فرامرز پایور

فرامرز پایور

اطلاعات شخصی
تاریخ تولد	۲۱ بهمن ۱۳۱۱
زبان مادری	فارسی
محل تولد	تهران
تاریخ درگذشت	۱۸ آذر ۱۳۸۸
اطلاعات هنری
پیشه	موسیقی‌دان آهنگساز نوازنده

فرامرز پایور (زاده ۲۱ بهمن ۱۳۱۱ در تهران- درگذشت: ۱۸ آذر ۱۳۸۸ در تهران) از پیشگامان موسیقی سنتی ایران و یکی از مهم‌ترین چهره‌های تأثیرگذار در توسعه موسیقی در سال‌های ابتدایی انقلاب اسلامی به‌شمار می‌رود.

او به‌عنوان آهنگساز، سنتورنواز و مدرس برجسته، نقش اساسی در حفظ و گسترش موسیقی دستگاهی ایرانی ایفا کرد.

پایور در پنجمین همایش چهره‌های ماندگار در سال ۱۳۸۴، به‌عنوان چهره ماندگار عرصه موسیقی انتخاب شد.

زندگی و تحصیلات

فرامرز پایور در خانواده‌ای هنردوست به دنیا آمد؛ پدرش علی پایور نقاش و استاد زبان فرانسه بود و پدربزرگش مصورالدوله، هنرمند چیره‌دست دوره قاجار، نیز به نواختن سازهایی چون ویولن، سنتور و سه‌تار آشنایی داشت. وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در تهران به پایان رساند و پس از سپری کردن خدمت نظام، به استخدام وزارت دارایی درآمد.

وی آموزش موسیقی را از سن ۱۷ سالگی نزد استاد ابوالحسن صبا آغاز کرد و طی شش سال ردیف موسیقی دستگاهی را نزد او فرا گرفت. در دورانی که پایور شاگرد صبا بود، نسل سنتورنوازان سنتی به پایان رسیده بود و صبا با تلاش بسیار، روش سنتورنوازی حبیب سماعی را حفظ و منتقل می‌کرد. پایور یکی از برجسته‌ترین شاگردانی بود که این میراث هنری را از صبا دریافت کرد.

پس از درگذشت ابوالحسن صبا، پایور به فراگیری ردیف‌های میرزا عبدالله و درویش‌خان نزد استادان برجسته‌ای همچون عبدالله دوامی، موسی معروفی و نورعلی‌خان برومند پرداخت.

فعالیت‌های هنری

فرامرز پایور از اوایل دهه ۱۳۳۰ فعالیت حرفه‌ای خود را آغاز کرد و از سال ۱۳۳۷ به تدریس سنتور در هنرستان عالی موسیقی ملی پرداخت.

او نخستین نوازنده سنتوری بود که علاوه‌بر بداهه‌نوازی، به ساخت آهنگ روی این ساز پرداخت و در واقع پیشگام آهنگسازی با سنتور به شمار می‌آید.

پایور همچنین به فراگیری هارمونی و آهنگسازی نزد امانوئل ملیک اصلانیان پرداخت و در سال ۱۳۴۱ به انگلستان اعزام شد تا تحصیلات خود را ادامه دهد. وی در دانشگاه کمبریج مدرک زبان و ادبیات انگلیسی گرفت و همزمان با تدریس و پژوهش، فعالیت‌های گسترده‌ای برای معرفی موسیقی ایرانی در محافل دانشگاهی بریتانیا انجام داد. کنفرانس‌ها و اجراهای وی در دانشگاه‌های لندن و کمبریج با استقبال گسترده مواجه شد و موجب کسب جوایزی از این مراکز علمی گردید.

با بازگشت به ایران، پایور در جشن‌های هنر شیراز به همراه گروهی از استادان موسیقی به اجرای آثار کلاسیک ایرانی پرداخت و سهم بزرگی در ترویج موسیقی ملی داشت. وی پس از انتقال به وزارت آموزش و پرورش، به تدریس و فعالیت‌های فرهنگی خود ادامه داد و تا سال ۱۳۵۵ بازنشسته شد.

پس از انقلاب

پس از انقلاب اسلامی، فرامرز پایور همچنان به فعالیت‌های هنری و آموزشی خود ادامه داد و به‌عنوان یکی از ستون‌های اصلی حفظ و انتقال موسیقی دستگاهی ایرانی شناخته شد. او با تربیت نسل جدید نوازندگان و آهنگسازان و انتشار آثار و پژوهش‌های خود، تاثیر عمیقی بر روند موسیقی سنتی و معاصر ایران گذاشت.

آثار

• عود من خداحافظ
• نگاه گرم تو (زندگی)
• بی تو به سر نمی‌شود
• اجرای عبدالوهاب شهیدی و ارکستر سازهای ملی و فرامرز پایور (مجموعه موسیقی تصویری در دستگاه سه گاه)
• گلبانگ شجریان ۱ (بت چین)
• خلوت گزیده
• راز دل
• انتظار دل
• ساز قصه گو
• یوسف گم‌گشته
• آلبوم دل شیدا
• کنسرت اساتید موسیقی ایران
• لیلی و مجنون