سی‌وششمین دوره جشنواره بین‌اللملی فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۹۶ در تهران و با دبیری ابراهیم داروغه‌زاده برگزار شد.
در این دوره، ۲۲ فیلم داستانی، یک فیلم پویانمایی و دو فیلم مستند در بخش سودای سیمرغ حضور داشتند. «تنگه ابوقریب» ساخته بهرام توکلی و «مغزهای کوچک زنگ‌زده» ساخته هومن سیدی، هرکدام با ۱۱ نامزدی، بیشترین تعداد نامزدی را به دست آوردند.
«تنگه ابوقریب» با دریافت ۶ سیمرغ بلورین، شامل بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر نقش اصلی مرد، بهترین چهره‌پردازی، بهترین صدابرداری و بهترین جلوه‌های ویژه میدانی، پرافتخارترین فیلم این دوره شد. «مغزهای کوچک زنگ‌زده» نیز چهار سیمرغ بلورین در بخش‌های بهترین فیلمنامه، بهترین صداگذاری، بهترین فیلم از نگاه تماشاگران و بهترین فیلم از نگاه هنر و تجربه دریافت کرد.
در بخش کارگردانی، سیمرغ به‌طور مشترک به ابراهیم حاتمی‌کیا برای «به وقت شام» و بهرام توکلی برای «تنگه ابوقریب» تعلق گرفت. فیلمنامه «کامیون» نوشته کامبوزیا پرتوی و «مغزهای کوچک زنگ‌زده» نوشته هومن سیدی نیز به‌طور مشترک برگزیده شدند. سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی به «سرو زیر آب» ساخته محمدعلی باشه‌آهنگر رسید.
یکی از تغییرات اجرایی این دوره، تفکیک محل استقرار اهالی رسانه و هنرمندان بود. پردیس سینمایی ملت به عنوان سینمای رسانه‌ها و باغ کتاب برای هنرمندان در نظر گرفته شد و جدول نمایش فیلم‌های سینمای رسانه برای نخستین‌بار با قرعه‌کشی تنظیم شد
هیئت داوران این دوره از جشنواره شامل بهرام بدخشانی، کمال تبریزی، حسن خجسته، خسرو دهقان، رسول صدرعاملی، فرشته طائرپور و محمدرضا فروتن بود.
برگزاری
دبیری سی‌وششمین دوره جشنواره بر عهده ابراهیم داروغه‌زاده بود. در این دوره، محمدمهدی حیدریان ریاست سازمان سینمایی و سیدعباس صالحی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را بر عهده داشتند. جشنواره از ۱۲ تا ۲۲ بهمن در تهران برگزار شد و مراسم افتتاحیه در برج میلاد برگزار شد.
در ساختار این دوره، بخش مستقل «نگاه نو» و بخش مستقل «هنر و تجربه» مانند برخی دوره‌های پیشین برگزار نشدند. با این حال، جایزه بهترین فیلم اول و جایزه بهترین فیلم از نگاه هنر و تجربه در مراسم پایانی اهدا شد. همچنین دو فیلم مستند و یک فیلم پویانمایی در کنار فیلم‌های داستانی بخش سودای سیمرغ داوری شدند.
در بخش سودای سیمرغ، ۲۲ فیلم داستانی، انیمیشن «فیلشاه» و دو مستند «بانو قدس ایران» و «زنانی با گوشواره‌های باروتی» حضور داشتند. «تنگه ابوقریب» و «مغزهای کوچک زنگ‌زده» با ۱۱ نامزدی در صدر فهرست نامزدها قرار گرفتند. پس از آنها «بمب؛ یک عاشقانه» و «دارکوب» هرکدام ۱۰ نامزدی داشتند.
برای نمایش فیلم‌ها در سینمای رسانه، پردیس ملت جایگزین برج میلاد شد. جدول نمایش فیلم‌ها نیز با حضور عوامل آثار و اهالی رسانه قرعه‌کشی شد. در سینماهای مردمی تهران نیز ۲۲ سالن در نظر گرفته شد و فیلم‌های جشنواره در ۳۱ استان کشور به نمایش درآمدند؛ از میان فیلم‌های بخش اصلی، ۱۱ تا ۱۴ فیلم برای نمایش استانی انتخاب شدند.
در بخش پویانمایی، «فیلشاه» تنها اثر این بخش در مسابقه سینمای ایران بود. دو فیلم مستند نیز در کنار آثار بخش سودای سیمرغ داوری شدند.
حواشی
اعلام نامزدهای جشنواره با واکنش‌هایی همراه شد. «لاتاری» و «مصادره» در برخی رشته‌ها نامزد نشدند و این موضوع با اعتراض و بحث در میان عوامل و رسانه‌ها همراه بود. پس از اعلام نامزدها نیز اعضای هیئت داوران بدون برگزاری نشست پرسش و پاسخ محل اعلام نامزدها را ترک کردند و این مسئله مورد انتقاد قرار گرفت.
«لاتاری» ساخته محمدحسین مهدویان از جمله فیلم‌هایی بود که درباره نامزد نشدن آن در رشته‌های مختلف بحث شکل گرفت. رسول صدرعاملی، از اعضای هیئت داوران، بعدها درباره تصمیم داوران و علت نامزد نشدن این فیلم توضیحاتی ارائه کرد و این اظهارات نیز به یکی از موضوعات مورد بحث پیرامون داوری جشنواره تبدیل شد.
ابراهیم حاتمی‌کیا در مراسم اختتامیه پس از دریافت سیمرغ بهترین کارگردانی برای «به وقت شام» درباره فیلم خود و برخی مسائل مطرح‌شده در جشنواره سخن گفت. اظهارات او در اختتامیه و واکنش‌های بعدی، از جمله موضوعات بازتاب‌یافته در رسانه‌ها بود.
فرشته طائرپور نیز در مراسم اختتامیه با فاصله از دیگر اعضای هیئت داوران ایستاد. انتشار تصاویر این صحنه موجب شکل‌گیری گمانه‌هایی درباره اختلاف میان اعضای هیئت داوران شد، اما طائرپور بعداً توضیح داد که این اقدام را با هدف قرار گرفتن تصویرش در پخش تلویزیونی انجام داده است.
«امپراطور جهنم» ساخته پرویز شیخ‌طادی نیز از موضوعات مطرح‌شده در روند انتخاب آثار بود. این فیلم در ابتدا برای بخش سودای سیمرغ انتخاب نشد و دبیر جشنواره پیشنهاد نمایش آن در بخش چشم‌انداز را مطرح کرد، اما تهیه‌کننده و کارگردان از حضور فیلم در جشنواره انصراف دادند.
داوری
هیئت انتخاب جشنواره از محمود اربابی، احمد امینی، مجید رضابالا، پوران درخشنده، سیدجمال ساداتیان، حسین کرمی و محمدهادی کریمی تشکیل شد.
هیئت داوران بخش مسابقه سینمای ایران عبارت بودند از بهرام بدخشانی، کمال تبریزی، حسن خجسته، خسرو دهقان، رسول صدرعاملی، فرشته طائرپور و محمدرضا فروتن. بهرام بدخشانی ریاست هیئت داوران را بر عهده داشت.
برگزیدگان بخش مسابقهٔ سینمای ایران
. بهترین فیلم: «تنگه ابوقریب» (بهرام توکلی، تهیه‌کننده: سعید ملکان)
. جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران: پیمان معادی برای فیلم «بمب، یک عاشقانه»
. سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی: «سرو زیر آب» (سیدحامد حسینی)
. فیلم برگزیدهٔ تماشاگران: «مغزهای کوچک زنگ‌زده» (هومن سیدی)
. بهترین کارگردانی: ابراهیم حاتمی‌کیا برای فیلم «به وقت شام» و بهرام توکلی برای فیلم «تنگه ابوقریب»، به‌طور مشترک
. بهترین فیلمنامه: کامبوزیا پرتوی برای فیلم «کامیون» و هومن سیدی برای فیلم «مغزهای کوچک زنگ‌زده»، به‌طور مشترک
. بهترین بازیگر نقش اصلی مرد: امیر جدیدی برای فیلم‌های «عرق سرد» و «تنگه ابوقریب»\
. دیپلم افتخار: امین حیایی برای فیلم «شعله‌ور»
. بهترین بازیگر نقش اصلی زن: سارا بهرامی برای فیلم «دارکوب»
. بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: جمشید هاشم‌پور برای فیلم «دارکوب»
. بهترین بازیگر نقش مکمل زن: سحر دولتشاهی برای فیلم‌های «عرق سرد» و «چهارراه استانبول»
. بهترین فیلم نگاه نو: «خجالت نکش» (رضا مقصودی)
. بهترین فیلم هنر و تجربه: «مغزهای کوچک زنگ‌زده» (هومن سیدی)
. رکوردداران بیشترین نامزدی: فیلم‌های «تنگه ابوقریب» (بهرام توکلی) و «مغزهای کوچک زنگ‌زده» (هومن سیدی)، هرکدام با ۱۱ رشتهٔ نامزدی
. رکورددار بیشترین جایزه: فیلم «تنگه ابوقریب» (بهرام توکلی)، با ۶ سیمرغ بلورین
