»
. بهترین فیلم هنر و تجربه: «نیم‌رخ‌ها» (ایرج کریمی)
. بهترین کارگردانی هنر و تجربه: سروش محمدزاده برای فیلم «چهارشنبه»
. رکورددار بیشترین نامزدی: فیلم «ابد و یک روز» (سعید روستایی)، با ۱۰ رشتهٔ نامزدی
. رکورددار بیشترین جایزه: فیلم «ابد و یک روز» (سعید روستایی)، با ۹ جایزه (۷ سیمرغ بلورین سودای سیمرغ و ۲ سیمرغ بخش نگاه نو)
