محمود سریع‌القلم

محمود سریع‌القلم

پژوهشگر علوم سیاسی
نام اصلی	محمود سریع‌القلم
زمینه فعالیت	مطالعات روابط بین‌الملل و توسعۀ سیاسی
تاریخ تولد	۱۳۳۸
محل تولد	تهران
موضوع‌ها	توسعه سیاسی و اقتصادی الزامات حکمرانی کارآمد فرهنگ سیاسی و نهادسازی سیاست خارجی جایگاه ایران در نظام بین‌الملل
کتاب‌ها	عقل و توسعه‌یافتگی (مبانی ثابت پارادایم توسعه) سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران: بازبینی نظری و پارادایم ائتلاف عقلانیت و آینده توسعه‌یافتگی ایران روش تحقیق در علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
تحصیلات	دکترای علوم سیاسی دکترای و فوق دکترای روابط بین‌الملل
دانشگاه	دانشگاه شهید بهشتی دانشگاه کالیفرنیای جنوبی دانشگاه اوهایو

محمود سریع‌القلم (زادۀ ۱۳۳۸ در تهران) پژوهشگر علوم سیاسی، نویسنده و استاد دانشگاه ایرانی است که حوزه اصلی فعالیت او روابط بین‌الملل، توسعه سیاسی و اقتصادی، سیاست خارجی و فرهنگ سیاسی در ایران و جهان در حال توسعه است.

او از چهره‌های شناخته‌شده در تحلیل مسائل کلان سیاست خارجی و الگوهای توسعه به‌شمار می‌آید.

او معمولاً در زمره اندیشمندانی دسته‌بندی می‌شود که بر توسعه‌گرایی، عقلانیت نهادی و تعامل بین‌المللی تأکید دارد و تلاش می‌کند تحلیل سیاست را از سطح ایدئولوژیک به سطح ساختاری و نهادی ارتقا دهد.

محمود سریع‌القلم

تصویر جلد کتاب «عقلانیت و توسعه‌یافتگی ایران» و «اقتدارگرایی ایران در عصر پهلوی»

زندگی و تحصیلات

محمود سریع‌القلم تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته علوم سیاسی و روابط بین‌الملل پی گرفت و دوره‌های تحصیلات تکمیلی را در خارج از ایران به پایان رساند. او دارای مدرک دکتری در علوم سیاسی از دانشگاه شهید بهشتی است. او دکترای روابط بین‌الملل را دانشگاه کالیفرنیای جنوبی و فوق دکتری روابط بین‌الملل را از دانشگاه اوهایو گرفت.

فعالیت دانشگاهی

سریع‌القلم سال‌ها به‌عنوان استاد روابط بین‌الملل در دانشگاه شهید بهشتی تهران به تدریس اشتغال داشته و دروس مرتبط با سیاست خارجی، نظریه‌های روابط بین‌الملل، توسعه و تحلیل سیاست جهانی را ارائه کرده است. وی همچنین در نشست‌ها، همایش‌های علمی و کارگاه‌های تخصصی در داخل و خارج از ایران حضور فعال داشته است.

محور اصلی اندیشه و پژوهش‌های سریع‌القلم بر موضوعاتی چون توسعه سیاسی و اقتصادی، الزامات حکمرانی کارآمد، فرهنگ سیاسی و نهادسازی سیاست خارجی، جایگاه ایران در نظام بین‌الملل و عقلانیت در تصمیم‌گیری سیاسی استوار است. آثار او غالباً با رویکرد تحلیلی و تطبیقی نوشته شده و بر نقش نهادها، قانون‌گرایی، تعامل سازنده با جهان و عقلانیت نهادی در مسیر توسعه تأکید دارد.

آثار و تألیفات

محمود سریع‌القلم تألیف‌ها و مقالات متعددی در زمینه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل منتشر کرده است. کتاب‌های او عمدتاً به بررسی تجربه توسعه در کشورهای مختلف، موانع توسعه‌نیافتگی، و تحلیل سیاست خارجی ایران می‌پردازند و برخی از آن‌ها در محافل دانشگاهی و سیاست‌پژوهی مورد توجه قرار گرفته‌اند.

برخی از آثار او عبارت‌اند از:

• نظام بین‌الملل و مسئله صحرای غربی
• سیر روش و پژوهش در رشته روابط بین‌الملل
• توسعه، جهان سوم و نظام بین‌الملل
• عقل و توسعه‌یافتگی
• عقل و توسعه‌یافتگی (مبانی ثابت پارادایم توسعه)
• سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران: بازبینی نظری و پارادایم ائتلاف
• عقلانیت و آینده توسعه‌یافتگی ایران
• روش تحقیق در علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
• جمهوری اسلامی ایران و مسئله کارآمدی (گزارش پژوهشی)
• ایران و جهانی شدن: چالش‌ها و راه‌حل‌ها
• فرهنگ سیاسی ایران
• اقتدارگرایی ایرانی در عهد قاجار
• پیشوایی فراتر از زمان: درآمدی بر نظام فکری و سیره عملی امام موسی صدر

حضور رسانه‌ای و تأثیرگذاری

سریع‌القلم علاوه بر فعالیت‌های دانشگاهی، در رسانه‌ها و نشست‌های عمومی به‌عنوان تحلیل‌گر مسائل سیاسی و بین‌المللی شناخته می‌شود. دیدگاه‌های او درباره توسعه، سیاست خارجی و اصلاح ساختارهای حکمرانی، همواره محل بحث و نقد در فضای فکری و سیاسی ایران بوده است.