محمدباقر بهبهانی

محمدباقر بهبهانی

فقیه، مجتهد، استاد علوم دینی و اخلاقی
نام کامل	محمدباقر بن محمد اکمل بهبهانی
لقب	وحید بهبهانی
تاریخ تولد	۱۱۱۸ق
زادگاه	اصفهان، ایران
تاریخ وفات	۱۲۰۵ق
شهر وفات	کربلا، عراق
محل دفن	رواق شرقی حرم امام حسین علیه‌السلام، کربلا
محل سکونت	اصفهان، نجف، بهبهان، کربلا
استادان	سید محمد طباطبایی بروجردی، سید صدرالدین قمی، شیخ یوسف بحرانى
شاگردان	علامه بحرالعلوم، میرزا محمد مهدی شهرستانی، سید علی طباطبایی، شیخ جعفر کاشف‌الغطا، میرزا قمی سید محسن اعربی، ملا مهدی نراقی
محل تحصیل	اصفهان، نجف
تالیفات	شرح مفاتیح الفقه، فوائد حائریه، حاشیه بر مدارک، رساله الاجتهاد و الاخبار، رساله‌ای در جبر و اختیار، تعلیقات بر رجال میرزا محمد استرآبادی، حاشیه بر مسالک

محمدباقر بن محمد اکمل بهبهانی (۱۱۱۸–۱۲۰۵ هـ.ق.)، مشهور به وحید بهبهانی، فقیه برجسته و مجتهد شیعه در قرن دوازدهم هجری بود. او در اصفهان به دنیا آمد و پس از طی تحصیلات اولیه، برای تکمیل علوم دینی به نجف رفت و از محضر استادان بزرگی همچون سید محمد طباطبایی بروجردی و سید صدرالدین قمی بهره برد.

بهبهانی نقشی تاریخی در نقد و مقابله با جریان اخباری‌گری داشت. وی با استدلال‌های مستدل و مباحث علمی، زمینه را برای اصلاح حوزه‌های علمیه در بهبهان، کربلا و نجف فراهم کرد و آموزه‌های اصولی و فقهی شیعه را بر پایه عقل و اجتهاد تثبیت نمود. تلاش‌های او باعث شد که گرایش‌های نادرست اخباری برای همیشه از بسیاری از حوزه‌های علمی رخت بربندد و شاگردان برجسته‌ای چون علامه بحرالعلوم، میرزا محمدمهدی شهرستانی و سید علی طباطبایی تربیت شوند که هر یک چراغ راه فقاهت و کلام شیعه شدند.

وی همچنین به عنوان عالمی پرهیزگار و ساده‌زیست، شاگردان و مردم را به تهذیب اخلاق، دوری از تجملات و خدمت به تهیدستان دعوت می‌کرد. آثار او بیش از هفتاد کتاب و رساله در فقه، اصول، کلام و اخلاق را شامل می‌شود که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به شرح مفاتیح الفقه و رساله الاجتهاد و الاخبار اشاره کرد.

وحید بهبهانی با کوشش‌های علمی و اخلاقی خود، سهم بزرگی در استقرار عقلانیت در فقه شیعه و مبارزه با انحراف‌های فکری داشت. او در سال ۱۲۰۵ هـ.ق در کربلا درگذشت و در رواق شرقی حرم امام حسین(ع) به خاک سپرده شد.

تحصیلات

پس از فوت پدر در دوران نوجوانی، بهبهانی برای ادامه تحصیل به نجف مهاجرت کرد. او از محضر دانشوران برجسته‌ای همچون سید محمد طباطبایی بروجردی و سید صدرالدین قمی بهره برد. در آغاز به مکتب اخباریان گرایش داشت، اما با پژوهش و بررسی دقیق، به روش اجتهادی رجوع کرد و بعدها توانست تأثیر چشمگیری در اصلاح فقهی داشته باشد.

هجرت و فعالیت در بهبهان

بهبهانی پس از مدتی تحصیل در نجف، به بهبهان مهاجرت کرد و در مسجد امیرابراهیم به تدریس علوم دینی پرداخت. تلاش او سبب شد اخباری‌گری در منطقه از میان برود و شاگردان برجسته‌ای تربیت شوند

فعالیت در کربلا

وحید بهبهانی پس از بهبهان، به کربلا رفت و در حوزه‌های علمی آن شهر فعالیت کرد. او با استاد بزرگ اخبارگرایان، شیخ یوسف بحرانى، مناظره و همکاری داشت و به تصحیح روش علمی حوزه پرداخت.

آثار و شاگردان

وحید بهبهانی بیش از هفتاد اثر علمی در فقه، اصول، اجتهاد و دیگر علوم اسلامی از خود بر جای گذاشت، از جمله: شرح مفاتیح الفقه، فوائد حائریه، حاشیه بر مدارک، رساله الاجتهاد و الاخبار، رساله‌ای در جبر و اختیار، تعلیقات بر رجال میرزا محمد استرآبادی، حاشیه بر مسالک و ده‌ها اثر دیگر.

شاگردان برجسته او شامل علامه بحرالعلوم، میرزا محمدمهدی شهرستانی، سید علی طباطبایی، شیخ جعفر کاشف‌الغطا، میرزا قمی، سید محسن اعربی و ملا مهدی نراقی بودند.

سیره اخلاقی

بهبهانی به زهد، ساده‌زیستی و خدمت به مستمندان شهره بود. او هدایای مادی را نمی‌پذیرفت و شاگردان را به صرف وقت و تلاش برای علم ترغیب می‌کرد.

وفات

بهبهانی پس از عمر پربرکت بیش از نود سال، در سال ۱۲۰۵ هـ.ق در کربلا درگذشت و در رواق شرقی حرم امام حسین(ع) به خاک سپرده شد.