علی اکبر صنعتی

علی اکبر صنعتی
نقاش و مجسمه‌ساز
	علی اکبر صنعتی
زمینه فعالیت	نقاشی - مجسمه سازی
ملیت	ایرانی
تاریخ تولد	۱۰ فروردین ۱۲۹۵
محل تولد	کرمان
تاریخ درگذشت	۱۳ فروردین ۱۳۸۵
پیشه	نقاش و مجسمه‌ساز
جوایز	چهره‌های ماندگار در سال ۱۳۸۱; نشان درجه یک هنری
آثار	فرشته عدالت; سردیس حکیم فردوسی; و ...

این نوشتار توسط گروه پژوهشگران یاقوت راستی آزمایی و تایید شده است.

علی اکبر صنعتی (زاده ۱۰ فروردین ۱۲۹۵ در کرمان-درگذشت: ۱۳ فروردین ۱۳۸۵) نقاش، مجسمه‌ساز و از چهره‌های نامدار هنرهای تجسمی ایران است. او در دومین همایش چهره‌های ماندگار در سال ۱۳۸۱ به‌عنوان چهره ماندگار انتخاب شد و نشان درجه یک فرهنگ و هنر را نیز دریافت کرد. مجسمه فرشته عدالت در ورودی کاخ دادگستری تهران از جمله آثار مشهور او است.

علی‌اکبر صنعتی پس از درگذشت پدرش در کودکی، به پرورشگاه صنعتی کرمان سپرده شد و از آن‌جا نام خانوادگی «صنعتی» را گرفت. وی آموزش مجسمه‌سازی و نقاشی را در مدرسه صنایع مستظرفه و مدرسه صنایع قدیم زیر نظر ظاهرزاده، حسین بهزاد (مینیاتوریست)، ابوالحسن صدیقی (مجسمه‌ساز) و حیدریان گذراند. صنعتی در سال ۱۳۱۹ در رشته نقاشی فارغ‌التحصیل شد و پس از آن در پرورشگاه کرمان که در آن بزرگ شده بود، به آموزش هنر به ۴۰ تن از کودکان یتیم پرداخت. او در سال ۱۳۷۹، منتخب فرهنگستان هنر در بزرگداشت نام‌آوران بود.

او در سال ۱۳۲۴ به تهران بازگشت و با کوشش عبدالحسین صنعتی‌زاده موزه‌ای در میدان توپخانه ساخت و به هلال احمر واگذار کرد. این موزه نخستین موزه مردمی بود که در جریان کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲، با هجوم افراد به نمایشگاه بسیاری از مجسمه‌های وی تخریب شد و نقاشی‌هایش آسیب دید. آثار باارزش صنعتی در موزه صنعتی (کرمان) و موزه صنعتی (تهران) در میدان امام خمینی به نمایش گذاشته شده است.

آثار ماندگار بسیاری از صنعتی به خصوص تابلوهای نقاشی با آبرنگ، موزاییک و مجسمه، باقی مانده است. مجسمه «فرشته عدالت» در ورودی کاخ دادگستری تهران از مشهورترین کارهای اوست. هم چنین تابلوهای «به شوق پرواز»، «یک جهان رنگ و نقش»، «زندگی با آبرنگ»، «یاد ایام کودکی» و… اشاره کرد. پیکرتراشی‌هایی چون فردوسی، سعدی، مسیح مصلوب، دهدا، کامل الملک، کریمخان زند و… نیز از جمله آثار دیگر اوست که در موزه صنعتی برای بازدید عموم قرار گرفته است. او در طول ۶۲ سال فعالیت هنری، نزدیک به ۱۰۰۰ نگاره و ۴۰۰ پیکره از خود بر جای گذاشت که بسیاری از آن‌ها در حال حاضر در موزه صنعتی گردآوری شده است.

علی اکبر صنعتی سرانجام بامداد سیزدهم فروردین ۱۳۸۵ در سن ۹۰ سالگی درگذشت. پیکر او در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد. او تا پایان عمر عضو پیوسته فرهنگستان هنر بود. زندگی و آثار صنعتی در دو مستند «او هیچ‌کس نیست» و «تجسم یک قرن» به تصویر کشیده شده است.

زندگی و تحصیلات

موزه علی اکبر صنعتی

موزه علی اکبر صنعتی در تجریش تهران

علی اکبر صنعتی

علی اکبر صنعتی در جوانی

علی‌اکبر صنعتی در سال ۱۲۹۵ در کرمان به‌دنیا آمد. پدرش در پایان جنگ جهانی اول به دلیل ابتلا به بیماری طاعون درگذشت و مادرش که توانایی تأمین مخارج زندگی او را نداشت او را به پرورشگاه صنعتی کرمان سپرد. مؤسس این پرورشگاه، حاج علی‌اکبر صنعتی‌زاده، برای اینکه بچه‌های پرورشگاه بتوانند تحصیل کنند نام خانوادگی خود را به روی آن‌ها می‌گذاشت و نام سید علی‌اکبر صنعتی نیز به همین دلیل نام قانونی علی‌ اکبر شد.

وی دوره‌های تخصصی مجسمه‌سازی و نقاشی را در مدرسهٔ صنایع مستظرفه و مدرسهٔ صنایع قدیم زیر نظر طاهرزاده، حسین بهزاد (مینیاتوریست)، ابوالحسن صدیقی (مجسمه‌ساز) و حیدریان گذرانده بود.

صنعتی در سال ۱۳۱۹ در رشته نقاشی مدرک لیسانس گرفت و سپس به کرمان آمد و در پرورشگاهی که در آن بزرگ شده بود، به ۴۰ تن از کودکان یتیم پرورشگاه تعلیم نقاشی داد. او در سال ۱۳۷۹، منتخب فرهنگستان هنر در بزرگداشت نام‌آوران بود.

او در بامداد سیزدهم فروردین ۱۳۸۵ در سن ۹۰سالگی درگذشت.

فعالیت تخصصی

علی اکبر صنعتی طی چند دهه فعالیت هنری بیش از ۲۰۰۰ تابلوی رنگ و روغن، آبرنگ، موزاییک از سنگ و حدود ۴۰۰ مجسمه پدیدآورد که در دو موزه به نام او در تهران و کرمان، سایر موزه‌های داخل و خارج از کشور و مجموعه‌های خصوصی نگهداری می‌شود.^[۱]

از مشهورترین کارهای او فرشته عدالت است که در ورودی کاخ دادگستری تهران قرار دارد. این اثر به‌همراه ابوالحسن صدیقی و ارژنگ رحیم‌زاده طراحی و ساخته شد.

تأسیس موزه صنعتی تهران و تخریب آن در کودتای ۲۸ مرداد

صنعتی در سال ۱۳۲۴ به تهران بازگشت و با کوشش عبدالحسین صنعتی‌زاده موزه‌ای در میدان توپخانه (موزه صنعتی تهران) ساخت و به هلال احمر واگذار کرد. این موزه به‌عنوان نخستین موزه مردمی در سال ۱۳۲۵ با برگزاری نمایشگاهی افتتاح و با استقبال بسیار زیادی روبه‌رو شد.^[۲]

در کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲، عده‌ای به نمایشگاه هجوم آوردند که در جریان این حمله بسیاری از مجسمه‌های علی اکبر صنعتی تخریب شد و تابلوهایش آسیب دید.

موزه صنعتی کرمان

در سال ۱۳۵۲ بعد از مرگ عبدالحسین صنعتی‌زاده (پسر حاج اکبر، مؤسس پرورشگاه صنعتی کرمان) با کوشش همایون صنعتی‌زاده (نوه حاج اکبر) و جمعی از دوستداران هنر، موزه هنرهای معاصر (موزه صنعتی) در کرمان افتتاح شد.

آثار دربارۀ علی اکبر صنعتی

در سال ۱۳۷۷ نیز به سفارش صداوسیمای مرکز کرمان، فیلم مستندی از زندگی و آثار استاد سید علی اکبر صنعتی به کارگردانی و تهیه کنندگی علیرضا سرباز ساخته شد که بارها از شبکه‌های مختلف تلویزیونی پخش گردید.^{[نیازمند منبع]}

فیلم مستند «او مثل هیچ‌کس نیست» کاری از سید هادی موسوی به بررسی زندگی و آثار علی اکبر صنعتی پرداخته است. این مستند از ۲۲ آبان ماه ۱۳۹۷ در گروه هنر و تجربه اکران شد و به‌دلیل استقبال مخاطبان در تهران و شهرستان‌ها اکران آن ادامه پیدا کرد.^[۳]

مستند «سمفونی خاموش» به نویسندگی ،تهیه کنندگی و کارگردانی سیدحمیدمیرحسینی ، زندگی پرفراز و نشیب علی اکبر صنعتی را روایت کرده است. گالری نگاه در تهران به بهانه نمایش آثار و گرامیداشت صنعتی در تاریخ ۱۰ دی ماه ۱۴۰۰ با حضور هنرمندان و اساتید هنر این مستند را به نمایش گذاشت.^[۴]