پردهنشین مجموعه تلویزیونی بهکارگردانی بهروز شعیبی و با تهیهکنندگی سید محمود رضوی است که در سال ۱۳۹۳ در ۳۰ قسمت تولید شده است. مجموعه تلویزیون پردهنشین با تمرکز بر روی زندگی روزمره مردم و چالشهای روحانیون در جامعه ایرانی، تصویری واقعی از ارتباطات انسانی و اخلاقیات را ارائه میدهد
مجموعه پردهنشین از معدود آثاری است که با فرم و محتوای خوبی به موضوع روحانیت پرداخته است که با استقبال بالای مخاطبان رسانه ملّی نیز همراه بود. بهروز شعیبی، کارگردان سریال پردهنشین، با درک درست خود از زندگی روزمره روحانیون و حساسیتهای این قشر، توانسته است نگاه منصفانهای به روحانیون داشته باشد؛ بهگونهای که با اقبال عمومی همراه شد و چند نهاد انقلابی و حوزوی از عوامل این سریال تجلیل کردند.
فرهاد آئیش، ویشکا آسایش، حامد کمیلی، آتیلا پسیانی، محسن کیایی، هومن برقنورد، سارا بهرامی، شیوا ابراهیمی، علی دهکردی، سینا سهیلی، سارا رسولزاده مهران رجبی، محمود پاکنیت و ... از بازیگران این مجموعه هستند. تیتراژ مجموعه پردهنشین را علیرضا قربانی اجرا کرده است.
داستان
مراسم نقد و بررسی و تجلیل از عوامل سریال پرده نشین
سریال پردهنشین به کارگردانی بهروز شعیبی، داستانی اجتماعی و خانوادگی را روایت میکند که بر محور شخصیت اصلی به نام هدی شکل میگیرد. هدی پس از سالها زندگی در خارج از کشور، به ایران بازمیگردد تا ارثیه پدری خود را دریافت کند. او به زودی متوجه میشود که پدرش اموالش را به یک روحانی معروف و عارف، حاج آقا شهیدی، سپرده است تا برای امور خیر وقف کند.
در این میان، هدی با مشکلاتی مواجه میشود. داماد او، محمدحسین، درگیر یک پروژه تجاری بزرگ است که به ورشکستگی منجر میشود و تحت تعقیب قرار میگیرد. هدی که نگران آینده دخترش است، تصمیم میگیرد علیه حاج آقا شهیدی اقامه دعوای قانونی کند تا از طریق فروش ارثیه، بدهیهای دامادش را پرداخت کند.
داستان به تدریج پیچیدهتر میشود و شخصیتهای فرعی مانند مهدوی، یک روحانی رسانهای محبوب، و میرزایی، شوهر خواهر هدی، نیز وارد ماجرا میشوند. مهدوی تلاش میکند مشکلات اجتماعی مردم را حل کند در حالی که خودش با چالشهای خانوادگی روبروست. از سوی دیگر، میرزایی در تلاش است تا از زمینهای موروثی هدی بهرهبرداری کند و در این مسیر دست به فریبکاری میزند. سریال پردهنشین با تمرکز بر روی زندگی روزمره مردم و چالشهای روحانیون در جامعه ایرانی، تصویری واقعی از ارتباطات انسانی و اخلاقیات را ارائه میدهد.[۱]

تیتراژ مجموعه پردهنشین
نقد سریال پردهنشین با حضور طلاب و روحانیون

جلسه نقد سریال پردهنشین به دعوت اداره کل رسانه معاونت تبلیغ و آموزشهای کاربردی حوزههای علمیه و با حضرو برخی عوامل سریال
در دیماه ۱۳۹۳ به دعوت اداره کل رسانه معاونت تبلیغ و آموزشهای کاربردی حوزههای علمیه، جلسهای با محوریت نقد سریال پردهنشین برگزار شد؛ در این جلسه سید محمود رضوی (تهیه کننده)، بهروز شعیبی (کارگردان)، مهدی شیرزاد (یکی از نویسندگان) حضور داشتند و به پرسشهای طلاب و روحانیون درباره این سریال پاسخ دادند.
مهدی شیرزاد در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه که چرا در این سریال فضای حوزوی از لحاظ اساتید و درسهای مختلف دیده نشده بود گفت:
ضرورت داستان چنین ایجاب میکرد؛ زیرا برای پیش بردن داستان و تمرکز روی بحث اصلی نیاز به این قضیه بود. کلاسهای مختلف مستلزم این بود که داستان طراحی شود و ممکن نبود که مواضع آنها را در خلال داستان نادیده گرفت. و از طرفی اگر حساسیتهای آنها را نشان نمیدادیم، عملی نبود از طرفی دیگر این مورد فنی است و عامه مردم برایشان سؤال مطرح نمیشود.[۲]
شعیبی نیز در این باره گفت:
اگر بخواهیم درگیر کار تخصصی شویم، جذابیت درام را از دست میدهد؛ مثلاً اگر بخواهیم داستان یک مهندس پتروشیمی را مطرح کنیم، نیازی نیست که بخشهای مختلف و تخصصی پتروشیمی را نشان دهیم و بهدلیل حجم قصه نمیشد به آن بپردازیم.[۳]
بازیگران
| بازیگر | نقش | توضیحات |
|---|---|---|
| ویشکا آسایش | هدی | دختر حاج حبیب و مادر مائده |
| حامد کمیلی | محمدحسین | پسر حاج عليرضا شهیدی و همسر مائده |
| سارا بهرامی | مائده | دختر هدی و همسر محمدحسین |
| فرهاد آئیش | حاج آقا شهیدی | پدر محمد حسین و شوهرعمه هدی |
| آتیلا پسیانی | داوود میرزایی | همسر زهره |
| مائده طهماسبی | زهره | دختر حاج حبیب |
| ژیلا سهرابی | نجمه | همسر حاج آقا شهیدی و عمه هدی |
| سعید نیکپور | حاج حبیب انصاری | پدر هدی و زهره |
| هومن برق نورد | حاج آقا مهدوی | پیش نماز مسجد |
| محسن کیایی | براتعلی | دوست محمدحسین |
| سارا رسولزاده | هاجر | نامزد براتعلی |
| محمود پاک نیت | اکبر | پدر هاجر |
| مهران رجبی | احمدعلی | پدر براتعلی |
| ناهید مسلمی | همسر احمدعلی | مادر براتعلی |
| علی دهکردی | سرهنگ جهانگیری | |
| بابک حمیدیان | خزاعی | شریک داوود |
| سینا مهراد | سید جمال | طلبه |
| رضا مولایی | مجید | شاگرد داوود |
| شیوا ابراهیمی | سمیه | همسر حاج آقا مهدوی |
گفتاورد
- چگونه شد که در پردهنشین به سراغ روحانیون رفتید؟
- میتوان گفت برای اولینبار است که در یک اثر تلویزیونی بهطور مستقیم و بیواسطه به روحانیت پرداخته شده است، نگران نبود ی که با واکنشها و حساسیتهایی مواجه شوید؟
- هنگام طراحی شخصیت و نوشتن نقش حاجآقا شهیدی کدام خصوصیت و ویژگی بود که دوست داشتید بیشتر در او نمود داشته باشد؟
- آیا برای پردازش شخصیت او روحانی مشخصی را الگو قرار داده بودید یا فقط زاییده تخیل شما و همکارانتان است؟
- باتوجه به موضوع فیلمنامه و احتمال حساسیتبرانگیز بودنش، قبل و بعد از نگارش آن با اشخاص یا نهادهایی مذاکره و رایزنی نکردید؟
- شما با دو همکار دیگرتان فیلمنامه پردهنشین را نوشتهاید. باتوجه به اپیزودیک نبودن کار و پیوسته بودنش، کارها را چگونه بین خودتان تقسیم میکردید؟
- شخصیت حاجآقا مهدوی با بازی هومن برقنورد شبیه حجتالاسلام شهابالدین مرادی درنیامده است؟
- یعنی در زمان طراحی شخصیت و نقش حاجآقا مهدوی، حجتالاسلام شهاب مرادی در پس زمینه ذهن شما و همکارانتان نبود؟
- چقدر تلاش کردید حوادث و اتفاقات فیلمنامه برای بیننده ملموس و باورپذیر به نظر بیاید؟
- فرآیند بهینه شدن رابطه مائده و مادرش خیلی سریع و بیمقدمه اتفاق نمیافتد؟ چگونه است که با یک جلسه صحبت با خالهاش نظرش درباره مادرش تغییر میکند؟ به هر حال او خاطرات خیلی خوبی از زندگی با پدر دارد.
- ولی مائده با محرومیتهای زیادی مواجه بوده از بابت فقدان مادر و حتی عقدههایی در درونش شکل گرفته است؟
- حضور همزمان مائده و هدی بر سر مزار پدر پس از آگاهیاش از گذشته نشانه چیست؟ گویا مائده با پدر خداحافظی میکند و به مادر سلام میدهد؟
- اصولا تغییر فضاها در سریال سریع و ناگهانی و حتی گاهی غیرمنطقی نیست؟ مثلا هدی که گویا مهر مادری را در خودش کشته و فقط آمده سهمالارثش را بگیرد و برود، ناگهان تمام هم و غمش را برای نجات مائده میگذارد و حتی حاضر میشود از حاجآقا شهیدی که همیشه خود را وامدار او میداند، شکایت کند.
شخصیتهای پردهنشین عموما خاکستریاند و همین به مقبولیتشان در بین مخاطبان کمک میکند، اما یکی دو استثنا هم پیدا میشود؛ مثلا شخصیت میرزایی در میانه راه از خاکستری به سیاه مطلق تغییر رنگ میدهد. در ادامه سریال، چرخش و تغییر مواضعی از سوی میرزایی خواهید دید که شخصیتش را تلطیف و دوباره خاکستری میکند.
- در فیلمنامه بلایا و مصائب یکباره بر سر خانواده شهیدی نازل میشود. آیا خلاصیشان ناگهانی خواهد بود؟
- فیلمنامههای تلویزیونی معمولا شروع خوبی دارند، اما در میانه راه ملالآور و فاقد جذابیت میشوند و کل اتفاقات داستان هم در قسمت پایانی جمع میشود. پردهنشین که به این معضل مبتلا نخواهد شد؟
- شبهاتی هم از زبان شخصیتهای حاضر در سریال پردهنشین ازجمله اصغرآقا با بازی محمود پاکنیت مطرح میشود. خاستگاه این شبهات چه بود و از کجا آمده بودند؟
- شما بعد از تجربه موفق فیلم سینمایی «دهلیز» سراغ ساخت یک سریال تلویزیونی رفتید. در حالی که کارگردانان بویژه کسانی که در اولین تجربه سینماییشان موفق میشوند، کار در سینما را ادامه میدهند، چرا تصمیم گرفتید برای تلویزیون سریال پردهنشین را بسازید؟
- یعنی کارگردانی سریال پردهنشین اتفاقی پیش آمد؟
بله، اتفاقی از طرف آقای رضوی پیشنهاد شد و مدیران تلویزیون، آقای فرجی مدیر شبکه یک و آقای سیفیآزاد مدیر گروه سریالهای این شبکه حمایت کردند و من هم از این پیشنهاد استقبال کردم، چون سریال پردهنشین طرح خوبی داشت. من از مرحله طرح تا زمانی که همکارانم مشغول نگارش قصه این سریال بودند، همراهشان بودم.
- نگران نبودید در اولین تجربه سریالسازی دست روی موضوع حساسیتبرانگیز زندگی روحانیون با این حجم بازیگر گذاشتید؟
- ولی معمولا کارگردانان خودشان را مولف کار میدانند و کمتر به کار گروهی اعتقاد دارند، چه شد که شما روی کارگروهی متمرکز شدید؟
- یکی از نقاط قوت این سریال شخصیتپردازیهاست. از آنجا که نگارش این سریال را سه نویسنده به عهده داشتند، روند نگارش چگونه بود و جزئیات شخصیتها به چه ترتیبی در کار درآمد؟
البته قبل از ضبط با بازیگران درباره نقشها صحبت کردیم و خط اصلی مشخص بود و بر آن اساس تمرین میکردیم و وقتی بازیگران مقابل دوربین میرفتند با فضای کار آشنا بودند. همین آشنایی نسبت به نقشها باعث شد بازی بازیگران در همه سکانسها یکدست باشد.
- کلیت سریال پردهنشین خوب است و جزئیات هم خوب از کار درآمده، درباره جزئیات ساختار و نقشها بگویید.
معتقدم وقتی گروه سازنده یک اثر از ابتدا سنگ را درست بگذارند، قطعا در بقیه کار دچار مشکل نمیشوند. ما هم برای نگارش فیلمنامه و ساخت سریال پردهنشین وقت و انرژی لازم را گذاشتیم و هیچ کس در این باره کوتاهی نکرد.
- هر کدام از شخصیتهای این سریال داستان خودشان را دارند و از شخصیتهای فرعی هم براحتی عبور نکردید. به این موارد از قبل فکر کرده بودید یا در جریان کار پیشآمد؟
- ولی چرا قسمتهای اول و دوم سریال پردهنشین گیرایی لازم را برای مخاطب نداشت و حتی ریتم کندی هم داشت، اما از قسمت سوم به بعد داستان این سریال شروع شد و مخاطب را پای این سریال نشاند؟
- یکی از ویژگیهای سریال پردهنشین تعدد شخصیتهاست. جمع کردن این همه شخصیت برایتان دشوار نبود؟
- هنگام ساخت این اثر نگران نبودید؟
- چطور بر این نگرانی غلبه کردید؟
- حالا به این کشف و شهود علاقهمند شدهاید؟
- تاکنون موضوع روحانیت دستمایه ساخت آثار سینمایی شده بود، اما سریال با این موضوع نداشتیم. سخت نبود که با این قصه، مردم را تا ۳۰ قسمت پای یک سریال بنشانید؟
- سریالسازی درباره یک صنف همیشه سختیهای خودش را دارد، حتی گاهی به اعتراضاتی از سوی صنف مربوطه منجر میشود. از این مساله واهمه نداشتید که روحانیون به این سریال اعتراض کنند؟
- چقدر از تجربه فیلم «طلا و مس» در سریال پردهنشین استفاده کردید؟
- یکی از صحنههای تماشایی این سریال کلکلهای پدر براتعلی با پدر هاجر است و حرفهایی که بین آنها رد و بدل میشود که به نوعی شبهات مردم هم هست. این بخشها ایده خودتان بود یا نویسندگان سریال؟
- شما در این سریال تصویرگر زندگی عادی و روزمره روحانیون هستید و این که آنها هم مثل بقیه افراد زندگی میکنند. قبل از شروع کار خودتان درباره زندگی روحانیون تحقیق کردید یا به اطلاعاتتان که برای بازی در فیلم طلا و مس داشتید، بسنده کردید؟
- شخصیت فرهاد آئیش که ایفاگر نقش حاج آقا شهیدی است خیلی خوب درآمده، آیا این شخصیت ما به ازای بیرونی دارد؟
- شما در این سریال برای ایفای نقشهای حاج آقا شهیدی، حاج آقا مهدوی و براتعلی سراغ بازیگرانی رفتید که سابقه بازی در کارهای طنز دارند. چطور به این انتخاب رسیدید؟
- برقنورد در کارهای اخیرش بیشتر طنز بازی کرده است. نگران نبودید مخاطب او را در یک کار جدی و آن هم در شمایل یک روحانی نپذیرد؟
- حاج آقا مهدوی خیلی شبیه شهاب مرادی شده و نوع صحبت کردن و رفتارهای برقنورد مثل اوست. آیا این مساله تعمدی بود؟
- ویشکا آسایش سالها در تلویزیون کار نکرده بود، چطور او را برای نقش هدی انتخاب کردید؟
- بیننده در قسمتهای ابتدایی سریال شاهد رابطه بسیار سرد مائده با مادرش هدی است، اما بعد از این که متوجه میشود پدرش، رفتار خوبی با هدی نداشته، خیلی سریع نظرش تغییر میکند و رابطهشان گرم میشود. فکر نمیکنید به لحاظ منطقی خیلی این مساله برای مخاطب باورپذیر نیست؟
- ولی به لحاظ سنی مائده و هدی خیلی نزدیک به هم هستند. گرچه در دیالوگهای شخصیتهای سریال بارها گفته میشود که شما شبیه دو خواهر هستید تا مادر و دختر و نشان داده میشود که هدی زود ازدواج کرده، با همه اینها بهتر نبود بازیگر دیگری برای نقش مائده انتخاب میکردید؟
- شما در این سریال برای کوچکترین نقشها هم از بازیگران حرفهای استفاده کردید. در حالی که معمولا کارگردانان این کار را انجام نمیدهند. دلیلتان برای این کار چه بود؟
- شما در این سریال به موضوع وقف هم میپردازید. آیا سازمان اوقاف هم از این سریال حمایت کرده است؟
- حالا که سریال را تماشا میکنید چه نمرهای به خودتان میدهید؟
پانویس
- ↑ «سید رضا و حکایت پرده نشینی، نگاهی به آخرین ساخته بهروز شعیبی». ۲ اسفند ۱۳۹۷. دریافتشده در ۱ دی ۱۴۰۳.
- ↑ «سریال پرده نشین در بوته نقد طلاب». ۱۷ دی ۱۳۹۳. دریافتشده در ۳ دی ۱۴۰۳.
- ↑ «سریال پرده نشین در بوته نقد طلاب». ۱۷ دی ۱۳۹۳. دریافتشده در ۳ دی ۱۴۰۳.
- ↑ «حسین ترابنژاد از داستان های "پرده نشین" می گوید». ۳ دی ۱۳۹۳. دریافتشده در ۱ دی ۱۴۰۳.
- ↑ «تا آخرین روز پردهنشین نگرانم». ۲۵ آذر ۱۳۹۳. دریافتشده در ۱ دی ۱۴۰۳.