دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها

	نشانواره (لوگو) دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها
بنیادگذاری	۱۳۶۸
گروه بالادست	وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها نهادی وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است که به مطالعه، پژوهش و بررسیِ کیفی و کمّی اطلاعات در رسانه‌های کشور و نیز میزان تأثیرپذیری آن‌ها از رسانه‌های بین‌المللی می‌پردازد. این نهاد در سال ۱۳۶۸ زیر نظر معاونت امور رسانه‌ای و تبلیغات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بنیاد نهاده شده است.

تأسیس

دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها در سال ۱۳۶۸ زیر نظر معاونت امور رسانه‌ای و تبلیغات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بنیاد نهاده شد. در سال ۱۳۷۵ براساس سیاست‌های کلی دولت و به منظور هماهنگی بیشتر بین نهادهای آموزشی و تحقیقاتی، دفتر گسترش آموزش رسانه‌ها با مرکز مطالعات و توسعه رسانه‌ها ادغام شد.^[۱]

این نهاد یکی از زیر مجموعه‌های معاونت‌های وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. نام این دفتر تا سال ۱۳۸۳ «مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها» بود. این مرکز، در سال ۱۳۸۳ به‌دنبال سیاست‌های جدید دولت و با توجه به تغییر و تحولات در حوزه تکنولوژی‌های نوین ارتباطی و اطلاعاتی، به «دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها» و در سال ۱۳۸۵ به «دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها» تغییر نام داد.^[۲]

اهداف

دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها با اهداف‌ کلی‌ انجام‌ و حمایت‌ از تحقیقات‌ نظری‌ و کاربردی‌ و گسترش‌ آموزش‌ در حوزه‌ رسانه‌ها با تأکید بر مطبوعات‌، انتشار منابع‌ مفید در حوزه‌ مطبوعات‌ و تبلیغات‌، اعم‌ از تألیف‌ و ترجمه‌، کمک‌ به‌ رشد و گسترش‌ فعالیت‌ مطبوعاتی‌ و کمک‌ به‌ تدوین‌ سیاست‌های‌ مطبوعاتی‌ و تبلیغاتی‌ به‌ فعالیت‌ می‌پردازد.^[۳]

شرح وظایف

وظایف دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها عبارت‌اند از:

مطالعه و بررسی کمی و کیفی جریان اطلاعات در رسانه‌های کشور، میزان تأثیرپذیری رسانه‌های ایران از جریان بین‌المللی اطلاعات و تأثیرات فرهنگی مستقیم و غیرمستقیم ناشی از جریان بین‌المللی اطلاعات.
نیازسنجی‌های مستمر از مسئولان، کارشناسان و دست‌اندرکاران امر رسانه‌ها به‌منظور تعیین محورها و موضوعات پژوهشی؛
پژوهش در حوزه‌های «سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی رسانه‌ها»، «چگونگی ارتقای سطح کیفی و حرفه‌ای رسانه‌ها»، «چگونگی افزایش اعتماد مردم به رسانه‌ها» و «تکنولوژی‌های جدید و مورد نیاز».
تهیه و تنظیم سیر تطور تاریخ مطبوعات ایران و مستندسازی وقایع مربوط؛
انجام هماهنگی‌های لازم در زمینه انتشار کتاب، مجموعه مقالات، گزارش‌های پژوهشی و نشریات تخصصی در حوزه‌های آموزشی و پژوهشی رسانه؛
ارتباط مستمر با دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزش عالی و مراکز تحقیقاتی به‌منظور شناسایی محققان در زمینه‌های مطالعاتی و پژوهشی مورد نظر؛
ارائه راهکارهای لازم به‌منظور ارتقای دانش عمومی و تخصصی در حوزه ارتباطات و مطبوعات؛
ایجاد، توسعه و بروز رسانی مرکز اطلاع‌رسانی ارتباطات با تأکید بر مطبوعات و تبلیغات؛
حمایت مادی و معنوی از محققان، مراکز و انجمن‌های تخصصی، طرح‌های تحقیقاتی و پایان‌نامه‌ها در حوزه ارتباطات؛
برگزاری همایش‌های علمی و کاربردی به‌منظور آشنایی با آخرین دستاوردها و تبادل اطلاعات در زمینه رسانه‌ها؛
برنامه‌ریزی برای تربیت نیروی انسانی متخصص و رشد استعدادها در زمینه فعالیت‌های خبری، مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی، تبلیغاتی؛
تهیه ضوابط، آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های صدور مجوز فعالیت آموزش‌های آزاد روزنامه‌نگاری و نظارت بر فعالیت آن‌ها.^[۴]

معاونت‌ها

معاونت پژوهشی

معاونت پژوهشی به‌عنوان یکی از تخصصی‌ترین واحدهای تحقیقاتی حوزه ارتباطات توانسته ضمن جمع‌آوری کارشناسان خبره در حوزه پژوهش و تحقیق، ارتباط دائم و مستمری را با استادان دانشگاهی برقرار ساخته و از نظرات روشنگرانه آن‌ها بهره‌ ببرد. این بخش با ارائه طرح‌ها و سفارش‌های تحقیقاتی در زمینه تحقیقات بنیادی، تحقیقات آسیب‌‌شناسانه، تحلیل محتوا، تحقیقات ویژه و حمایت از پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکترا در زمینه ارتباطات و حوزه‌های وابسته، کار هدایت و نظارت بر تحقیقات را برعهده دارد.^[۵]

معاونت آموزشی

در بخش آموزش دوره‌های آموزشی کوتاه‌مدتِ روزنامه‌نگاری و گرافیک مطبوعاتی در قالب دو نیمسال تحصیلی برگزار می‌شود. هدف از برگزاری این دوره‌ها بالا بردن سطح علمی و دانش تخصصی دست‌اندرکاران مطبوعات است. از بدو تأسیس تاکنون ۷۶ دوره آموزشی برگزار شده و بیش از ۱۴۶۰ نفر فارغ‌التحصیل شده‌اند.^[۶]

انتشارات و کتابخانه

انتشارات دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها ۱۸ سال فعالیت مستمر در امر چاپ و نشر کتاب در حوزه ارتباطات داشته است؛ همچنین بیش از ۱۰۰ عنوان کتاب منتشر کرده است که ۱۸ عنوان آن مرتب و بارها به تجدید چاپ رسیده‌است.^[۷]

کتابخانه تخصصی دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها در اسفند ماه سال ۱۳۷۵، پس از ادغام "مرکز آموزش رسانه‌هاً با "دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها " به‌عنوان یکی از واحدهای مرکز فعالیت خود را آغاز کرد. مساحت کتابخانه ۲۱۵ متر مربع است.^[۸]

فصلنامه‌ علمی - ترویجی رسانه، وابسته به دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها، از سال ۱۳۶۹ افتتاح شد. تمام شماره‌های مجله رسانه که رتبه علمی ترویجی از وزارت علوم دارد در وب سایت این مجله در دسترس عموم قرار دارد.^[۹]