بنیاد دعبل خزاعی

بنیاد دعبل خزاعی
	نشانواره بنیاد دعبل
اطلاعات کلی
نام‌های دیگر	بنیاد دعبل
تأسیس	۱۳۸۴
بنیانگذار	آیت‌الله خامنه‌ای
وابسته به	سازمان هیأت و تشکل‌های دینی (سازمان تبلیغات اسلامی)
رویکرد	علمی، فرهنگی و آموزشی
نوع فعالیت	حمايتی، خدماتی و غيرانتفاعی
گستره فعالیت	حمایت مادی و معنوی از جامعۀ ستایشگران و ذاکران اهل‌البیت علیهم السلام
رئیس	مهدی خداجویان
سایر
وضعیت	فعال
مرتبط	رویداد «مقام مجنون»; رویداد «بانوان بهشت»
وبگاه	deabel.ir

این نوشتار توسط گروه پژوهشگران یاقوت راستی آزمایی و تایید شده است.

بنیاد دِعبل خُزاعی نهادی فرهنگی‌–خدماتی و حمایتی در ایران است که با هدف پشتیبانی مالی و معنوی از جامعه ستایشگران و ذاکران اهل‌بیت(ع) در سال ۱۳۸۴ به همت سازمان تبلیغات اسلامی و به دستور آیت‌الله خامنه‌ای تاسیس شد.

این بنیاد که به نام دعبل خزاعی، شاعر نامدار و ستایشگر اهل‌بیت(ع)، نام‌گذاری شده است، زیرمجموعه سازمان هیأت و تشکل‌های دینی فعالیت می‌کند و مخاطبانی همچون پیرغلامان و ستایشگران اهل‌بیت(ع)، هیئت‌های مذهبی، فعالان فرهنگی، تشکل‌های دینی، شاعران آیینی، مبلغین و کانون‌های فرهنگی و تبلیغی را تحت پوشش دارد. این نهاد علاوه بر ارائه تسهیلات مالی و حمایت‌های زیرساختی از هیئات، پاسداشت مقام پیرغلامان حسینی و ترویج فرهنگ تکریم و تجلیل از آنان را مهم‌ترین رسالت خود دانسته است.

از برنامه‌های شاخص بنیاد دعبل خزاعی در حوزه تکریم پیشکسوتان عرصه ستایشگری می‌توان به رویداد «مقام مجنون» و رویداد «بانوان بهشت» اشاره کرد. رویداد مقام مجنون با هدف تجلیل از ذاکران و پیرغلامان آستان حسینی برگزار می‌شود و در آن نشان «حبیب» به پاس تلاش‌های آنان در گسترش معارف عاشورایی و فرهنگ عزاداری امام حسین(ع) اهدا می‌گردد. رویداد بانوان بهشت نیز با محوریت تکریم بانوان خادم و پیشکسوت مجالس حسینی برگزار می‌شود و در آن نشان‌های «فاطمه» و «فضه» به بانوان فعال در عرصه ترویج سبک زندگی فاطمی اعطا می‌شود.

بنیاد دعبل خزاعی برای تسهیل ارائه خدمات هدفمند به هیئت‌های مذهبی، ذاکران و پیرغلامان امام حسین(ع)، سامانه الکترونیکی «بیرق خدمات» را راه‌اندازی کرده است؛ سامانه‌ای که مجموعه‌ای از خدمات زیرساختی به هیئات و نیز حمایت‌های مالی و معنوی از ستایشگران اهل‌بیت(ع) را در قالبی منسجم ارائه می‌دهد. افزون بر این، مجمع خیرین هیئت، با هدف شبکه‌سازی، هم‌افزایی و پشتیبانی از فعالیت‌های هیئتی به‌عنوان یکی از برنامه‌های مستمر بنیاد، با حضور خیرین و فعالان مذهبی در شهرهای مختلف کشور برگزار می‌شود.

حجت‌الاسلام مهدی خداجویان از خردادماه ۱۴۰۴ به حکم حجت‌الاسلام مجید باباخانی، رئیس سازمان هیأت و تشکل‌های دینی سازمان تبلیغات اسلامی، مسئولیت مدیرعاملی بنیاد دعبل خزاعی را برعهده گرفته است.

تأسیس

در سال ۱۳۸۱، نامه‌‌ای با امضای مداحان سرشناس به رهبر معظم انقلاب، آیت‌الله خامنه‌ای، داده شد. در این نامه از ایشان درخواست شد نسبت به بیمۀ ستایشگران (مداحان) اهل بیت(ع) دستور مقتضی صادر کند.

در سال ۱۳۸۳، طرحی مبنی بر اتخاذ شیوه ها و روشهای حمایتی از ذاکران، ستایشگران و شاعران اهل‌البیت(ع) در قالب تأسیس «بنیاد علمی - فرهنگی دعبل»، همراه با درخواست مالی برای راه اندازی این بنیاد، به سید علی خامنه‌ای رسید.

در سال ۱۳۸۴، نامه ای حاوی اسامی تعدادی از مداحان بیمار و ازکارافتاده مبنی بر تقاضای رسیدگی به مشکلات آنان به رهبر معظم انقلاب داده شد.

رهبر معظم انقلاب درباره این نامه گفتند: «لازم است افراد نیازمند و ازکارافتاده این مجموعه محترم بیمه شوند.» بنياد علمی، فرهنگی و آموزشی دعبل خزاعی در تاریخ سوم مرداد سال ۱۳۸۴ تأسیس شد.

فعالیت‌ها

بنیاد دعبل خزایی در راستای تکریم و تجلیل از پیرغلامان هیئت امام حسین(ع) چندین مراسم نکوداشت برگزار کرده است:

رویداد مقام مجنون

رویدادی با هدف تجلیل و پاسداشت از زحمات پیرغلامان حسینی، پیشکسوتان عزاداری و مداحی است که از سال ۱۴۰۰ به‌همت بنیاد دعبل خزاعی (وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی) به‌صورت سالانه برگزار می‌شود. در این مراسم به پاس قدردانی از زحمات همه کسانی که در عرصه نشر معارف عاشورایی و فرهنگ عزاداری امام حسین(ع) تلاش کرده‌اند «نشان حبیب» اهدا می‌شود.

تصویری از رویداد مقام مجنون که توسط بنیاد دعبل خزاعی برگزار می‌شود

تندیس «نشان فاطمه»

مراسم رونمایی از «نشان فاطمه» با حضور حجت‌الاسلام محمد قمی و بانو سارا طالبی

نشان حبیب

این نشان اولین بار در دومین آیین تکریم و نکوداشت پیرغلامان حسینی در تیر ماه ۱۴۰۲ رونمایی شد. این نشان که یک اثر فاخر هنری محسوب می‌شود، برگرفته از نام حبیب‌ ابن مظاهر است و در تندیسی که طراحی شده است، نام امام حسین(ع) و نام حبیب نیز مشاهده می‌شود.

تصویری از تندیس نشان حبیب که توسط بنیاد دعبل خزاعی اهدا می‌شود

نشان فاطمه

نشان فاطمه برای تجلیل از بانوان فعال در عرصه ستایشگری اهل‌بیت(ع) است که در رویداد بانوان بهشت در دی ماه ۱۴۰۲ و با حضور رئیس سازمان تبلیغات اسلامی رونمایی شد و به ۱۳۵ بانوی پیشکسوت و فعال در عرصه تبلیغ سبک زندگی فاطمی اهدا گردید.

اهداف

این مؤسسه بر سازماندهی، آموزش و خدمات رفاهی و تأمین اجتماعی مداحان و فعالان هیئت‌های مذهبی و تبلیغات در زمینهٔ گسترش فرهنگ عزاداری و مداحی تمرکز دارد.

در اهداف مندرج در اساسنامه این بنیاد آمده است:

شناسایی ستایشگران، شعرا و ذاکران اهل‌بیت(ع)
انجام خدمات تأمین اجتماعی (از قبیل بیمهٔ درمانی، عمر و پس‌انداز، تکمیلی و پزشکی و بازنشستگی) و ارائهٔ تسهیلات ضروری به آنها و افراد تحت تکفل ایشان
پشتیبانی علمی و معنوی از ستایشگران، شعرا و ذاکران اهل‌بیت عصمت و طهارت علیهم‌السلام برای اعتلاء و تعمیق فرهنگ مکتب عصمت و طهارت علیهم‌السلام؛ بنیاد دعبل اولین مجموعه‌ای بود که اقدام به تأسیس «هیئت‌علمی» کرد.
تأسیس «نشریه دعبل» با چندین هزار مطلب تخصصی، تأسیس «انتشارات تخصصی دعبل»،‌ «میزبانی از مجمع الذاکرین‌ها»، حمایت از برگزاری «جلسات نقد شعر»، «عیادت از پیر غلامان و پیشکسوتان» به صورت هفتگی، «مشارکت در همایش‌های تخصصی ذاکران از جمله همایش تجلیل از پیر غلامان»،‌ «برگزاری جلسات هماهنگی بین رسانه‌های فعال در عرصه ستایشگری»، از جمله فعالیت‌های فرهنگی بنیاد دعبل بوده است.
انجام پژوهش‌های بنیادین و ویژه برای تهیهٔ متون فاخر ادبی، برای استفادهٔ ستایشگران و ذاکران و استفادهٔ بهینه از ظرفیت‌های ارزشمند حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها
سامان‌دهی و انتشار (مکتوب و چندرسانه‌ای) در حوزهٔ اهداف عالیهٔ بنیاد^[۱]
ماهنامه دعبل و وب‌سایتِ بنیاد، رسانه هاي این مؤسسه غیرانتفاعی به شمار می‌روند. بیمه‌های خدمات درمانی و تأمین اجتماعی مداحان از وظایف اساسی بنیاد دعبل است.
برگزاری جایزه کتاب سال عاشورا از جمله برنامه‌های بنیاد دعبل خزاعی است.
اولین دوره جایزه دعبل - کتاب سال عاشورا هفتم مهر ماه ۱۳۹۴ در مجموعه فرهنگی سرچشمه برگزار شد. در این دوره از برگزیدگان ۱۸ رشته تقدیر شد.^[۲]
دومین دوره جایزه دعبل - کتاب سال عاشورا چهاردهم شهریور ماه ۱۳۹۶ در مجموعه فرهنگی سرچشمه برگزار شد. در این دوره از برگزیدگان ۲۰ رشته تقدیر شد.^[۳]
سومین دوره جایزه دعبل - کتاب سال عاشورا بیست و هفتم شهریور ماه ۱۳۹۸ در سالن فردوسی خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد. در این دوره از برگزیدگان ۱۷ رشته تقدیر شد.^[۴]
برگزاری سلسله نشست های نقد کتاب های عاشورایی از دیگر برنامه های بنیاد دعبل است. محمدرضا سنگری و محمد اسفندیاری منتقدان ثابت این جلسات هستند.^[۵]^[۶]^[۷]^[۸]

مدیر عامل و هیئت‌مدیره بنیاد دعبل

نخستین مدیر عامل بنیاد دعبل خزاعی مسعود جاور بود که با حکم حجت الاسلام سید مهدی خاموشی، رئیس وقت سازمان تبلیغات اسلامی به عنوان عضو هیات موسس و هیات مدیره و مدیر عامل در سال ۱۳۸۴ منصوب شد. وی مقدمات و تمهیدات اولیه تا استقرار سازمانی و ثبت رسمی بنیاد را با سرانجام رسانید و به مدت ۴ سال این مسئولیت را بر عهده داشت. در سال ۱۳۹۹ با حکم حجت الاسلام محمد قمی، سعید غضنفری به عنوان مدیر عامل و عضو هیات مدیره بنیاد دعبل منصوب شد.^[۹]^[۱۰] محسن طاهری، حسین لولاچیان، داود صالحی، مهدی کشاورز و حمید بهرامی اعضاء هیات مدیره بنیاد دعبل هستند.^[۱۱] حجت‌الاسلام مهدی خداجویان از خردادماه ۱۴۰۴ به حکم حجت‌الاسلام مجید باباخانی، رئیس سازمان هیأت و تشکل‌های دینی سازمان تبلیغات اسلامی، مسئولیت مدیرعاملی بنیاد دعبل خزاعی را برعهده گرفته است.