سی‌وپنجمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۹۵ در تهران و با دبیری محمد حیدری برگزار شد. مراسم افتتاحیه در برج میلاد برگزار شد و اختتامیه جشنواره نیز شامگاه ۲۱ بهمن در مرکز همایش‌های برج میلاد برگزار شد.
در این دوره، بخش مسابقه سینمای ایران با ۳۳ فیلم برگزار شد و بخش‌های مستند و فیلم کوتاه نیز در برنامه جشنواره قرار داشتند.
در این دوره، «ماجرای نیمروز» ساخته محمدحسین مهدویان به تهیه‌کنندگی سیدمحمود رضوی، جایزه بهترین فیلم، سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی، سیمرغ بهترین فیلم از نگاه تماشاگران و سیمرغ طراحی صحنه و لباس را دریافت کرد و با چهار سیمرغ، بیشترین تعداد جوایز بخش اصلی را به دست آورد. «فراری» ساخته علیرضا داوودنژاد نیز چهار سیمرغ بلورین دریافت کرد؛ جایزه ویژه هیئت داوران برای کارگردانی، بهترین فیلمنامه، بهترین بازیگر نقش اصلی مرد و بهترین صدابرداری.
وحید جلیلوند برای «بدون تاریخ، بدون امضا» سیمرغ بهترین کارگردانی را دریافت کرد و کامبوزیا پرتوی برای «فراری» برنده جایزه بهترین فیلمنامه شد. محسن تنابنده نیز برای بازی در «فراری» جایزه بهترین بازیگر نقش اصلی مرد را به دست آورد. در بخش بازیگری نقش اصلی زن، سیمرغ به‌صورت مشترک به لیلا حاتمی برای «رگ خواب» و مریلا زارعی برای «زیر سقف دودی» تعلق گرفت.
«تابستان داغ» ساخته ابراهیم ایرج‌زاد با ۱۳ نامزدی، بیشترین تعداد نامزدی را در این دوره داشت. در بخش استعداد درخشان نیز سیمرغ به منیر قیدی برای «ویلایی‌ها» تعلق گرفت.
محمدرضا هنرمند، شهرام اسدی، محمدمهدی دادگو، محمدرضا تخت‌کشیان، رؤیا نونهالی، ایرج رامین‌فر و اکبر نبوی از اعضای هیئت داوران بودند.
برگزاری
دبیری سی‌وپنجمین دوره جشنواره بر عهده محمد حیدری بود. در این دوره، ساختار بخش‌های رقابتی نسبت به دوره‌های پیشین تغییر کرد و فیلم‌های اول نیز در ساختار جدید جشنواره در کنار دیگر آثار بخش اصلی قرار گرفتند. دبیر جشنواره درباره نحوه انتخاب آثار اعلام کرده بود که هیئت انتخاب، فیلم‌ها را بر اساس چارچوب اعلام‌شده و با توجه به موضوع، محتوا و کیفیت بررسی کرده است.
در بخش مسابقه سینمای ایران ۳۳ فیلم حضور داشتند. علاوه بر آن، ۱۱ فیلم در بخش چشم‌انداز سینمای ایران قرار گرفتند. فیلم‌های «کاناپه» ساخته کیانوش عیاری و «امپراتور جهنم» ساخته پرویز شیخ‌طادی از جمله آثاری بودند که سرنوشت حضورشان در جشنواره با بحث‌هایی همراه شد. محمد حیدری درباره «کاناپه» گفت که فیلم مورد بررسی قرار گرفته، اما تصمیم‌گیری درباره نمایش آن در اختیار دبیرخانه جشنواره نبوده است. درباره «امپراتور جهنم» نیز دبیر جشنواره اعلام کرد که فیلم برای بخش چشم‌انداز انتخاب شده بود، اما تهیه‌کننده از حضور آن در این بخش انصراف داد.
یکی از برنامه‌های این دوره، نمایش همزمان منتخبی از فیلم‌های جشنواره در استان‌های مختلف بود. در استان کرمان، ۲۰ فیلم در دو سینما به نمایش درآمد و جشنواره استانی در شهرهای دیگری نیز برگزار شد.
در بخش‌های مستند و فیلم کوتاه نیز رقابت‌های جداگانه برگزار شد. سیمرغ بهترین فیلم مستند به «متهمین دایره بیستم» ساخته حسام اسلامی و سیمرغ بهترین کارگردانی مستند به «آهستگی» ساخته یاسر خیر تعلق گرفت.
پوستر این دوره با تصویر علی حاتمی طراحی و در موزه سینما رونمایی شد. همچنین فرش قرمز جشنواره در پردیس ملت برگزار شد؛ در حالی که در سال‌های پیش‌تر، برج میلاد محل اصلی این برنامه بود.
حواشی
اعلام نامزدهای چهل‌ویکمین جشنواره فیلم فجر با اعتراض‌هایی از سوی برخی عوامل فیلم‌ها همراه بود. فیلم «قاتل اهلی» به کارگردانی مسعود کیمیایی در هیچ رشتهٔ نامزدی نیافته و این موضوع واکنش‌هایی در پی داشته است. همچنین دربارهٔ فیلم‌های «سدمعبر»، «خفهگی»، «بیست و یک روز بعد» و «ویلایی‌ها» نیز نسبت به نحوهٔ داوری و نادیده گرفته شدن برخی عوامل انتقادهایی مطرح می‌شود.
کمتر از یک روز پس از اعلام نامزدها، سه تن از نامزدهای سیمرغ از ادامهٔ رقابت انصراف می‌دهند: منیر قیدی از نامزدی بهترین فیلمنامه، و مسعود سلامی و محسن نصراللهی نیز از دریافت جایزه صرفنظر میکنند. این انصراف‌ها و اعتراض‌ها در رسانهها بازتاب گسترده‌ای یافت.
فیلم «امپراتور جهنم» ابتدا در بخش چشم‌انداز سینمای ایران پذیرفته شد اما بعد انصراف داد.
در مراسم اختتامیه، حضور محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجهٔ وقت، و سخنان برخی برگزیدگان دربارهٔ حواشی روزهای جشنواره، توجه رسانهها را به خود جلب کرد. در همین مراسم، لیلا حاتمی و مریلا زارعی به‌طور مشترک سیمرغ بهترین بازیگر نقش اصلی زن را دریافت کردند.
داوری
هیئت داوران بخش مسابقه سینمای ایران شامل محمدرضا هنرمند (رئیس)، شهرام اسدی، محمدمهدی دادگو، محمدرضا تخت‌کشیان، رویا نونهالی، ایرج رامین‌فر و اکبر نبوی بود.
برگزیدگان بخش مسابقهٔ سینمای ایران
. بهترین فیلم: «ماجرای نیمروز» (محمدحسین مهدویان، تهیه‌کننده: سیدمحمود رضوی)
. جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران: علیرضا داودنژاد برای فیلم «فراری»
. سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی: «ماجرای نیمروز» (محمدحسین مهدویان)
. سیمرغ استعداد درخشان فیلم اول: منیره قیدی برای فیلم «ویلایی‌ها»
. فیلم برگزیدهٔ تماشاگران: «ماجرای نیمروز» (محمدحسین مهدویان)\
. لوح تقدیر: «آباجان» (هاتف علیمردانی) و «خوب، بد، جلف» (پیمان قاسم‌خانی، تهیه‌کنندگان: عبدالله اسکندری و محسن چگینی)
. بهترین کارگردانی: وحید جلیلوند برای فیلم «بدون تاریخ، بدون امضا»
. بهترین فیلمنامه: کامبوزیا پرتوی برای فیلم «فراری»
. بهترین بازیگر نقش اصلی مرد: محسن تنابنده برای فیلم «فراری»
. بهترین بازیگر نقش اصلی زن: لیلا حاتمی برای فیلم «رگ خواب» و مریلا زارعی برای فیلم «زیر سقف دودی»، به‌طور مشترک
. بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: نوید محمدزاده برای فیلم «بدون تاریخ، بدون امضا»
. بهترین بازیگر نقش مکمل زن: ثریا قاسمی برای فیلم «ویلایی‌ها»
. رکورددار بیشترین نامزدی: فیلم «تابستان داغ» (ابراهیم ایرج‌زاد)، با ۱۳ رشتهٔ نامزدی
. رکوردداران بیشترین جایزه: فیلم‌های «ماجرای نیمروز» (محمدحسین مهدویان) و «فراری» (علیرضا داودنژاد)، هرکدام با ۴ سیمرغ بلورین
