عطاءالله اشرفی اصفهانی (زادۀ ۱۲۸۱ش– شهادت: ۱۳۶۱ ش)، معروف به آیت‌الله اشرفی اصفهانی، عالم دینی، فقیه و مرجع تقلید شیعه و از شاگردان برجسته امام خمینی بود. او در حوزه‌های علمیه اصفهان و قم تحصیل کرد و بعدها به کرمانشاه رفت و علاوه بر تدریس فقه و اصول، به فعالیت‌های اجتماعی و تأسیس اماکن مذهبی پرداخت.
اشرفی اصفهانی در مسیر حفظ وحدت میان شیعه و سنی در غرب ایران تلاش‌های گسترده‌ای انجام داد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی به عنوان امام جمعه کرمانشاه منصوب شد. وی در ۲۳ مهر ۱۳۶۱ ش در جریان نماز جمعه کرمانشاه توسط منافقان به شهادت رسید و به‌عنوان چهارمین شهید محراب شناخته شد.
زندگی و تحصیلات
عطاءالله اشرفی در سال ۱۲۸۱ شمسی در خمینی‌شهر متولد شد. پدرش، میرزا اسدالله، از علما و مردی زاهد با زندگی ساده بود و مادرش بانو نجمه، دختر مرحوم سید محمد تقی میردامادی، زنی با ایمان، پاکدامن، صبور و فداکار بود. نیاکان او نیز اغلب از عالمان دین بودند.
از نوجوانی و پس از گذراندن دوره مکتب‌خانه، در دوازده سالگی به توصیه پدر به اصفهان رفت و دروس حوزه را آغاز کرد و طی ده سال، دوره‌های مقدمات و سطح فقه و اصول را در محضر اساتیدی مانند آیت الله سید مهدی درچه‌ای و سید محمد نجف‌آبادی به پایان رساند [۱] سپس به قم هجرت کرده و دوره عالی و اجتهادی فقه و اصول را نزد شیخ عبدالکریم حائری، حاج سید محمد تقی خوانساری، سید صدرالدین صدر، سید محمد حجت و آیت الله بروجردی گذراند و فلسفه را از امام خمینی فرا گرفت [۲] فعالیت‌های فوق‌العاده او در تنظیم و تقریر دروس آیت الله بروجردی موجب علاقه و توجه ویژه استاد به او شد.
تدریس
اشرفی اصفهانی از اوایل طلبگی در اصفهان به تدریس پرداخت و در مدت هفده سال اقامت در قم، در کنار تحصیل، به تعلیم و تربیت طلاب جوان اشتغال داشت [۳] مجتهد مجاهد، آیت الله حاج شیخ احمد جنتی، از شاگردان او در دوره تدریس کفایه و مکاسب بود. پس از انتقال به کرمانشاه، به تدریس فقه، اصول و دیگر معارف دینی ادامه داد.
آثار علمی
آثار قلمی او شامل موارد زیر است:
- البیان، در موضوع علوم قرآن، به زبان فارسی
- تفسیر قرآن، خلاصه‌ای از تفاسیر شیعه و سنی
- مجمع الشتات، در اصول دین و عقاید و کلام، به زبان عربی در چهار جلد
- مجموعه‌ای پیرامون حروف مقطعه قرآن، به زبان فارسی
- کتابی در موضوع «غیبت امام عصر» (عج)
آثار عمرانی و مراکز دینی
آیت الله اشرفی اصفهانی در تأسیس مراکز زیر نقش داشت:
- ساختمان مکتب الزهراء
- مسجد ولی عصر (عج) در خمینی‌شهر
- مسجد امام حسین (ع) در خمینی‌شهر
- حوزه علمیه امام خمینی در کرمانشاه
- ساختمان مسجد النبی در کرمانشاه
- توسعه مسجد آیت الله بروجردی در کرمانشاه
سبک زندگی و سیره اخلاقی
اشرفی اصفهانی معمولاً یک ساعت قبل از اذان صبح به حرم حضرت معصومه (س) می‌رفت و به راز و نیاز می‌پرداخت [۴] انس و الفت او با قرآن و تفسیر آن تا آخرین لحظات عمر، سیمای ملکوتی به او بخشیده بود.
علاقه او به زیارت عاشورا و تربت امام حسین(ع) همواره ادامه داشت و شب‌های جمعه دعا کمیل را ترک نمی‌کرد [۵] او در برخوردهای اجتماعی و خانوادگی بسیار فروتن بود و از تکبر پرهیز داشت. در زندگی خانوادگی با همسرش اختلافی نداشت و توصیه‌های اخلاقی و دینی خود را به فرزندان منتقل می‌کرد [۶]
زندگی او ساده و بی‌آلایش بود؛ حتی پس از انتصاب به نمایندگی امام و امام جمعه کرمانشاه، همان زندگی ساده را حفظ کرد [۷] او همواره به فکر خدمت به فقرا و محرومان بود و ترجیح می‌داد امکانات در اختیار مردم ضعیف قرار گیرد.
وحدت و تعامل با اهل سنت
آیت الله اشرفی اصفهانی از ابتدای حضور در کرمانشاه به ایجاد وحدت میان شیعه و اهل سنت اهمیت می‌داد. او با تدبیر و درایت، با استفاده از آیات قرآن کریم مانند «إِنَّمَا المُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ»[۸] و «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»[۹] تلاش می‌کرد اختلافات را برطرف کند و جامعه را در یک صف متحد نگه دارد [۱۰]
فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی
یاری امام خمینی
او از شاگردان و یاران امام خمینی بود و پس از رحلت آیت الله بروجردی، مردم را به امام خمینی راهنمایی می‌کرد.[۱۱] در جریان دستگیری امام در اوایل نهضت نیز از حامیان ایشان بود و تا آخر عمر وفادار ماند.[۱۲]
امامت جمعه کرمانشاه
با پیروزی انقلاب اسلامی و درخواست علما و مردم کرمانشاه، آیت الله اشرفی اصفهانی در ۱۴ ذیقعده ۱۳۹۹ ق به امامت جمعه کرمانشاه منصوب شد. نقش او در ترویج نماز جمعه و حفظ اسلام و اتحاد مسلمین برجسته بود.
نقش در جهاد و دفاع مقدس
خطبه‌ها و حضور او در جبهه‌های دفاع مقدس الهام‌بخش جوانان بود. او شخصاً نیز در چند نوبت به جبهه‌ها رفت و در دفاع از اسلام و انقلاب شرکت داشت.[۱۳]
شهادت
آیت‌الله اشرفی اصفهانی در ظهر جمعه ۲۳ مهر ۱۳۶۱، توسط اعضای سازمان مجاهدین خلق در نماز جمعه کرمانشاه با انفجار نارنجک به شهادت رسید و به عنوان چهارمین شهید محراب انقلاب اسلامی معرفی شد. پیکر مطهر او پس از تشییع با شکوه به اصفهان منتقل و در گلستان شهدای تخت فولاد به خاک سپرده شد.[۱۴]
امام خمینی و رهبر انقلاب اسلامی حضرت آیت الله خامنه‌ای در پیام‌های خود، مقام علمی، اخلاقی و مجاهدت ایشان را ستوده و شهادت او را تسلیت گفتند.[۱۵]
پانویس
- ↑ پاسداران اسلام، ص ۴۶
- ↑ پاسداران اسلام، ص ۵۰
- ↑ مجله پیام انقلاب، ش ۷۰، آبان ۱۳۶۱
- ↑ پاسداران اسلام، ص ۷۰
- ↑ محراب خونین باختران، ص ۶۸
- ↑ پاسداران اسلام، ص ۷۱
- ↑ روزنامه جمهوری اسلامی، شماره ۱۵۵۸، ۲۳ مهر ۱۳۶۳
- ↑ سوره حجرات، آیه ۱۰
- ↑ سوره آل عمران، آیه ۱۰۳
- ↑ روزنامه جمهوری اسلامی، شماره ۹۸۳، ۲۹/۷/۱۳۶۱؛ کیهان، شماره ۱۴۳۰۷، ۲۲/۷/۱۳۷۰
- ↑ پاسداران اسلام، ص ۵۲.
- ↑ پاسداران اسلام، ص ۷۱
- ↑ روزنامه جمهوری اسلامی، شماره ۹۸۳، ۲۹/۷/۱۳۶۱
- ↑ صحیفه نور، روزنامه جمهوری اسلامی، شماره ۹۷۸، ۲۴/۷/۶۱
- ↑ صحیفه نور؛ روزنامه جمهوری اسلامی، ش ۱۵۵۷، ۲۲/۷/۱۳۶۳
