غلامعلی مشهد محمدعلی حداد (زادهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۳۲۴ در تهران) مشهور به غلامعلی حداد عادل، استاد دانشگاه، سیاستمدار و نویسنده اهل ایران است. او هماکنون ریاست فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی را برعهده دارد.
حداد عادل در هفتمین همایش چهرههای ماندگار در سال ۱۳۸۷ بهعنوان چهره ماندگار فلسفه انتخاب شد. او در سال ۱۳۶۸، برای نگارش کتاب «تمهیدات امانوئل کانت» جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران را کسب کرد. وی دکترای افتخاری از دانشگاه اسلامی علیگر هند (۱۳۸۳) و دانشگاه دولتی باکو (۱۳۸۶) دریافت کرده است.
در کنار فعالیتهای ادبی و فرهنگی، حداد عادل بهویژه پس از انقلاب اسلامی، در عرصههای مختلف سیاسی نیز نقشآفرینیهای جدی داشته است؛ او نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی در دورههای ششم تا نهم و پنجمین رئیس مجلس شورای اسلامی بود. حداد عادل بهعنوان چهرۀ اثرگذارِ جبهۀ سیاسیِ اصولگرایان نیز شناخته میشود که در تصمیمگیریهای کلانِ سیاسی، بهویژه ائتلافهای انتخاباتی، جزء چهرههای جریانساز و تأثیرگذار بهشمار میرود.
حداد عادل از اعضای هیئت امنای بنیاد دائرةالمعارف اسلامی بوده و مدیر عاملی آن را از سال ۱۳۷۴ برعهده دارد. او یک دوره کامل، قرآن کریم را به فارسی ترجمه کرده است. و بر بر تالیف دانشنامه جهان اسلام از جلد دوم تا سی و سوم نظارت داشته است. او همچنین مؤسس ۱۲ مدرسه غیرانتفاعی با نام «فرهنگ» در تهران است. این مدارس بهعنوان نخستین مدارسی که بهطور تخصصی به آموزش علوم انسانی میپردازد، شناخته میشود. از دیگر فعالیتهای فرهنگی او میتوان به تاسیس المپیادهای دانش آموزی کشور اشاره کرد.
در آبان ۱۳۹۸، وزارت خزانهداری آمریکا حداد عادل را در فهرست تحریمهای خود قرار داد.
کتاب «زندگی نامه و خدمات علمی و فرهنگی دکتر غلامعلی حداد عادل» توسط انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در سال ۱۴۰۳ منتشر شده است.
غلامعلی مشهد محمدعلی حداد در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۲۴ در خیابان ری تهران به دنیا آمد. او بعدها نام خانوادگی خود را به حداد عادل تغییر داد.[۱] همسر او طیبه ماهرو زاده دارای دکترای فلسفه تعلیم و تربیت است.[۲] حداد عادل چهار فرزند به نام فریدالدین، آزاده، زهرا، و بنت الهدی دارد.[۳]
مجتبی خامنهای پسر رهبر انقلاب اسلامی داماد حدادعادل و همسر زهرا حداد عادل است. غلامعلی حداد عادل در سال ۱۳۴۲ از دبیرستان علوی فارغالتحصیل شد و در سالهای ۱۳۴۵ و ۱۳۴۷ لیسانس و فوق لیسانس خود را در رشته فیزیک از دانشگاههای تهران و پهلوی دریافت کرد. در سال ۱۳۵۱ فارغالتحصیل کارشناسی ارشد فلسفه از دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران شد و دروس دوره دکتری فلسفه در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران را در سال ۱۳۵۳ به پایان رساند.
حداد عادل شاگرد و سید حسن نصرالله و احمد فردید بوده است. در سالهای ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۷ در دانشگاه صنعتی به تدریس فلسفه، تاریخ علم و تاریخ فلسفه غرب و تاریخ فلسفه اسلامی پرداخت. سال ۱۳۶۴ از پایاننامه دکتری فلسفه تحت عنوان «نظر کانت دربارهٔ مابعدالطبیعه» دفاع کرد و از این سال تاکنون به تدریس فلسفه غرب در دانشگاه تهران مشغول است.
دریافت نشان افتخار جهادگر عرصه عرصه فرهنگ، هنر و رسانه در سال ۱۳۹۳
نکوداشت حدادعادل در تالار وحدت/تیرماه ۱۴۰۳
فعالیتها
سیاسی
حداد عادل جزو ۴۴ نفر وابسته به نهضت آزادی بهشمار رفته که به همراه برادرش مجید حداد عادل به جرم تلاش برای خرابکاری در جشنهای ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی به مدت ۶۶ روز زندانی شد. این گروه اولین بیانیه خود را در زندان به عنوان بیانیه نهضت مجاهدین خلق ایران منتشر کرد و پس از خروج از زندان، در آذر همان سال، بنای اولیه تشکیل سازمان مجاهدین خلق ایران گذاشته شد.
لطفالله میثمی در گفتوگو با حسین دهباشی در مجموعه تاریخ شفاهی ایران میگوید: غلامعلی حدادعادل در آن ماجرا اشتباهی دستگیرشده و در واقع این برادر او مجید حدادعادل بوده که با مجاهدین خلق در ارتباط بوده، اما مأموران ساواک او را به همراه برادرش و دو تن دیگر با این تصور که اینها اعضای یک خانه تیمی هستند دستگیر کرده بودند.
غلامعلی حدادعادل از جمله چهره های شناخته شده جریان اصولگرا در جمهوری اسلامی ایران است که بخش قابل توجهی از فعالیت سیاسی خود را در عرصه پارلمانی و قانون گذاری سپری کرده است. او از سال ۱۳۷۹ تا ۱۳۹۵، در چهار دوره متوالی به عنوان نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی حضور داشت. این دوره ها شامل مجلس ششم (۱۳۷۹ تا ۱۳۸۳)، مجلس هفتم (۱۳۸۳ تا ۱۳۸۷)، مجلس هشتم (۱۳۸۷ تا ۱۳۹۱) و مجلس نهم (۱۳۹۱ تا ۱۳۹۵) می شود. بر این اساس، حدادعادل حدود سیزده سال سابقه نمایندگی در قوه مقننه دارد.
وی در جریان مجلس هفتم، در خرداد ۱۳۸۳ به ریاست مجلس شورای اسلامی رسید و تا خرداد ۱۳۸۷ این مسئولیت را بر عهده داشت. او نخستین رئیس غیرروحانی مجلس پس از انقلاب اسلامی محسوب می شود. دوره ریاست حدادعادل هم زمان با آغاز به کار دولت نهم و دوران ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد بود و در این بازه، مجلس هفتم نقش پررنگی در سامان دهی روابط میان قوه مقننه و دولت ایفا کرد.
در دوره ریاست او، فعالیت های مجلس در حوزه روابط بین الملل و دیپلماسی پارلمانی گسترش یافت. از مهم ترین اقدامات این دوره می توان به مشارکت فعال در تقویت مجمع مجالس آسیایی (APA)، ریاست حدادعادل بر این نهاد در سال های پایانی مجلس هفتم، میزبانی نشست این مجمع در تهران در سال ۱۳۸۶ و صدور «اعلامیه تهران» اشاره کرد. همچنین برگزاری و حمایت از نشست ها و همایش های بین المللی مرتبط با مسئله فلسطین، از دیگر محورهای فعالیت خارجی مجلس در این دوره بود. حدادعادل در این چارچوب، در سخنرانی ها و دیدارهای رسمی، مواضع جمهوری اسلامی ایران را در مسائل منطقه ای و بین المللی بازتاب می داد.
در حوزه قانون گذاری داخلی نیز مجلس هفتم در دوره ریاست حدادعادل شاهد تصویب و پیگیری چند قانون مهم بود. از جمله این موارد می توان به قانون اجرای سیاست های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی در زمینه خصوصی سازی، قانون مدیریت خدمات کشوری، حمایت از سیاست سهمیه بندی بنزین و بررسی لوایح مرتبط با اصلاح ساختار اداری و اقتصادی کشور اشاره کرد. یکی از مصوبات بحث برانگیز این دوره، قانون تثبیت قیمت کالاها و خدمات دولتی بود که در اسفند ۱۳۸۳ به تصویب رسید و با حمایت رئیس مجلس همراه شد. این قانون با هدف کنترل قیمت ها اجرا شد و در سال های بعد واکنش های متفاوتی را در میان کارشناسان و مسئولان به دنبال داشت.
حدادعادل در انتخابات یازدهمین دوره ریاست جمهوری در سال ۱۳۹۲ نیز وارد عرصه رقابت شد. او پس از ثبت نام و تایید صلاحیت، به عنوان یکی از نامزدهای جریان اصولگرا فعالیت انتخاباتی خود را آغاز کرد، اما در ۲۰ خرداد ۱۳۹۲ و چند روز پیش از برگزاری انتخابات، از ادامه حضور در رقابت ها انصراف داد. این کناره گیری در راستای تلاش برای هم گرایی میان نامزدهای هم سو با جریان اصولگرا صورت گرفت.
حداد عادل کتبی همچون «وقوف در عرفات» و «شبی در مشعر» و زندگینامهٔ شهید بهشتی را به رشته تحریر درآورده و مقالاتی با عنوان «بنیاد سعدی»، «حبیبی و فرهنگستان» و «دفاع از طب سنتی» را نیز نگاشته است.[۴]
تأسیس مدارس فرهنگ
حدادعادل مؤسس ۱۲ مدرسه غیرانتفاعی فرهنگ در تهران است. این مدارس اولین مدارسی بودند که بهطور تخصصی به آموزش علوم انسانی میپرداختند.
سوابق و مسئولیتها
مصاحبه آقای حدادعادل در سال ۷۳ با آیتالله هاشمی رفسنجانی
جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی (۱۳۶۸) (کتاب تمهیدات، تألیف: امانوئل کانت)
اخذ نشان درجه دوم تعلیم و تربیت کشور (۱۳۷۴)
اخذ جایزه بهترین مقاله سال در علوم انسانی از جشنواره مطبوعات (۱۳۷۶)
دریافت درجه دکترای افتخاری از دانشگاه اسلامی علیگر هند (۱۳۸۳)
دریافت درجه دکترای افتخاری از دانشگاه دولتی باکو (۱۳۸۶)
دریافت جایزه دانشمند برجسته جهان اسلام از مؤسسه فرهنگی - هنری سازمان کنفرانس (۱۳۸۷ش)
نکوداشت
در ۱۱ تیرماه ۱۴۰۳، مراسم نکوداشتی مقام علمی و ادبی «غلامعلی حداد عادل» استاد فلسفه، ادیب و سیاستمدار، با حضور جمعی از اهالی فرهنگ و ادب و چهرههای سیاسی در تالار وحدت برگزار شد.[۵]
گفتاورد
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت: امروز بسیاری از کشورهای دنیا به فکر تأسیس وزارت رشد جمعیت افتادهاند ما هم باید هر آنچه که در توان داریم در این مسیر بگذاریم که درآینده دچار این بحرانها نشویم.
به گزارش فارس، غلامعلی حدادعادل رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی عنوان کرد: امروز خیلی از کشورهای دنیا به فکر تأسیس وزارت رشد جمعیت افتادهاند ما هم باید هر آنچه که در توان داریم در این مسیر بگذاریم که درآینده دچار این بحرانها نشویم.
غلامعلی حدادعادل رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در گفتگو باستاد خبری جوانی جمعیت گفت: بحث توجه به جوانی جمعیت مسئله خیلی مهمی است، از جمله اموری که تا دیر نشده باید نسبت به آن اقدام کنیم وگرنه برای همیشه دیر میشود. من توجه شما را جلب میکنم به خبری که همین روز گذشته در اخبار تلویزیون شنیدم مبنی بر اینکه کره جنوبی با همه پیشرفتی که درصنعت و رشد اقتصادی داشته، الان به شدت با گرفتاری رشد جمعیت روبه رو است و آنها تصمیم گرفتند که یک وزارتخانه برای رشد جمعیت خود ایجاد کنند.
وی با بیان اینکه هر اقدامی در جهت جوانی جمعیت از قانون گذاری، برپایی همایش و آگاهی دادن به مردم و صدها اقدام دیگر ارزشمند و اثرگذار است، گفت: من هم تأیید میکنم و امیدوارم که این همایش هم که ریاست جمهوری میخواهد برگزار کند جنبه تشریفاتی نداشته باشد، علمی باشد و متخصصان هم بنشینند و دربارهٔ ابعاد مختلف آن صحبت کنند تا ذهنشان هم تواناتر شود. حدادعادل دربارهٔ این نگاه که مسائل اقتصادی عامل عدم فرزندآوری است.
وی گفت: در عمل که میبینیم آنهایی که فقیرتر هستند فرزندان بیشتری دارند و آنهایی که داراتر هستند کمتر ازدواج میکنند و فرزندآوری شان نیز نرخش پایینتر است.
وی دربارهٔ سیاستهای تشویقی فرزندآوری توسط دولت نیز گفت: قطعاً تصمیمات دولت میتواند مؤثر باشد، اما باید قدری هم واقع بینی را به کار ببرند، در وضع قانون من بعد شانزده سال که نماینده مجلس بودم میدانم که قانون گذاری کار خیلی سختی است.
من به برخی دوستان خود که در مجلس هم هستند تذکر دادم که برخی چیزهایی که شما تصور میکنید تشویق هست بیشتر باعث آشفتگی بازار میشود تا اینکه چیزی گیر خانوادهها بیاید، باید دراین جهت درست حرکت کرد، چون میدانم که نیتشان خیر است و نباید عجولانه کاری کنند و حتماً کارها علمی و فکر شده باشد.[۶]