محمدرضا عقیلی آهنگساز، تنظیم‌کننده، نوازنده پیانو و رهبر ارکستر ایرانی است که در زمینه موسیقی پاپ ارکسترال و تولید آثار موسیقایی برای صداوسیما فعالیت کرده است.او بیشتر با تنظیم قطعات و رهبری ارکستر کنسرت‌های حمید حامی شناخته می‌شود و در کارنامه‌اش همکاری با خوانندگانی چون امیر تاجیک، محمد معتمدی و علیرضا افتخاری نیز دیده می‌شود.عقیلی در کنار فعالیت‌های کنسرتی، ساخت موسیقی آثاری با موضوعات ملی و مذهبی و همکاری با ارکستر موسیقی پاپ سازمان صداوسیما را نیز تجربه کرده است.

همکاری او با حمید حامی دست‌کم به سال ۱۳۸۶ بازمی‌گردد؛ زمانی که تنظیم قطعه«مهرآفرین»را برعهده داشت.آهنگ این قطعه ساخته خود حامی بود.در سال‌های بعد، عقیلی در آماده‌سازی و تنظیم آثار این خواننده برای اجرای زنده مشارکت کرد و رهبری ارکستر او را در چند کنسرت برعهده گرفت.در سال ۱۳۹۴، همراه با حامی و رضا تاجبخش در انتخاب قطعات کنسرت تالار وحدت همکاری داشت.او در نشست خبری این برنامه از تصمیم گروه برای استفاده از سازهای آکوستیک و حضور نوازندگانی مانند رضا تاجبخش، کریم قربانی و ناصر رحیمی سخن گفت.

در ۷ خرداد ۱۳۹۹، عقیلی رهبری ارکستر و نوازندگی پیانو را در کنسرت آنلاین حمید حامی در برج میلاد تهران برعهده داشت.این اجرا به‌صورت رایگان از طریق اینترنت پخش شد.او در ۸ فروردین ۱۴۰۰ نیز رهبر ارکستر کنسرت آنلاین نوروزی حامی بود؛ برنامه‌ای که به پاس قدردانی از کادر درمان برگزار شد.همکاری این دو هنرمند در کنسرت ۱۲ بهمن ۱۴۰۰ در سالن همایش ایرانیان و اجراهای سال ۱۴۰۲ نیز ادامه یافت.در این برنامه‌ها، عقیلی رهبری گروهی از نوازندگان سازهای پاپ، زهی و بادی را برعهده داشت و در تنظیم قطعات برای اجراهای زنده نیز مشارکت می‌کرد.

عقیلی علاوه بر همکاری با حامی، آهنگسازی قطعه«ما فاتح فردای تاریخیم»با صدای امیر تاجیک را انجام داده است.این اثر با موضوع میهنی و در قالب موسیقی ارکسترال در آرشیو ایران‌صدا معرفی شده است. «عشق زیبا»با صدای محمد معتمدی نیز از ساخته‌های اوست که با شعری از محمدمهدی سیار و تهیه‌کنندگی مهدی سموعی تولید شد.در همکاری دیگری با حمید حامی، عقیلی تنظیم نسخه کنسرتی قطعه«زمستون»را برعهده داشت؛ قطعه‌ای که آهنگساز آن خود حامی بود.

عقیلی در خرداد ۱۳۹۶، در نشستی درباره موسیقی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، از تغییر شیوه ساخت آثار حماسی در دوره‌های مختلف سخن گفت.او معتقد بود موسیقی این حوزه نباید به بازگویی رخدادهای جنگ محدود بماند و آهنگسازان می‌توانند مفاهیم ایثار، مقاومت و امید را در آثار تازه نیز دنبال کنند.

در دی ۱۴۰۰، عقیلی در نشست معرفی برنامه«مقام حماسه»به‌عنوان رهبر ارکستر موسیقی پاپ صداوسیما حضور یافت.این برنامه به مناسبت دومین سالگرد شهادت قاسم سلیمانی برای اجرا در تالار وحدت تدارک دیده شده بود.در فهرست آثار آن، قطعاتی از آلبوم‌های«سرباز»،«اروند»و«اقتدار و شهادت»قرار داشت که آهنگسازی آن‌ها برعهده هنرمندان دیگری بود.مسئولیت عقیلی در این رویداد، رهبری ارکستر پاپ اعلام شد.

در تیر ۱۴۰۵، قطعه«جاودانگی»با صدای علیرضا افتخاری و تنظیم محمدرضا عقیلی منتشر شد.شعر و آهنگ این اثر از مهدی رحیمی بود و نماهنگ آن در مرکز آفرینش‌های هنری معاونت فرهنگی بسیج استان قم تولید شد.انتشار این قطعه، از فعالیت‌های عقیلی در زمینه موسیقی مناسبتی در سال‌های اخیر است.

فعالیت حرفه‌ای

همکاری با حمید حامی

یکی از نخستین همکاری‌های مستند محمدرضا عقیلی با حمید حامی به سال ۱۳۸۶ بازمی‌گردد.حامی در معرفی آثار قدیمی خود گفته است که تنظیم قطعه«مهرآفرین»را در آن سال به عقیلی سپرده بود.آهنگسازی این اثر را خود حامی انجام داده بود.تاریخ ۱۳۸۶ به زمان تولید قطعه مربوط است و تاریخ انتشار عمومی آن به‌طور دقیق مشخص نیست.

همکاری آن‌ها در سال‌های بعد با تنظیم قطعات برای اجراهای زنده ادامه یافت.در آذر ۱۳۹۴، حامی هنگام معرفی کنسرت تالار وحدت توضیح داد که انتخاب قطعات برنامه را با همکاری محمدرضا عقیلی و رضا تاجبخش انجام داده است.عقیلی تنظیم قطعات کنسرت را برعهده داشت و تاجبخش سرپرست ارکستر بود.

در نشست خبری ۶ دی ۱۳۹۴، عقیلی که به‌عنوان رهبر ارکستر کنسرت معرفی شده بود، درباره شیوه اجرای قطعات سخن گفت.او توضیح داد که گروه تلاش کرده است بیشتر از سازهای آکوستیک استفاده کند و از حضور رضا تاجبخش، کریم قربانی و ناصر رحیمی در جمع نوازندگان نام برد.کنسرت با همراهی نوازندگان ارکستر و با تنظیم‌هایی متناسب با اجرای زنده آماده شده بود.

کنسرت‌ها و رهبری ارکستر

عقیلی در ۷ خرداد ۱۳۹۹ رهبری ارکستر و نوازندگی پیانو را در کنسرت آنلاین حمید حامی در برج میلاد تهران برعهده داشت.عادل فلاح نیز سرپرستی گروه و نوازندگی پیانو و سینتی‌سایزر را انجام می‌داد.در این کنسرت از سازهایی مانند گیتار، گیتار باس، درامز، سازهای کوبه‌ای، ترومپت، فلوت، ویولن و ویولنسل استفاده شد.اجرای برنامه از طریق سامانه تیوا و صفحه اینستاگرام حامی به‌صورت رایگان در اختیار مخاطبان قرار گرفت.

در ۸ فروردین ۱۴۰۰، عقیلی بار دیگر رهبری ارکستر کنسرت آنلاین حامی را برعهده داشت.این برنامه به مناسبت نوروز و برای قدردانی از کادر درمان برگزار شد و از طریق اپلیکیشن«تاپ»به‌صورت رایگان پخش شد.در این اجرا، عادل فلاح سرپرستی گروه و نوازندگی کیبورد و رضا تاجبخش نوازندگی پیانو را برعهده داشتند.

در ۱۲ بهمن ۱۴۰۰، حمید حامی با همراهی ارکستری بزرگ به رهبری محمدرضا عقیلی در سالن همایش ایرانیان روی صحنه رفت.این کنسرت در دو نوبت برگزار شد و علاوه بر آثار شناخته‌شده حامی، قطعاتی از آلبوم«نارنج و ترنج»نیز در آن اجرا شد.ارکستر برنامه از نوازندگان سازهای متداول موسیقی پاپ در کنار سازهای زهی و بادی برنجی تشکیل شده بود.رضا تاجبخش، رضا لمعانی، عادل فلاح، علیرضا میرآقا، سهراب رمضان‌زاده، کیوان فرشیدنیا و بهنام رهنما از نوازندگان اصلی این کنسرت بودند.

همکاری عقیلی با حامی در سال ۱۴۰۲ نیز ادامه داشت.در معرفی تمرین اجرای ۱۳ تیر آن سال، نام او به‌عنوان رهبر ارکستر و تنظیم‌کننده آمده است.در ترکیب نوازندگان این برنامه، رضا تاجبخش نوازندگی پیانو و عادل فلاح نوازندگی کیبورد را برعهده داشتند.

عقیلی همچنین تنظیم نسخه کنسرتی قطعه«زمستون»را برای حمید حامی انجام داد.آهنگ این قطعه ساخته حامی بود و تنظیم اولیه آن را رضا تاجبخش و داریوش صالح‌پور برعهده داشتند.عقیلی در تنظیم نسخه‌ای که برای اجرای صحنه‌ای آماده شد، همکاری کرد.

آهنگسازی و همکاری با صداوسیما

فعالیت محمدرضا عقیلی در صداوسیما به رهبری ارکستر محدود نبوده و آهنگسازی قطعاتی برای پخش رادیویی و تلویزیونی را نیز دربرمی‌گیرد.از جمله این آثار،«ما فاتح فردای تاریخیم»با صدای امیر تاجیک است.این قطعه با آهنگسازی عقیلی در آرشیو ایران‌صدا معرفی شده و موضوع آن میهنی است.

عقیلی همچنین آهنگسازی قطعه«عشق زیبا»با صدای محمد معتمدی را برعهده داشته است.شعر این اثر را محمدمهدی سیار سروده و تهیه‌کنندگی آن را مهدی سموعی انجام داده است.قطعه از طریق دفتر موسیقی و سرود سازمان صداوسیما معرفی شد.

برنامه«مقام حماسه»

در ۶ دی ۱۴۰۰، محمدرضا عقیلی در نشست خبری برنامه«مقام حماسه»به‌عنوان رهبر ارکستر موسیقی پاپ سازمان صداوسیما حضور یافت.آرش امینی نیز به‌عنوان رهبر ارکستر سمفونیک این سازمان معرفی شد.برنامه برای ۸ دی در تالار وحدت و به مناسبت دومین سالگرد شهادت قاسم سلیمانی تدارک دیده شده بود.

عقیلی در این نشست توضیح داد که ارکستر پاپ از ترکیب سازهای کلاسیک و سازهای رایج موسیقی پاپ استفاده خواهد کرد.برای این برنامه اجرای قطعاتی از آلبوم‌های«سرباز»،«اروند»و«اقتدار و شهادت»پیش‌بینی شده بود.آهنگسازی این آثار به‌ترتیب برعهده آرمان مهربان، امیرحسین سمیعی و مجید انتظامی بود.مسئولیت عقیلی در برنامه، رهبری ارکستر پاپ اعلام شد.

دیدگاه‌های هنری

موسیقی انقلاب و دفاع مقدس

محمدرضا عقیلی در نشستی در خرداد ۱۳۹۶ درباره موسیقی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس و تغییر شکل آن در دوره‌های مختلف سخن گفت.او توضیح داد که در سال‌های جنگ ایران و عراق، بخش مهمی از موسیقی مرتبط با جبهه‌ها در قالب مارش و قطعات حماسی ساخته می‌شد و هدف آن ایجاد شور و تقویت روحیه رزمندگان بود.به گفته عقیلی، پس از پایان جنگ، در کنار آثار حماسی، ساخت قطعاتی با مضمون سوگواری، امید و نشاط نیز اهمیت بیشتری پیدا کرد.

عقیلی در این نشست تأکید کرد که موسیقی دفاع مقدس نباید تنها به بازخوانی حوادث جنگ محدود بماند.او معتقد بود آهنگسازان می‌توانند با پرداختن به مفاهیمی مانند ایثار، مقاومت و امید، آثاری متناسب با شرایط جامعه و برای نسل‌های تازه تولید کنند.

فعالیت‌های اخیر

در تیر ۱۴۰۵، قطعه«جاودانگی»با صدای علیرضا افتخاری منتشر شد.شعر و آهنگ این قطعه از مهدی رحیمی بود و محمدرضا عقیلی تنظیم آن را برعهده داشت.این اثر در آستانه مراسم وداع و تشییع آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای منتشر شد.

نماهنگ«جاودانگی»به کارگردانی بهنام زنگنه، تصویربرداری امیر فرح‌آبادی، تدوین علیرضا بابازاده و مهدی غفوری و تهیه‌کنندگی هادی بادینلو ساخته شد.تولید این نماهنگ برعهده مرکز آفرینش‌های هنری معاونت فرهنگی بسیج استان قم بود.

دیدگاه‌های هنری؛ موسیقی انقلاب و دفاع مقدس

عقیلی در نشست خرداد ۱۳۹۶ دربارهٔ موسیقی انقلاب و دفاع مقدس، میان کارکرد موسیقی در زمان جنگ و امکان‌های آن در دوره‌های بعد تفاوت گذاشت.به ارزیابی او، بخشی از موسیقی دوران جنگ به قالب مارش و ایجاد شور و تحرک گرایش داشت؛ پس از جنگ، موسیقی امیدبخش و نشاط‌آفرین و نیز قالب‌های مرثیه و سوگ اهمیت بیشتری یافتند.

نکتهٔ اصلی دیدگاه او، تأکید بر کافی نبودن روایت صرف وقایع بود.عقیلی معتقد بود برای تأثیرگذاری موسیقی مرتبط با انقلاب و دفاع مقدس در زمان حاضر، باید این دو را جریان‌هایی دارای ارزش‌های ماندگار تلقی کرد.این سخن، موضع هنری و فرهنگی خود اوست؛ در آن، استمرار معنایی تجربهٔ تاریخی بر بازسازی صرف رویدادها تقدم دارد.این دیدگاه را می‌توان در کنار مشارکتش در برنامه‌های حماسی و یادمانی بررسی کرد، بی‌آنکه همهٔ آثار او را به یک موضوع یا کارکرد محدود ساخت.[^9]تسنیم

تنظیم آثار مناسبتی و جایگاه حرفه‌ای

در تیر ۱۴۰۵، قطعه«جاودانگی»با صدای علیرضا افتخاری منتشر شد.شعر و آهنگ این قطعه از مهدی رحیمی بود و محمدرضا عقیلی تنظیم آن را برعهده داشت.این اثر در آستانه مراسم وداع و تشییع آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای منتشر شد.

نماهنگ«جاودانگی»به کارگردانی بهنام زنگنه، تصویربرداری امیر فرح‌آبادی، تدوین علیرضا بابازاده و مهدی غفوری و تهیه‌کنندگی هادی بادینلو ساخته شد.تولید این نماهنگ برعهده مرکز آفرینش‌های هنری معاونت فرهنگی بسیج استان قم بود.

گزیدهٔ آثار و همکاری‌ها