همایش بینالمللی تجاوز و دفاع
 | |
| زمینه فعالیت | شعر آیینی |
|---|---|
| ملیت | ایرانی |
| تاریخ تولد | ۱۳۲۰ |
| محل تولد | قم |
| محل زندگی | تهران |
| سبک نوشتاری | شعرآیینی |
| دیوان اشعار | نخل میثم |
| تخلص | میثم |
| فرزندان | زهیر سازگار |
| استاد | ملا حسین مولوی |
غلامرضا سازگار (زادهٔ ۱۳۲۰، قم) معروف به «استاد سازگار» و متخلص به «میثم»، شاعر آیینی و یکی از چهرههای برجستهٔ عرصهٔ ستایشگری اهلبیت(ع) است.
او که سرودن شعر را از دوران نوجوانی آغاز کرد، خیلی زود به سبب علایق مذهبیاش رو به سرودن اشعار آیینی و مذهبی آورد. مجموعهٔ ششجلدی «نخل میثم» یکی از مجموعه اشعار آیینی او و از مهمترین و پرارجاعترین آثار آیینی است که بارها و بارها مورد استفادهٔ ذاکران و ستایشگران اهل بیت قرار گرفته است. همچنین آثار دیگر او مانند «یک ماه خونگرفته»، «آتش مهر»، «نخلستان» و... نیز مورد توجه اهالی فرهنگ و ادب و همچنین شاعران و ذاکران اهل بیت بوده است.
در عین حال، اشعار سازگار از منظر ادبی نیز دارای قوام و قدرت بالایی بود و او از منظر زبان شاعری نیز جزو چهرههای منحصربهفرد و پیشرو به حساب میآید.
بسیاری از چهرههای سرشناس عرصهٔ ستایشگری اهل بیت نظیر حاج منصور ارضی، محمود کریمی، محمدرضا طاهری، سعید حدادیان، مهدی سلحشور، سیدمجید بنیفاطمه و... خود را شاگرد و مدیونِ اشعار استاد سازگار میدانند و محافل متعدد بزرگداشت نیز برای این شاعر پیشکسوت برگزار شده است. در اردیبهشتماه ۱۴۰۱ نیز آیین بزرگداشت استاد سازگار در اختتامیهٔ مهروارهٔ «هوای نو» برگزار شد.
بسیاری از اشعار آیینی استاد سازگار بارها در هیئتهای مذهبی خوانده شده و جزو آثار خاطرهانگیز در این عرصه به حساب میآید.
زندگینامه
غلامرضا سازگار در سال ۱۳۲۰ش در قم بهدنیا آمد.[۱] پس از تحصیلات ابتدایی در مکتبخانههای قدیمی وارد حوزه علمیه شد و برخی از دروس حوزوی را خواند. در ۱۹ سالگی ازدواج و به تهران مهاجرت کرد. سازگار چهار پسر و دو دختر دارد. زهیر سازگار (شاعر) یکی از پسران اوست.[۲]
بهگفته خودش از کودکی بههمراه پدرش در مسجد و مجالس امام حسین(ع) شرکت کرده و تحت تاثیر مداحی پسر شیخ غلامحسین شرعی (درگذشت: ۱۳۴۹ش، عالم شیعه) به مداحی علاقمند شده است.
سازگار از ابتدای نوجوانی در کنار شاعری مشاغل متعددی را تجربه کرد ولی پس از مدتی به پیشنهاد یکی از مسئولان هیئتهای تهران، کار آزاد را رها و تنها به شاعری و مدح اهل بیت(ع) مشغول شد.[۳]
جایگاه
غلامرضا سازگار فرزند حسین، متخلص به «میثم»، از شاعران و ذاکران اهلبیت(ع) است. وی از کودکی به مداحی و شاعری پرداخته و یکی از معروفترین شعرهای خود را در سنین جوانی، درباره شهادت حضرت فاطمه(س) سروده و مداحان بسیاری آن را بازخوانی کردهاند. بخشی از ابیات این شعر بهشرح ذیل است:[۴]
بریز آب روان اسماء ولی آهسته آهسته
به جسم اطهر زهرا ولی آهسته آهسته
بریز آب روان تا من، بشویم مخفی از دشمن
تنش از زیر پیراهن، ولی آهسته آهسته[۵]
بهگزارش پایگاه شعر هیأت، او یکی از بزرگان شعر آئینی و از شناختهترین شاعران این عرصه است.[۶] همچنین برخی او را پدر شعر آئینی خواندهاند.[۷] غلامرضا سازگار از سال ۱۳۹۴ش به مدت چهار سال ریاست خانه مداحان اهل بیت(ع) را بر عهده داشته است.[۸] او میگوید تخلص «میثم» را به دلیل علاقهای که به شخصیت میثم تمّار داشته برای خود انتخاب کرده است.[۹]
سازگار هرساله در سالروز ولادت حضرت زهرا(س) در جلسهای که رهبر جمهوری اسلامی ایران با جامعه مداحان ایران دارد، حضور یافته و گاه به خواندن اشعار انقلابی و مذهبی میپردازد.[۱۰] همچنین او در همایشها و انجمنهای ادبی و محفلهای مذهبی آئینی چون «انجمن ادبی نغمهسرایان مذهبی» حضوری فعال داشت.[۱۱] در مراسمها و همایشهای گوناگونی از جمله همایش هیئت متحده در مسجد جمکران در اردیبهشت ۱۳۹۷ش،[۱۲] اختتامیه مهرواره هوای نو در اردیبهشت ۱۴۰۱ش[۱۳] و آیین اختتامیه برنامهها و همایشهای دهه فرخنده مهدویت در اصفهان در اسفند ۱۴۰۳ش[۱۴] از او تجلیل شده است.
برخی از شاعران و مداحان در مدح او اشعاری را سرودهاند.[۱۵]
غلامرضا سازگار در زمان پهلوی از مبارزان و مخالفان حکومت بوده و شعرهای زیادی را به مناسبات مختلف، علیه محمدرضا شاه و حکومت پهلوی و در حمایت از انقلاب اسلامی ایران و شهدای آن، سروده است.[۱۶] نمونهای از شعر سازگار برای مناسبتهای دوران جنگ تحمیلی ایران و عراق (دفاع مقدس) و شهدای ترور این شعر است که در قالب فولکلور(عامیانه) سروده است:
چرا دردامون مُداوا نميشه
چرا راه كربلا وا نميشه
اگه راه کربلا بسته شده
دلها از رنج فراق خسته شده
عوضش اینجا غم و ماتم داریم
تو بهشتِ زهرا كربلا داريم
کربلای ما خودش یه کشوره
دومنش پر از گلای پرپره
بدن طفل و جوون و زير داره
رييس جمهور و نخست وزير داره...
شعر
غلامرضا سازگار شعر سرودن را در ابتدای نوجوانی بیآنکه قواعد شعری و ادبیاتی را بداند شروع کرد؛ اما بهگفته وی با وجود پختهنبودن سرودههایش، اشعارش با اوزان شعری و قواعد آن هماهنگ بوده است.[۱۷] وحید قاسمی (شاعر معاصر)، دوری از پیچیدگیهای ادبی، ساده و دلنشین بودن سرودههای سازگار را از ويژگیهای خاص شعرهای وی بازگو میکند.[۱۸] همچنین او محتوای شعرهای سازگار را برگرفته از آیات و روایات دانسته و همین امر را سبب ماندگاری و جذابیت اشعار وی دانسته است.[۱۹] به گزارش دانشنامه شعر عاشورایی، سازگار اشعار خود را در قالب غزل و سبک عراقی میسراید.[۲۰] وی در پاسخ به این پرسش که کدام شعرت را بیش از همه دوست داری؟ می گوید:
آن را که مولا بپسندد اما این بیت را بسیار دوست میدارم:
همین است و همین است و همین است
تمام دین امیر المؤمنین است. [۲۱]
از شعرهای او که بسیار در فاطمیه زمزمه شده است:
من ایستاده بودم دیدم که مادرم را
قاتل گهی به کوچه گاهی بخانه می زد
شعری دیگری با مطلع «سرم خاک کف پای حسین است» از او درباره امام حسین (ع):
سرم خاک کف پای حسین است
دلم مجنون و شیدای حسین است
شعری از او در فضای مجلس یزید در گونه زبان حال حضرت زینب (س):
یا مزن چوب جفا را بر لب و دندان من
یا بگو بیرون روند از مجلست طفلان من
شعری از او که در نوحه سینه زنی استفاده شده است با مطلع «کلیم اگر دعا کند بی تو دعا نمی شود» :
کلیم اگر دعا کند بی تو دعا نمی شود
مسیح اگر دوا دهد بی تو دوا نمی شود
شعر مرثیه ای از او برای ایام شهادت حضرت زهرا (س):
بریز آب روان اسما، ولی آهسته آهسته
به جسم اطهر زهرا ولی آهسته آهسته
شعری از او درباره زبان حال امیرالمومنین (ع) در فراق حضرت زهرا (س):
الا ای چاه، یارم را گرفتند
گلم، عشقم، بهارم را گرفتند
آثار و تألیفات
به گزارش سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، از غلامرضا سازگار آثار متعدّدی به شرح ذیل به ثبت رسیده است:
- «نخل میثم» در پنج جلد[۲۲] دربردارنده اشعار کلاسیک وی است.[۲۳] نخل میثم حاوی اشعاری در مدح و رثای چهارده معصوم(ع)، برخی امامزادگان، علماء و مناجات با خدا است.[۲۴]
- «یک ماه خون گرفته» در هفت جلد[۲۵] حاوی مجموعه اشعار سازگار ویژه ماه محرم و صفر بوده که بهجهت آموزش مداحان و شاعران اهل بیت(ع) به چاپ رسیده است. برخی مجلدات آن به همراه لوح فشرده از خوانش زهیر سازگار (شاعر معاصر و پسر غلامرضا سازگار) عرضه شده است.[۲۶]
- «از صیام تا قیام» در شش جلد،[۲۷] روایتی عاشقانه از مناجات با خدا در ماه رمضان و اشعاری مرتبط با وقایع این ماه تا عید غدیر خم در ماه ذی الحجه است.[۲۸]
- «بهار امامت» در شش جلد[۲۹] شامل سرودههای وی در مدح حضرت محمد(ص) است.[۳۰]
- «صدف نبوت» در شش جلد[۳۱] شامل سرودههای سازگار در رثای حضرت زهرا(س) است.[۳۲]
- «مرآت ولایت» در شش جلد[۳۳] به چاپ رسیده و شاعر در آن سعی کرده است، تمامی وقایع مربوط به دو ماه رجب و شعبان را به نظم درآورد.[۳۴]
- «آوای مجمع»،[۳۵] مجموعه مرثیههای محرّم و صفر سازگار بوده که در هفت جلد به چاپ رسیده است.
- «آتش مهر» در سه جلد،[۳۶] که شامل غزلیات و برخی رباعیات سروده شده سازگار در موضوعات مختلف دینی و آئینی است.[۳۷]
- دو دریا اشک،[۳۸] مجموعهای دیگر از اشعار و سرودههای سازگار در رابطه با وقایع کربلا و مصائب اهل بیت(ع) است.[۳۹]
همچنین آلبوم صوتی «نخیل»،[۴۰] «کوچه»[۴۱] و «نخلستان»،[۴۲] از دیگر آثار او است. بیست و یکمین قسمت مستند «شما که غریبه نیستید» به زندگی شخصی و حرفهای غلامرضا سازگار پرداخته است.[۴۳]
توصیهها
غلامرضا سازگار، با تأکید بر ضرورت نوآوری در شعر آیینی، هشدار میدهد که این نوآوری نباید با شأن و جایگاه اهلبیت(ع) ناسازگار باشد.[۴۴] وی سه آسیب اصلی در عرصه مداحی را «بیاستادی، بیسوادی و بیتقوایی» برشمرده و به مداحان جوان توصیه میکند که با اخلاص، حفظ اشعار در سنین جوانی و یادگیری تخصصی ادبیات، شعر و مقتل به فعالیت خود غنای بیشتری ببخشند.[۴۵]
سازگار، اهداف اصلی مجالس مذهبی را «خدمت به اهل بیت(ع)»، «اصلاح نفس» و «آشنایی با معارف دینی» میداند.[۴۶] وی در گفتوگو با مجله خیمه، نقد سازنده را برای ارتقای شعر و مداحی آیینی ضروری دانسته و معتقد است این کار میتواند چهره اصیل مداحی را از غبار تحریفات پاک کند.[۴۷] این مداح پیشکسوت، مداحی را خدمتگزار منبر میداند[۴۸] و بر این باور است که شاعران و مداحان باید به مسائل روز جامعه بیتفاوت نباشند و رویدادهای معاصر را در آثار خود منعکس کنند.[۴۹]
سازگار، روشنگری را از وظایف اصلی مداحان میداند و هشدار میدهد اگر مداحان به درستی به تبیین مسائل نپردازند، دشمن با تبلیغات خود ممکن است جای شمر و امام حسین(ع) را در اذهان عمومی عوض کند.[۵۰]
پانویس
- ↑ «زندگینامه استاد»، پایگاه اطلاعرسانی نخل میثم.
- ↑ «بیوگرافی حاج غلامرضا سازگار»، سایت رسمی شورای هیئات مذهبی استان قم.
- ↑ «بیوگرافی حاج غلامرضا سازگار»، سایت رسمی شورای هیئات مذهبی استان قم.
- ↑ موسسه هنر و ادبیات هلال، مستند کوتاه پس از چهل سال.
- ↑ «بریز آب روان اسما، ولی آهسته آهسته»، پایگاه اطلاع رسانی نخل میثم.
- ↑ «غلامرضا سازگار»، سایت شعر هیأت.
- ↑ «بابایی: زی نوکری و سبک زندگی سازگار الگوی گمشده امروز ماست/ مدیون این مرد بزرگ هستیم»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «غلامرضا سازگار جایگزین حاج علی آهی در خانه مداحان شد»، خبرگزاری تسنیم ؛ «خانه مداحان را خانه مداحان نگه دارید!»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «بیوگرافی حاج غلامرضا سازگار»، سایت رسمی شورای هیئات مذهبی استان قم.
- ↑ «گفتوگو با آقای حاج غلامرضا سازگار»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.
- ↑ محمد زاده، دانشنامه شعر عاشورایی، ۱۳۸۳ش،ج۲، ص۱۳۵۰؛ همچنین برای مثال نگاه کنید به:«شعرخوانی رضا رسول زاده در محفل شعر قرار»، خبرگزاری تسنیم ؛ «هشتمین شب از محفل "بهار علوی" در حرم حسینی»، خبرگزاری تسنیم ؛ «شعرخوانی استاد غلامرضا سازگار در اختتامیه جایزه دعبل»،خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «مداح و شاعر پیشکسوت مهدوی در مسجد مقدس جمکران تجلیل شدند»، خبرگزاری ابنا.
- ↑ «تجلیل از غلامرضا سازگار در اختتامیه مهرواره هوای نو»، خبرگزاری ایکنا.
- ↑ «گزارش تصویری: تجلیل از «غلامرضا سازگار» شاعر پیشکسوت در اصفهان»، خبرگزاری شفقنا.
- ↑ «یاران هواى سعدى و حافظ به سر برند/ من رشک میبرم قلم "سازگار" را!»، خبرگزاری تسنیم ؛ «سروده حیدر توکل در وصف غلامرضا سازگار»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «بیوگرافی حاج غلامرضا سازگار»، سایت رسمی شورای هیئات مذهبی استان قم.
- ↑ «بیوگرافی حاج غلامرضا سازگار»، سایت رسمی شورای هیئات مذهبی استان قم.
- ↑ «ویژگی شعر غلامرضا سازگار چیست؟»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «ویژگی شعر غلامرضا سازگار چیست؟»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ محمدزاده، دانشنامه شعر عاشورایی، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۱۳۵۰.
- ↑ http://bamadahan.blogfa.com/post/22
- ↑ «نخل میثم»، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «غلامرضا سازگار»، سایت شعر هیأت.
- ↑ «نخل میثم»، پایگاه اطلاع رسانی نخل میثم.
- ↑ «یک ماه خون گرفته»، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «مجموعه مراثی غلامرضا سازگار در «یک ماه خون گرفته»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «از صیام تا قیام»، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «از صیام تا قیام»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «بهار امامت»، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ ««بهار امامت»؛ سرودههای سازگار در نعت حضرت رسول(ص) در راه نمایشگاه کتاب»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «صدف نبوت»، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ ««صدف نبوت»؛ سرودههای سازگار در رثای بانوی دو عالم در آستانه چاپ»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «مرآت ولایت»، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «منظومه اشعار رجب و شعبان غلامرضا سازگار در کتاب «مرآت ولایت ۶»، وبلاگ مصاحبه با مداحان و شاعران اهلبیت علیهما السلام و زندگی نامه و اخبار مربوط به آنها و نشر مسائل دینی.
- ↑ «آوای مجمع»، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «آتش مهر»، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «مجموعه غزلیات غلامرضا سازگار در «آتش مهر» منتشر شد»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «دو دریا اشک»، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «انتشار مجموعه جدیدی از اشعار و نوحههای سازگار در «دو دریا اشک»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «آلبوم صوتی "نخیل" با صدای غلامرضا سازگار تولید شد»،خبرگازی تسنیم.
- ↑ «جدیدترین اثر «غلامرضا سازگار» منتشر شد»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «آلبوم «نخلستان» با صدای استاد سازگار منتشر شد»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «مداح مشهور ایرانی در بیست و یکمین قسمت «شما که غریبه نیستید»، پایگاه اطلاع رسانی هیئات مذهبی «وارث».
- ↑ «سازگار: محتشم هم تقدّم و هم تأبد فضل دارد/ در دستگاه اهلبیت(ع) باید میثم تمار بود»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «توصیههای مهم استاد غلامرضا سازگار به مداحان و شاعران اهل بیت(ع)»، خبرگزاری موعود؛ «اگر اصل «تعلیم و تربیت» در مدّاحی جا بیفتد... مصاحبه با حاج غلامرضا سازگار»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ «توصیههای مهم استاد غلامرضا سازگار به مداحان و شاعران اهل بیت(ع)»، خبرگزاری موعود.
- ↑ «آشنایی با مداح و شاعر اهل بیت استاد حاج غلامرضا سازگار»، سایت رسمی مداحان قم.
- ↑ «گفتوگو با آقای حاج غلامرضا سازگار»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.
- ↑ «سازگار: محتشم هم تقدّم و هم تأبد فضل دارد»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «حاج غلامرضا سازگار: تبلیغات میتواند جای شمر و امامحسین(ع) را عوض کند»، خبرگزاری رسمی حوزه.
1405/06/21
به روز رسانی : 1405/06/06
تعداد بازدید: 0
