مریم پیرکاری (زادهٔ 24 آبان ۱۳۶۸ تهران)، که بخش مهمی از فعالیت‌های هنری پیشین او با نام نازنین پیرکاری ثبت شده است، مجری، بازیگر، نویسنده، کارگردان مستند، تهیه‌کننده و مدیر مؤسسه تصویر شهر است.
او دانش‌آموختهٔ کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی است و فعالیت حرفه‌ای خود در سینما، تئاترو تلویزیون را از سال 1382 آغاز کرد. اجرای برنامهٔ «دیده‌شو» در شبکهٔ دو و حضور در مجموعه‌هایی چون رهایی از شناخته‌شده‌ترین بخش‌های این دوره بود. او در این دوره علاوه بر بازیگری تئاتر، در مجموعه‌های تلویزیونی مانند چون «عمارت فرنگی» (محمدرضا ورزی)، «سرزمین باران» (جواد مزدآبادی)، «شیب تند» (نوید محمودی)، «شاید برای شما هم اتفاق بیافتد»، «بعد از تو» (احمد معظمی) و… ایفای نقش کرد.
او دیپلم افتخار بهترین بازیگر را برای فیلم سینمایی غریبه‌ها در جشنواره بیست و هشتم فیلم کودک و نوجوان اصفهان کسب کرد؛ همچنین او برای تهیه فیلم «پسرم رسول» موفق به دریافت دیپلم افتخار بهترین فیلم از سی‌وچهارمین جشنواره کودک و نوجوان اصفهان شد.
پیرکاری در میانهٔ دههٔ ۱۳۹۰ به کارگردانی و تولید مستند روی آورد. مستند کوتاه یادوارهٔ شهدای گمنام به کارگردانی او، دربارهٔ تشییع دو شهید غواص در تهران، در مرداد ۱۳۹۴ از شبکهٔ مستند پخش شد. این اثر از نخستین نشانه‌های توجه او به روایت‌های اجتماعی ـ آیینی و حافظهٔ دفاع مقدس بود. او سپس در مقام تهیه‌کننده فعالیت کرد؛ فیلم تلویزیونی پسرم رسول به تهیه‌کنندگی او به بخش مسابقهٔ فیلم‌های بلند ایرانی سی‌وچهارمین جشنوارهٔ فیلم‌های کودکان و نوجوانان راه یافت و دیپلم افتخار گرفت. مجموعهٔ مستند پانزده‌قسمتی دور گردون نیز در سال ۱۴۰۱ با تهیه‌کنندگی او از شبکهٔ نسیم پخش شد و به صورت‌های تازهٔ نذر، همیاری و خدمت اجتماعی می‌پرداخت.
پس از آن نیز فعالیت خود را به‌طور تخصصی در سینما ادامه داده و تهیه‌کنندگی فیلم سینمایی هوک به کارگردانی حسین ریگی را بر عهده گرفت.
او هم‌زمان به‌عنوان مجری تلویزیون نیز فعالیت خود را ادامه داده و در برنامه‌هایی چون «مثبت من»، «سلام صبح بخیر»، «چاپ اول»، «به افق فلسطین» و... نیز جلوی دوربین تلویزیون رفت.
در ۲۷ آذر ۱۴۰۱ مهرداد باقری، رئیس وقت سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، پیرکاری را به سرپرستی مؤسسهٔ «تصویر شهر» منصوب کرد. او بعدتر مدیرعامل و عضو هیئت‌مدیرهٔ مؤسسه شد و تا سال ۱۴۰۵ همچنان این مسئولیت را برعهده داشت. در دورهٔ مدیریت او، تصویر شهر از ادارهٔ پردیس‌های سینمایی و فعالیت‌های نمایش و پخش، به سرمایه‌گذاری فعال‌تر در تولید فیلم بازگشت. بی‌بدن، مرد آرام و چهار فیلم نیم‌شب، سرزمین فرشته‌ها، اردوبهشت و قایق‌سواری در تهران از تولیدات یا مشارکت‌های شاخص این دوره‌اند؛ چهار اثر اخیر در چهل‌وچهارمین جشنوارهٔ فیلم فجر حضور داشتند و سه فیلم نخست جوایزی دریافت کردند.
پیرکاری سیاست مطلوب خود را فاصله‌گرفتن هم‌زمان از تبلیغ مستقیم و «خودزنی» فرهنگی توصیف کرده و از تعبیر «نقد درون‌گفتمانی» بهره برده است.
او همچنین دبیر نهمین جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم شهر و محله بود که پس از یک سال تأخیر، در آبان ۱۴۰۴ برگزار شد.
نام و احراز هویت
پیرکاری در سال‌های ابتدایی فعالیت با نام نازنین شناخته می‌شد، اما بعد از حضور در مسئولیت مؤسسه تصویرشهر به سبب لزوم استفاده از عناوین رسمی از نام رسمی و شناسنامه‌ای خود استفاده کرده و بیشتر با نام «مریم پیرکاری» ادامه فعالیت داد.
از اجرا و بازیگری تا مستندسازی
پیرکاری فعالیتش را در سال 1382 از تئاتر شروع کرد. دو سال بعد نیز وارد فعالیت تلویزیونی شد. «دیده‌شو» در شبکهٔ دو از اجراهای شناخته‌شدهٔ او بود. او همچنین بازیگری را هم در تلویزیون ادامه داده و در آثاری مانند تلویزیونی رهایی (مسعود تکاور)، عمارت فرنگی (محمدرضا ورزی)، سرزمین باران (جواد مزدآبادی)، شیب تند (نوید محمودی)، شیرین قناری بود، بال‌های خیس و چند تله‌فیلم جلوی دوربین رفت.
نقطهٔ مهم‌تر این دوره، حرکت او از اجرا و بازیگری به ساخت مستند بود. یادوارهٔ شهدای گمنام، مستندی حدود ده‌دقیقه‌ای دربارهٔ تشییع و خاک‌سپاری دو شهید غواص در محلهٔ آهنگ تهران، در سال ۱۳۹۴ از شبکهٔ مستند پخش شد. پیرکاری در معرفی اثر، تمرکز آن را بر خانواده‌هایی گذاشته بود که با وجود نداشتن فرزند شهید، در آیین تشییع شرکت کرده بودند. بدین‌ترتیب، مستند بیش از بازسازی نظامی جنگ، به استمرار حافظهٔ دفاع مقدس در آیین‌های محلی و مردمی می‌پرداخت.
تهیه‌کنندگی و تولید تلویزیونی
پسرم رسول
پسرم رسول به کارگردانی نبی قلی‌زاده و تهیه‌کنندگی پیرکاری در کرمان ساخته شد. این اثر، که در گزارش‌های تولید ابتدا «فیلم تلویزیونی» معرفی شده بود، به مسابقهٔ فیلم‌های بلند ایرانی سی‌وچهارمین جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان راه یافت و دیپلم افتخار گرفت. رسانه‌ها در مرحلهٔ تولید نام تهیه‌کننده را نازنین پیرکاری و در معرفی‌های مدیریتی بعدی مریم پیرکاری نوشته‌اند؛ تطبیق همین اثر یکی از روشن‌ترین شواهد یگانگی دو نام است.
دور گردون
مجموعهٔ مستند دور گردون در پانزده قسمت ۲۵دقیقه‌ای، با تهیه‌کنندگی پیرکاری و کارگردانی امین باقری، در محرم ۱۴۰۱ از شبکهٔ نسیم پخش شد. موضوع برنامه، افرادی بود که نذر را از توزیع خوراک فراتر برده و به کارآفرینی برای بهبودیافتگان از اعتیاد، درمان رایگان نیازمندان یا دیگر صورت‌های خدمت اجتماعی پیوند زده بودند.
تهیه فیلم سینمایی هوک
پیرکاری در سال 1400 تهیه فیلم سینمایی هوک را بر عهده گرفت. این فیلم را حسین ریگی کارگردانی کرده و داستانی با محوریت نوجوان داشت که در محیط استان سیستان و بلوچستان روایت می‌شد. هوک محصول بنیاد سینمایی فارابی بود و در جشنواره کودک و نوجوان موردتوجه قرار گرفت.
مدیریت مؤسسهٔ تصویر شهر
پیرکاری در ۲۷ آذر ۱۴۰۱، پس از مجید اکبرشاهی، به سرپرستی مؤسسهٔ تصویر شهر منصوب شد. تصویر شهر از مؤسسات وابسته به سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران است و فعالیت آن به تولید، پخش، نمایش و ادارهٔ ظرفیت‌های سینمایی شهرداری مربوط می‌شود. حکم انتصاب را مهرداد باقری صادر کرد.
سیاست تولید و «تهران سینما»
در دورهٔ پیرکاری طرح «تهران سینما» با ایدهٔ «سی نما، سی موضوع، سی نگاه» شکل گرفت. هدف اعلام‌شده، تولید فیلم‌هایی با هزینهٔ مدیریت‌شده و همکاری نیروهای حرفه‌ای با فیلم‌سازان جوان یا دستیارانی بود که فرصت ساخت اثر مستقل پیدا نکرده بودند. مسیر نمایش این آثار نیز تنها جشنواره‌های سینمایی تعریف نشد؛ فرهنگ‌سراها، تلویزیون و سکوهای نمایش برخط از مجاری پیشنهادی توزیع بودند.
تولیدات شاخص
سال عرضه یا حضور جشنواره‌ای | اثر | نقش مؤسسهٔ تصویر شهر | موضوع یا جایگاه |
|---|---|---|---|
۱۴۰۲–۱۴۰۳ | بی‌بدن | مشارکت در تولید | پروندهٔ جنایی، قصاص و نسبت افکار عمومی با عدالت |
۱۴۰۳ | مرد آرام | تولید یا سرمایه‌گذاری | مهاجران افغانستانی، خانواده و زیست اجتماعی |
۱۴۰۴ | نیم‌شب | مشارکت در تولید | جنگ دوازده‌روزه، امنیت شهری و حضور مهاجران |
۱۴۰۴ | سرزمین فرشته‌ها | مشارکت در تولید | اثری با مقیاس تولید گسترده و مضمون منطقه‌ای |
۱۴۰۴ | اردوبهشت | سرمایه‌گذاری مشترک | حادثهٔ شهری، دادخواهی و مسئولیت شهرداری |
۱۴۰۴ | قایق‌سواری در تهران | مشارکت در تولید | زیست روزمره، روابط انسانی و مسائل تهران |
حضور تصویر شهر با چهار فیلم در چهل‌وچهارمین جشنوارهٔ فیلم فجر، در مقایسه با حضور تک‌فیلمهٔ آن با مرد آرام در دورهٔ قبل، نشانهٔ افزایش محسوس حجم تولید بود. سه فیلم نیم‌شب، سرزمین فرشته‌ها (مشترک با حوزه هنری) و اردوبهشت (مشترک با بنیاد سینمایی فارابی) در بخش‌های مختلف جشنواره جایزه گرفتند، در حالی که قایق‌سواری در تهران بدون جایزه ماند. افزایش تعداد و جوایز، یک شاخص کمّی مهم است، اما رسانه‌های سینمایی این حضور را موفق‌تر از سال‌های قبل برای مؤسسه تصویر شهر توصیف کردند.
نقد درون‌گفتمانی و مسئلهٔ عدالت
پیرکاری در توصیف سیاست محتوایی خود از دو مرز سخن گفته است: فیلم نباید به تبلیغ مستقیم سازمان سفارش‌دهنده فروکاسته شود و در عین حال نباید نقد را به نفی کلی جامعه و حاکمیت تبدیل کند. او این حد میانی را «نقد درون‌گفتمانی» می‌نامد.
اردوبهشت مهم‌ترین آزمون این دیدگاه است. فیلم از حادثه‌ای واقعی الهام گرفته که در آن چند دانش‌آموز در یک اردوی شهری جان باختند و پدر یکی از قربانیان مسیر قضایی دادخواهی را پیمود. در روایت فیلم، شهرداری نهادی قدرتمند و دارای خطاست، اما دستگاه قضایی امکان احقاق حق را فراهم می‌کند. پیرکاری استدلال کرده است که نمایش ضعف شهرداری، چون بر واقعه‌ای مستند تکیه دارد، می‌تواند هم نقد سازمان عمومی و هم امکان اصلاح درون ساختار را نشان دهد. کارگردان فیلم نیز اجازهٔ طرح نقد علیه شهرداری و شورای شهر را از نکات مثبت حمایت تصویر شهر دانسته است.
نهمین جشنوارهٔ فیلم شهر و محله
مهرداد باقری، رئیس وقت سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، پیرکاری را به دبیری نهمین جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم شهر و محله منصوب کرد. جشنواره که باید در سال ۱۴۰۳ برگزار می‌شد، پس از یک سال تأخیر در ۱۹ تا ۲۲ آبان ۱۴۰۴ در تهران برگزار شد.
مسئولیت‌ها و آثار برگزیده
سال | عنوان یا نهاد | نقش |
|---|---|---|
از ۱۳۸۴ | تلویزیون و سینما | آغاز فعالیت حرفه‌ای در اجرا، نویسندگی و بازیگری |
۱۳۹۴ | یادوارهٔ شهدای گمنام | کارگردان |
۱۴۰۰ | پسرم رسول | تهیه‌کننده |
۱۴۰۱ | دور گردون | تهیه‌کننده |
۱۴۰۱ | هوک | تهیه‌کنندهٔ اجرایی |
از آذر ۱۴۰۱ | مؤسسهٔ تصویر شهر | سرپرست؛ سپس مدیرعامل و عضو هیئت‌مدیره |
۱۴۰۴ | نهمین جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم شهر و محله | دبیر |
۱۴۰۴–۱۴۰۵ | تولیدات تصویر شهر در جشنوارهٔ چهل‌وچهارم فجر | مدیر نهاد سرمایه‌گذار یا مشارکت‌کننده |
منابع
صفحهٔ حرفه‌ای «Nazanin Pirkari»، اینستاگرام، معرفی صاحب صفحه با نام «مریم پیرکاری» و عنوان روان‌شناس بالینی، پیوند.
خبرگزاری تسنیم، «نازنین پیرکاری سرپرست مؤسسهٔ تصویرشهر شد»، ۲۷ آذر ۱۴۰۱.
مؤسسهٔ فرهنگی هنری صاد، «رهایی»؛ مجموعه رسانه‌ای صبا، «مجموعه مستند دور گردون روایت افرادی با نذرهای متفاوت است»، ۱۲ مرداد ۱۴۰۱.
خبرگزاری تسنیم، «روایتی از تشییع دو غواص شهید گمنام در شبکه مستند»، ۲۵ مرداد ۱۳۹۴.
مجموعه رسانه‌ای صبا، «مجموعه مستند دور گردون روایت افرادی با نذرهای متفاوت است»، مرداد ۱۴۰۱.
مجموعه رسانه‌ای صبا، «مریم پیرکاری»؛ خبرگزاری تسنیم، «پیرکاری: فیلم‌هایمان نه تبلیغ بود نه خودزنی؛ نقد درون‌گفتمانی کردیم»، ۶ اسفند ۱۴۰۴.
خبرگزاری تسنیم، «پیرکاری: فیلم‌هایمان نه تبلیغ بود نه خودزنی؛ نقد درون‌گفتمانی کردیم»، ۶ اسفند ۱۴۰۴.
همان؛ هنرآنلاین، «اردوبهشت سند تاریخی یک دوره است»، ۲۱ بهمن ۱۴۰۴.
مجموعه رسانه‌ای صبا، «شاهد احمدلو: بودجهٔ شاه‌نقش هزینهٔ تبلیغات یک فیلم هم نیست»، آبان ۱۴۰۴.
مجموعه رسانه‌ای صبا، «اسامی ۱۸ فیلم بخش مسابقهٔ فیلم‌های بلند ایرانی جشنوارهٔ ۳۴ اعلام شد»، ۱۴۰۰؛ خبرگزاری تسنیم، «نازنین پیرکاری سرپرست مؤسسهٔ تصویرشهر شد»، ۲۷ آذر ۱۴۰۱.
مجموعه رسانه‌ای صبا، «دبیر جشنوارهٔ فیلم شهر: در این جشنواره ۵۰ فیلم کوتاه دربارهٔ ترافیک رونمایی خواهد شد»، ۱۷ آبان ۱۴۰۴؛ وبگاه جشنوارهٔ فیلم شهر، «برگزیدگان نهمین جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم شهر معرفی شدند»، ۲۵ آبان ۱۴۰۴.
