سی‌وهشتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۹۸ به دبیری ابراهیم داروغه‌زاده در تهران برگزار شد.
این دوره در شرایطی برگزار شد که حوادثی همچون ترور قاسم سلیمانی، سقوط هواپیمای مسافربری اوکراین و سیل در سیستان و بلوچستان بر فضای عمومی کشور و جشنواره تأثیر گذاشته بود. در پی سقوط هواپیمای اوکراینی، شماری از سینماگران از حضور در جشنواره انصراف دادند یا از مشارکت در برخی برنامه‌های آن خودداری کردند.
در بخش مسابقه سینمای ایران، فیلم «شنای پروانه» ساخته محمد کارت با ۱۲ نامزدی بیشترین تعداد نامزدی را به دست آورد. این فیلم پنج سیمرغ بلورین دریافت کرد و در کنار «روز صفر» ساخته سعید ملکان، از جمله پرافتخارترین فیلم‌های این دوره بود. «روز صفر» نیز پنج جایزه از بخش‌های مختلف دریافت کرد.
سیمرغ بلورین بهترین فیلم به «خورشید» ساخته مجید مجیدی و تهیه‌کنندگی مجید مجیدی و امیر بنان تعلق گرفت و محمدحسین مهدویان برای «درخت گردو» جایزه بهترین کارگردانی را دریافت کرد. «شنای پروانه» نیز سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران را به دست آورد.
برگزاری
سی‌وهشتمین دوره جشنواره فیلم فجر با دبیری ابراهیم داروغه‌زاده برگزار شد. هیئت انتخاب آثار بخش‌های «سودای سیمرغ» و «نگاه نو» را محمد احسانی، محمود اربابی، همایون اسعدیان، یلدا جبلی، رضا درستکار، سیدمحمود رضوی و حسین کرمی تشکیل می‌دادند.
در بخش «سودای سیمرغ» ۲۲ فیلم سینمایی به رقابت پرداختند. «نگاه نو» نیز به فیلم‌های اول اختصاص داشت. فیلم‌های «روز صفر»، «خورشید»، «شنای پروانه» و «درخت گردو» از جمله آثار شاخص این دوره بودند.
جشنواره در تهران بدون برگزاری مراسم افتتاحیه آغاز شد. این تصمیم در پی حوادث دی‌ماه ۱۳۹۸ و همچنین سیل سیستان و بلوچستان اتخاذ شد و هزینه پیش‌بینی‌شده برای برگزاری مراسم افتتاحیه به تهیه و ارسال اقلام مورد نیاز سیل‌زدگان جنوب استان اختصاص یافت.
هم‌زمان با برگزاری جشنواره در تهران، نمایش فیلم‌ها در مراکز استان‌های کشور نیز انجام شد. این بخش در ۳۱ استان برگزار شد و فیلم‌های منتخب جشنواره در سینماهای مراکز استان‌ها به نمایش درآمدند.
از تغییرات این دوره، ساخت تندیس‌های سیمرغ بلورین در داخل کشور بود. در دوره‌های پیشین، ساخت تندیس‌ها در خارج از کشور انجام می‌شد؛ اما در این دوره ساخت آن‌ها به داخل کشور منتقل شد.
همچنین در این دوره جایزه‌ای با عنوان «سیمرغ شهید حاج قاسم سلیمانی» به فیلمی با رویکرد مقاومت و منافع ملی اختصاص یافت. این جایزه به فیلم «آبادان یازده ۶۰» به کارگردانی مهرداد خوش‌بخت و تهیه‌کنندگی حسن کلامی تعلق گرفت.
بخش‌های جنبی
در این دوره، علاوه بر بخش «سودای سیمرغ» و «نگاه نو»، بخش‌های فیلم کوتاه، مستند و مسابقه مواد تبلیغاتی نیز برگزار شد. همچنین جایزه بهترین فیلم «هنر و تجربه» به فیلم «پوست» ساخته بهرام و بهمن ارک تعلق گرفت.
حواشی
سی‌وهشتمین دوره جشنواره در پی سقوط هواپیمای اوکراینی با موجی از انصراف سینماگران از حضور در جشنواره همراه شد. مسعود کیمیایی، که فیلم «خون شد» او در بخش مسابقه پذیرفته شده بود، اعلام کرد در اعتراض به شرایط ایجادشده و در همدردی با خانواده‌های جان‌باختگان در جشنواره حضور نخواهد یافت. با این حال، فیلم «خون شد» از جشنواره خارج نشد و در جدول نمایش قرار گرفت و کیمیایی در نشست مربوط به فیلم نیز حاضر نشد.
فیلم «خورشید» به دلیل آماده‌شدن دیرهنگام، با تأخیر به نمایش درآمد و نخستین نمایش آن در روزهای پایانی جشنواره انجام شد. این فیلم به دلیل نرسیدن به اکران عمومی در زمان مقرر، از رقابت آرای مردمی کنار گذاشته شد، اما در بخش داوری جشنواره حضور داشت و در نهایت سیمرغ بلورین بهترین فیلم را دریافت کرد.
در نشست خبری فیلم «خروج» به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا نیز اعتراض این کارگردان به حذف فیلمش از چرخه آرای مردمی و اظهارات او درباره نحوه انتخاب فیلم‌های برگزیده تماشاگران، از حواشی این دوره بود. در همین نشست، فرامرز قریبیان از ادامه فعالیت خود در سینما اعلام کناره‌گیری کرد.
در مراسم اختتامیه نیز اهدای جوایز «روز صفر» با حاشیه همراه شد. هیچ‌یک از عوامل اصلی این فیلم برای دریافت جوایز در مراسم حاضر نشدند و جایزه ویژه هیئت داوران و جوایز دیگر فیلم به دبیر جشنواره تحویل داده شد.
داوری
هیئت انتخاب بخش‌های «سودای سیمرغ» و «نگاه نو» را محمد احسانی، محمود اربابی، همایون اسعدیان، یلدا جبلی، رضا درستکار، سیدمحمود رضوی و حسین کرمی تشکیل می‌دادند.
هیئت داوران بخش «سودای سیمرغ» شامل نرگس آبیار به عنوان رئیس، تورج اصلانی، عباس بلوندی، رضا پورحسین، فریدون جیرانی، سعید راد، محمدمهدی عسگرپور، طهماسب صلح‌جو و مازیار میری بود.
برگزیدگان بخش مسابقهٔ سینمای ایران
. بهترین فیلم: «خورشید» (مجید مجیدی، تهیه‌کنندگان: مجید مجیدی و امیر بنان)
. جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران: سعید ملکان برای فیلم «روز صفر»\
. لوح تقدیر ویژهٔ داوران: بازیگران نوجوان فیلم «خورشید» (شمیلا و ابوالفضل شیرزاد، روح‌الله زمانی و سیدمهدی موسوی)
. سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی: «روز صفر» (سعید ملکان)
. جایزهٔ ویژهٔ سردار حاج قاسم سلیمانی: «آبادان یازده ۶۰» (مهرداد خوش‌بخت)
. بهترین فیلم اول و دوم (نگاه نو): «روز صفر» (سعید ملکان)
. فیلم برگزیدهٔ تماشاگران: «شنای پروانه» (محمد کارت)
. بهترین کارگردانی: محمدحسین مهدویان برای فیلم «درخت گردو»
. بهترین فیلمنامه: نیما جاویدی و مجید مجیدی برای فیلم «خورشید»
. بهترین بازیگر نقش اصلی مرد: پیمان معادی برای فیلم «درخت گردو»
. بهترین بازیگر نقش اصلی زن: نازنین احمدی برای فیلم «ابر بارانش گرفته»
. بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: امیر آقایی برای فیلم «شنای پروانه»
. بهترین بازیگر نقش مکمل زن: طناز طباطبایی برای فیلم «شنای پروانه»
. رکورددار بیشترین نامزدی: فیلم «شنای پروانه» (محمد کارت)، با ۱۲ رشتهٔ نامزدی
. رکوردداران بیشترین جایزه: فیلم‌های «شنای پروانه» (محمد کارت) و «روز صفر» (سعید ملکان)، هرکدام با ۵ جایزه
