ویگن دِردِریان (زاده ۲ آذر ۱۳۰۸ و مرگ ۴ آبان ۱۳۸۲) بازیگر و خواننده ارمنی‌تبار موسیقی جاز و پاپ و از چهره‌های سرشناس موسیقی در دهه‌های اخیر ایران است.او به واسطه استفاده از شاخصه‌های موسیقی غربی در موسیقی ایرانی و صدای نرم و اجرای روان شناخته‌شده و آثار مختلفی از او مانند«شاه دوماد»جزو پرشنونده‌ترین قطعات موسیقی ایران در دهه‌های اخیر به‌شمار می‌رود.

او در شهر همدان و در خانواده‌ای زاده شد که از بازماندگان نسل کشی ارمنی‌ها بوده و از ترکیه به ایران گریخته بودند.

ویگن از نوجوانی به موسیقی علاقه نشان داد و در دوران حضور قوای متفقین در همدان اولین گیتار خود را از یک سرباز روس خرید.همین اتفاق باعث شد که او به‌طور جدی موسیقی را دنبال کند و در کافه‌های شهر همدان ترانه‌های ارمنی فارسی و اسپانیایی اجرا کند.

بعد از نقل مکان به تهران در سال ۱۳۳۰، او در کافه رستوران باغ شمیران در چهارراه استانبول تهران روی صحنه رفت و با خواندن ترانه«مهتاب»مورد توجه قرار گرفت.پس از آن نیز به رادیو راه پیدا کرد و بیش از قبل مورد توجه قرار گرفت.

ویگن از جمله چهره‌های پیشتازی بود که الگوهای غیر ایرانی جاز و پاپ اروپایی را به موسیقی ایرانی وارد کرد و به نوعی نخستین خواننده‌ای بود که ریتم به معنای موجود در موسیقی غربی را وارد موسیقی ایرانی کرد؛ چیزی که به این معنا در موسیقی ایرانی پیش از آن وجود نداشت و همین باعث شهرت او در میان عامه مردم شد.قطعاتی چون«شکوفه می‌رقصد»،«فنجون طلا»،«شاه دوماد»،«خدا تو را نگهدار»،«ساری گلین»،«مهتاب»،«چشمان سیاه»،«لاله‌زار»،«بی تو هرگز»و...از جمله آثار ویگن است که در حافظه جمعی اهالی موسیقی در دهه‌های مختلف ثبت شده است.

ویگن نخستین کسی بود که با گیتار روی صحنه اجرای موسیقی ظاهر شد، او با بهره‌گیری از الگوی جاز و پاپ اروپایی، به نوعی نخستین خواننده‌ای بود که ریتم به معنای موجود در موسیقی غربی را وارد موسیقی ایران کرد؛ چیزی که در موسیقی عامه پسند ایرانی پیش از آن تقریباً وجود نداشت.به همین دلیل برخی او را بنیان‌گذار پاپ مدرن ایرانی می‌دانند.علاوه بر تسلط و نوآوری در فرم و موسیقی و بهره‌گیری از ملودی‌های روان و هارمونی‌های ساده، صدای نرم و باریتون و اجرای ساده و روان او هم در میان مردم موردتوجه قرار گرفت.ویگن با این مختصات فنی علاوه بر آن که یکی از تغییردهندگان زبان موسیقی شهری بود؛ توانست در میان مشهورترین خوانندگان دهه‌های اخیر ایران نیز قرار گیرد که قطعاتی از او در خاطره جمعی طرفدارانش در سال‌های مختلف باقی مانده است.

او علاوه بر فعالیت در عرصه موسیقی از سال ۱۳۳۳ و به دعوت ساموئل خاچیکیان وارد عرصه سینما شده و برای نخستین بار در فیلم سینمایی«چهارراه حوادث»به‌عنوان بازیگر حضور یافت.پس از آن نیز در آثار دیگری چون«اعتراف»،«ظالم بلا»،«فردا روشن است»،«چشمه عشاق»،«عروس دریا»و...جلوی دوربین رفت.

ویگن در اوایل دهه ۵۰ به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد و فعالیت هنری خود را در این کشور ادامه داد.او در دوران حضور در آمریکا برنامه‌ها و مجموعه‌های مختلف امریکایی از جمله نقش کوتاهی در«بالاتر از خطر»جلوی دوربین رفت.

او در مجموعه فعالیت هنریش بیش از ۶۰۰ قطعه تولید کرده و پس از مرگش نیز دو کتاب درباره او چاپ و منتشر شد.

ویگن در ۴ آبان ۱۳۸۲ در ۷۳ سالگی در شهر لس آنجلس درگذشت و در گورستان به خاک سپرده شد.

زندگینامه

تولد و خانواده

ویگن دردریان در ۲۳ نوامبر ۱۹۲۹(۲ آذر ۱۳۰۸)در شهر همدان زاده شد.پدربزرگ مادری‌اش اهل همدان و پدرش از بازماندگان خانواده‌ای بود که تمامی اعضای آن در نسل‌کشی ارمنی‌ها کشته شده بودند و او از ترکیه به ایران گریخته بود.دست سرنوشت او را به باغ پدربزرگ مادری ویگن کشانده بود.آن‌ها هم به او اجازه داده بودند تا در باغ زندگی کند.پس از مدتی هم پدر و مادر ویگن عاشق یکدیگر شده و با هم ازدواج کردند.پدر ویگن زمانی که وی تنها هفت سال(برخی منابع هشت سال)داشت بر اثر عوارض ذات‌الریه درگذشت.پس از آن، مادرش به‌همراه برادر بزرگترش زاون، او را بزرگ کردند.

حاصل ازدواج والدین ویگن هشت فرزند بود که5پسر به نام‌های زاون، ویگن، کارو، هراند و واهه و سه دختر به نام‌های ژولیت، هلن و آرمینه.ویگن چهارمین فرزند خانواده بود.برادر بزرگترش کارو دردریان(Karo Derderian)شاعر معروف ایرانی بود که شعر ترانه معروف ویگن به نام«لالایی(Lala'ee)»را سرود.

تحصیلات

ویگن در خانواده‌ای پرجمعیت زاده شد و به‌همین خاطر تحصیلاتش را نیمه‌تمام گذاشت تا همراه با برادر بزرگش در شرکت کمپساکس(تأسیسات راه‌آهن)کار کند.او تحصیلات متوسطه را در سال ۱۹۵۱(۱۳۳۰)تمام کرد.

زندگی هنری؛ از کافه شمیران تا استودیو دیانا

ویگن از نوجوانی به موسیقی علاقه داشت.در دوره حضور قوای متفقین در همدان، که ارتش شوروی نیز در منطقه حضور داشت، او اولین گیتار خود را از یک سرباز ارمنی(یا روسی)به قیمت چهار تومان خرید.او از همین سال‌ها، به‌خاطر صدای خوش و استعدادش در خواندن ترانه‌های ارمنی، فارسی و اسپانیایی، در کافه‌های آن برهه شهر همدان برنامه اجرا می‌کرد.ویگن در اواسط نوجوانی به تهران نقل مکان کرد و از سال ۱۹۵۱(۱۳۳۰)در کافه رستوران باغ شمیران(تقاطع خیابان فردوسی و استانبول)بر روی صحنه رفت.

اولین ترانه

تفاوت جنس صدا و نوع موسیقی ویگن، او را به‌عنوان خوانندهٔ جاز به شهرت می‌رساند و کافهٔ شمیران تبدیل می‌شود به پاتوق روشن‌فکران و شاعران«موج نویی» (بیشتر به‌لطف حضور برادر ویگن:کاروی شاعر)و دوستداران موسیقی جاز و پاپ آن دوره تبدیل شد.اولین ترانه‌ای که ویگن اجرا کرد،«سلام بر غم»نام دارد که شعرش را کارو، برادرش سروده بود.

کشف توسط جمشید وحیدی:ناصر رستگارنژاد، ترانه‌سرای معروف، به یاد می‌آورد که شبی در کافه باغ شمیران با ویگن آشنا شد و همان شب ترانه معروف«رقیب»را ساخت.بعدها چند روز بعد رفتند به رادیو و این ترانه را که اولین ترانه رسمی ویگن به حساب می‌آید ضبط کردند.در سال1333ویگن ترانه«مهتاب»را(که بعداً در آلبومی به همین نام منتشر شد)خواند.این ترانه را آغاز عصری نو در موسیقی ایرانی می‌دانند چرا که برای اولین بار، موسیقی ایرانی با سازهای تماماً غیر ایرانی اجرا شد.

خود ویگن در گفتگوهایش از نقش جمشید وحیدی(روزنامه‌نگار و طنزپرداز)در راه‌یابی اش به رادیو یاد کرده است اما نقش عطاالله خرم را نباید از یاد برد که آهنگ«رقیب»، و پس از آن، آهنگ‌های بسیاری از ترانه‌های مشهور و ماندگار ویگن را ساخت.

فعالیت در رادیو و شهرت

ویگن با ورود به رادیو، لقب«سلطان جاز ایران»را به‌دست آورد.کارنامه هنری ویگن، فهرست مفصلی از آهنگ‌هایی را نشان می‌دهد که از ملودی‌های فارسی، ارمنی، ایتالیایی، فرانسوی، ترکی و حتی خراسانی، مایه گرفته و با همکاری موسیقی‌دان ورزیده‌ای چون عطاالله خرم و زاون اوهانیان و شاعران برجسته‌ای مانند تورج نگهبان و پرویز وکیلی به اوج شهرت رسید.او به سرعت تبدیل به پرفروش‌ترین خواننده روز شد.به طوری که طی سال های1330تا1340از محبوب‌ترین خواننده‌های ایران بود.همچنین وی با چند تن از خوانندگان نام آشنایی چون دلکش، نارملا، پوران، هایده، الهه و…ترانه‌های دوصدایی اجرا کرده است.

نکته دیگر آنکه، نوع موسیقی او کلاسیک و پاپ بود، و گاه از ملودی‌های غربی بهره می‌برد، که به«جاز ایرانی»معروف شد و به او لقب«سلطان جاز»ایران را دادند، اگر چه موسیقی او ارتباط مستقیمی با موسیقی جاز به سبک غربی نداشت.

فعالیت در سینما

ویگن در سال ۱۳۳۳ به دعوت ساموئل خاچیکیان(کارگردان برجسته ارمنی-ایرانی)به سینما روی آورد و نخستین فیلمش را با نام«چهارراه حوادث» (۱۳۳۴)برای خاچیکیان بازی کرد.او تا سال1345که آخرین فیلمش را با نام«اعتراف» (به کارگردانی ناصر رفعت)بازی کرد، مجموعاً در دوازده فیلم حضور یافت که در برخی از آن‌ها خوانندگی هم کرد. «ظالم بلا» (۱۳۳۶، سیامک یاسمی)،«فردا روشن است» (۱۳۳۹)،«تپهٔ عشق» (۱۳۳۸، خاچیکیان)،«چشمه عشاق» (۱۳۳۹، صمد سباحی)،«عروسک پشت پرده»،«آرشین مالالان» (۱۳۳۹)،«آتش و خاکستر» (۱۳۴۱، خسرو پرویزی)،«عروس دریا» (۱۳۴۴، آرمان)و«عسل تلخ» (۱۳۴۰)از جمله فیلم های او به‌شمار می‌رود.

برنامه گل‌ها

جواد معروفی، رهبر ارکستر گل‌ها، با درک استعداد ویگن از او خواست اجرای چند آهنگ ارمنی تنظیم‌شده برای ارکستر را در برنامه«گل‌های صحرایی»و«یک شاخه گل»به عهده بگیرد که از بین آن‌ها قطعه«ساری گلین»در سال1340مشهور است.ویگن از آن به بعد در گل‌ها فعالیتی نداشت.اگرچه اولین خواننده پاپ بود که به این برنامه اجازه ورود یافت.

فعالیت در عرصه تهیه‌کنندگی

این خواننده اقدام به تأسیس شرکت«ویگن فیلم»کرد که یک شرکت سینمایی محسوب می‌شد؛ اما این شرکت تنها بعد از ساخت فیلم«آتش و خاکستر»به دلیل مسائل مالی منحل شد.

مهاجرت و سال‌های پایانی

ویگن در سال ۱۳۵۰ به آمریکا مهاجرت کرد و در کالیفرنیا ساکن شد؛ بااین‌حال به‌صورت سالانه به ایران بازمی‌گشت تا کنسرت‌هایی برگزار کند و در کلوپ‌های شبانه به سبک لاس‌وگاسی اجرا داشته باشد.بعد از پیروزی انقلاب او تا زمان مرگ در آمریکا به زندگی‌اش ادامه داد.

زندگی خصوصی

ویگن در اوایل دهه1350به ایالات متحده آمریکا رفت و سه بار ازدواج کرد.از همسر اولش«اولگا» (Olga)صاحب سه فرزند دختر به نام های ژاکلین(Jacqueline، ترانه‌سرا، آهنگساز و خواننده)، آیلین(Aylin / Eileen، بازیگر و مجری تلویزیون)و کاترین(Katrin)شد.از همسر دومش«نادیا»صاحب یک پسر به نام«ادوین» (Edwin Derderian)و یک دختر به نام«اِولین» (Evelyn)داشت.همسر سوم او نیز به نام«کرن هولستون» (Karen Holston Derderian)در سال2015درگذشت.

درگذشت

ویگن بر اثر بیماری سرطان پروستات در روز یکشنبه4آبان ۱۳۸۲در ۷۳ سالگی در شهر لس آنجلس در ایالت کالیفرنیا در منزلش درگذشت و پیکرش نیز در«گورستان پیرس برادرز ولی اوکس» (Pierce Brothers Valley Oaks Cemetery)در وست لیک ویلیج، کالیفرنیا به خاک سپرده شد.

او در زمان مرگش، بیش از ششصد ترانه ضبط کرده بود، در شش فیلم سینمایی(برخی منابع دوازده فیلم)ایفای نقش کرده بود و در برنامه‌های تلویزیونی آمریکایی از جملهThe Bob Hope Specials،The Jack Benny Show و مجموعه تلویزیونیMission Impossible (مأموریت غیرممکن)ظاهر شده بود

ویگن از نگاه دیگران

بعد از فوت او، چهره های زیادی درباره فعالیت هنری اش اظهارنظر کردند.ایرج جنتی عطایی، ترانه‌سرا یکی از آن‌ها است که گفته بود: «ویگن نمایانگر دوره‌ای مهم در تحول اجتماعی کشور ما بود.در آن سال‌ها ویگن حرف تازه‌ای را با ترانه‌هایش زمزمه می‌کرد.تصویر ویگن و گیتارش، در زمان تار و کمانچه، برای مردم ما یک تصویر نو و غیرقابل باور بود.»همچنین لیدا بربریان، موسیقی‌دان و منتقد هنری نیز عنوان کرده بود: «ویگن به معنای واقعی یک خواننده ایرانی است که هم در اجرای ترانه‌های ارمنی و هم در اجرای ترانه‌های فارسی مهارت داشت.»

کتاب‌ها درباره ویگن

تاکنون دو عنوان کتاب درباره ویگن، در ایران منتشر شده است که یکی از آن‌ها با عنوان«دردریان، کارو، برادرم ویگن»است و دیگری هم«اشعار و ترانه های ویگن، سلطان جاز ایران».

آلبوم‌های منتخب

آلبوم‌های بدون تاریخ

فیلم‌شناسی

مشهورترین ترانه ها