صادق آمُلی لاریجانی (زادهٔ ۲۱ اسفند ۱۳۳۹ در نجف) فقیه، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و رئیس سابق قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران است.

زندگی‌نامه

صادق آملی لاریجانی یا صادق اَردِشیر لاریجانی در سال ۱۳۳۹ در نجف متولد شد. او اصالتاً مازندرانی است^[۱] پدر او میرزا هاشم آملی از مراجع تقلید در قم و از شاگردان سید ابوالحسن اصفهانی،‌ میرزای نائینی و آقا ضیاء عراقی بود. مادر وی نیز دختر سیدمحسن اشرفی، از مراجع شهر بهشهر بود.

لاریجانی داماد آیت‌الله وحید خراسانی است.^[۲]

فعالیت ‌های علمی

صادق لاریجانی به فعالیت علمی در حوزه و دانشگاه مشغول بوده و هست.

فعالیت‌های حوزوی

لاریجانی در سال ۱۳۵۶ وارد حوزه علمیه شد و دروس سطح عالی حوزه مانند رسائل و مکاسب را نزد استادانی همچون شیخ غلامرضا صلواتی و سید کاظم حسینی حائری گذارند. سپس در دروس خارج فقه و اصول فقه از پدرش و آیت‌الله وحید خراسانی بهره برد. در کنار فقه و اصول،‌ به تحصیل فلسفه اسلامی نزد آیت‌الله جوادی آملی و آیت‌الله حسن‌زاده آملی و همچنین فلسفه غرب مشغول شد.

او پس از تدریس کتب سطح عالی حوزه، از سال ۱۳۶۸ به تدریس خارج فقه و اصول فقه پرداخت. وی پس از فوت پدرش، از سال ۱۳۷۱ ریاست مدرسه علمیه حضرت ولی عصر(ع) را برعهده گرفت.^[۳]

فعالیت‌های دانشگاهی

صادق لاریجانی در کنار فعالیت‌های علمی در حوزه، در دانشگاه‌ نیز مشغول فعالیت علمی بوده است. برخی از فعالیت‌های علمی دانشگاهی وی عبارتند از: عضو هیئت امنا و هیئت علمی دانشگاه قم، عضو هیئت امنای دانشگاه امام صادق(ع)، عضو هیئت علمی و هیئت امنای دانشنامه جهان اسلام، رئیس هیئت امنای مرکز تحقیقات رایانه‌ای علوم اسلامی(نور).^[۴]

او همچنین عضو هیئت تحریریه برخی از فصلنامه‌های علمی کشور همچون فصلنامه پژوهشهای کلامی و فلسفی و فصلنامه علمی و پژوهشی حکومت اسلامی است. وی صاحب امتیاز و مدیر مسئول فصلنامه پژوهش‌های اصولی نیز هست.^[۵]

لاریجانی در دانشگاه قم و دانشگاه علوم اسلامی رضوی در زمینه فقه،‌ کلام جدید و فلسفه (فلسفه تطبیقی، فلسفه اخلاق و فلسفه غرب) به تدریس و پژوهش مشغول بوده است.

فعالیت سیاسی

برخی از مهم‌ترین فعالیت‌های سیاسی صادق لاریجانی ازین قرار است:

• عضویت در مجلس خبرگان رهبری (نماینده استان مازندران در دوره سوم، چهارم و پنجم از سال ۱۳۷۷ تا کنون)،
• رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام (از ۹ دی ۱۳۹۷ تا کنون)،
• عضو فقهای شورای نگهبان (دوره چهارم و پنجم تا شهریور ۱۴۰۰)،
• رئیس قوه قضاییه (دو دوره از مرداد ۱۳۸۸ تا اسفند ۱۳۹۷)،
• عضویت در جامعه مدرسین حوزه علمیه قم،‌
• عضویت در شورای عالی انقلاب فرهنگی (از اعضای حقوقی شورا در دوران ریاست قوه قضاییه)،
• عضویت در شورای عالی امنیت ملی (از اعضای حقوقی شورا در دوران ریاست قوه قضاییه)،
• عضویت در شورای عالی فضای مجازی (از اعضای حقوقی شورا در دوران ریاست قوه قضاییه).^[۶]

آثار

از لاریجانی آثار متعددی در موضوعات مختلف منتشر شده است:

• فلسفه علم اصول،‌ قم،‌ انتشارات مدرسه علمیه ولی عصر(ع). این مجموعه در ۳۳ جلد تنظیم شده است که به مرور عرضه خواهد شد.
• معرفت دینی، نقد نظریه قبض و بسط تئوریک شریعت، تهران،‌ مرکز ترجمه و نشر کتاب تهران، ‌۱۳۷۰.
• قبض و بسط در قبض و بسطی دیگر، تهران، مرکز ترجمه و نشر کتاب تهران، ‌۱۳۷۲.
• فلسفه تحلیلی، دلالت و ضرورت،‌ قم،‌انتشارات مرصاد.
• واجب مشروط، انتشارات کنگره شیخ انصاری، ‌۱۳۷۴.
• فلسفه اخلاق در قرن حاضر، نوشته وارنک، تهران،‌ انتشارات علمی و فرهنگی، ‌۱۳۶۲ (ترجمه).
• انسان از آغاز تا انجام، تألیف علامه طباطبایی، تهران،‌ انتشارات الزهراء، ‌۱۳۷۱ (ترجمه).
• فقیهان امامی و عرصه‌های ولایت فقیه از قرن چهارم تا سیزدهم،‌ تألیف محمد علی قاسمی و دیگران،‌ زیرنظر صادق آملی لاریجانی،‌ مشهد،‌ دانشگاه علوم اسلامی رضوی، ‌۱۴۲۶ قمری.

مقالات متعددی در مجلاتی همچون نقد و نظر، حکومت اسلامی، کیهان فرهنگی و ماهنامه صبح نیز از او منتشر شده است.

پانویس