چهل‌وسومین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۴۰۳ به دبیری منوچهر شاهسواری در تهران برگزار شد. بخش بین‌الملل این دوره نیز از ۱۲ تا ۱۶ بهمن برگزار شد.
در بخش مسابقه سینمای ایران، ۳۳ فیلم در بخش «سودای سیمرغ» به رقابت پرداختند و در کنار آن، بخش‌های فیلم کوتاه، مستند و پویانمایی نیز برگزار شد.
در بخش بین‌الملل، سه بخش رقابتی «سینمای سعادت»، «جلوه‌گاه شرق» و «قاب آینده» و بخش غیررقابتی «جام جهان‌نما» برگزار شد. «قاب آینده» برای نخستین بار به رقابت فیلم‌های اول و دوم فیلمسازان ایرانی و خارجی اختصاص یافت. جایزهٔ بهترین فیلم از نگاه ملی به دو اثر «خدای جنگ» و «ناتور دشت» تعلق گرفت و جایزهٔ نخست با عنوان ویژهٔ سردار شهید قاسم سلیمانی اعطا شد.
در بخش «سودای سیمرغ»، فیلم «زیبا صدایم کن» به تهیه‌کنندگی سیدمازیار هاشمی سیمرغ بلورین بهترین فیلم را دریافت کرد و حمید زرگرنژاد برای «شمال از جنوب غربی» به عنوان بهترین کارگردان انتخاب شد. «بچه مردم» با ۱۵ نامزدی، بیشترین تعداد نامزدی را در میان آثار این دوره به دست آورد و پس از آن «موسی کلیم‌الله» با ۱۳ و «شمال از جنوب غربی» با ۱۲ نامزدی قرار گرفتند.
کمال تبریزی، رضا درستکار، بهرام رادان، علیرضا رئیسیان، علیرضا زرین‌دست، عزت‌الله ضرغامی و مستانه مهاجر از اعضای هیئت داوران بودند. همچنین بهرام رادان جزء داوران معرفی شده بود اما به دلیل طولانی شدن بازگشتش به ایران از داوری جشنواره انصراف داد.
برگزاری
جشنواره از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۴۰۳ در تهران برگزار شد و مرکز همایش‌های برج میلاد به عنوان محل اصلی برگزاری برنامه‌ها و مراسم اختتامیه مورد استفاده قرار گرفت. آیین اختتامیه در ۲۲ بهمن در مرکز همایش‌های برج میلاد برگزار شد. بخش بین‌الملل نیز از ۱۲ تا ۱۶ بهمن برگزار شد.
در بخش «سودای سیمرغ» ۳۳ فیلم حضور داشتند. هیئت داوران این بخش در ابتدا از کمال تبریزی، رضا درستکار، بهرام رادان، علیرضا رئیسیان، علیرضا زرین‌دست، عزت‌الله ضرغامی و مستانه مهاجر تشکیل شده بود. بهرام رادان در جریان جشنواره به دلیل طولانی شدن سفر و نامشخص بودن زمان بازگشت خود از ادامه حضور در هیئت داوران انصراف داد و جایگزینی برای او تعیین نشد؛ در نتیجه داوری با شش عضو ادامه یافت.
از تغییرات ساختاری این دوره، برگزاری بخش‌های بین‌المللی «سینمای سعادت»، «جلوه‌گاه شرق» و «قاب آینده» بود. «سینمای سعادت» به مسابقه بین‌الملل، «جلوه‌گاه شرق» به فیلم‌های کشورهای آسیایی و اسلامی و «قاب آینده» به فیلم‌های اول و دوم فیلمسازان اختصاص داشت. «جام جهان‌نما» نیز به صورت غیررقابتی برگزار شد.
«قاب آینده» برای نخستین بار با هدف شناسایی و حمایت از فیلمسازان جوان ایجاد شد و فیلم‌های اول و دوم فیلمسازان ایرانی و خارجی در آن به رقابت پرداختند. در کنار این بخش‌ها، در بخش جنبی بین‌الملل نیز جوایزی با محوریت تقریب ادیان و مذاهب و مقاومت در نظر گرفته شد.
حواشی
انصراف بهرام رادان از هیئت داوران بخش «سودای سیمرغ» از اتفاق‌های مورد توجه این دوره بود. رادان اعلام کرد که به دلیل طولانی شدن سفر و نامشخص بودن زمان بازگشت، امکان ادامه حضور در فرایند داوری را ندارد.
از دیگر موضوعات مورد توجه در این دوره، بازگشت جایزه آرای مردمی پس از چند سال وقفه بود. «پیشمرگ» در پایان جشنواره به عنوان فیلم برگزیده تماشاگران معرفی شد و «پسر دلفینی ۲» نیز جایزه پویانمایی از نگاه تماشاگران را دریافت کرد.
آرای مردمی
در این دوره جایزه بهترین فیلم از نگاه تماشاگران پس از چند سال وقفه دوباره به جشنواره بازگشت. در پایان جشنواره، «پیشمرگ» به عنوان بهترین فیلم غیرپویانمایی از نگاه تماشاگران انتخاب شد و «پسر دلفینی ۲» جایزه بهترین پویانمایی از نگاه تماشاگران را دریافت کرد.
آثار و بخش‌ها
۳۳ فیلم در بخش «سودای سیمرغ» حضور داشتند:
«۱۹۶۸»، «آبستن»، «آنتیک»، «اسفند»، «اشک هور»، «بازی خونی»، «بازی را بکش»، «بچه مردم»، «پیشمرگ»، «تاکسیدرمی»، «ترک عمیق»، «چشم‌بادومی»، «خاتی»، «خدای جنگ»، «داد»، «دست تنها»، «رها»، «زمانی در ابدیت»، «زیبا صدایم کن»، «سونسوز»، «شاه‌نقش»، «شمال از جنوب غربی»، «شوهر ستاره»، «صددام»، «صیاد»، «فریاد»، «کفایت مذاکرات»، «گوزن‌های اتوبان»، «لولی»، «ماریا»، «مرد آرام»، «موسی کلیم‌الله» و «ناتور دشت».
«بچه مردم» با ۱۵ نامزدی بیشترین تعداد نامزدی را به خود اختصاص داد. «موسی کلیم‌الله» با ۱۳ نامزدی، «شمال از جنوب غربی» با ۱۲ نامزدی، «زیبا صدایم کن» با ۱۰ نامزدی و «گوزن‌های اتوبان» با هشت نامزدی در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند.
در بخش پویانمایی چهار فیلم «افسانه سپهر»، «پسر دلفینی ۲»، «زال و رودابه» و «ژولیت و شاه» حضور داشتند.
بخش فیلم کوتاه و بخش مستند نیز در این دوره برگزار شدند و فیلم‌های منتخب این بخش‌ها در جریان جشنواره به نمایش درآمدند.
در بخش فیلم کوتاه، «دادرسی» ساخته نادره‌سادات سرکی سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه را دریافت کرد و دیپلم افتخار اقتباس ادبی به سهیلا پورمحمدی برای «کوتی» تعلق گرفت.
در بخش مستند، «شِگرد» به تهیه‌کنندگی جعفر صادقی به عنوان بهترین فیلم مستند انتخاب شد و نیما مهدیان برای «یک وجب خاک» سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی مستند داستانی را دریافت کرد.
در بخش بهترین فیلم از نگاه ملی، دو سیمرغ به «خدای جنگ» به تهیه‌کنندگی سعید سعدی و «ناتور دشت» به تهیه‌کنندگی مهدی فرجی تعلق گرفت که سیمرغ نخست این بخش با عنوان ویژه سردار شهید قاسم سلیمانی اعطا شد.
برگزیدگان بخش سودای سیمرغ
. بهترین فیلم: «زیبا صدایم کن» (سید مازیار هاشمی)
. بهترین کارگردانی: حمید زرگرنژاد برای فیلم «شمال از جنوب غربی»
. جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران: رضا جمالی برای فیلم «سونسوز»
. بهترین فیلمنامه: محمود کریمی و فائزه یارمحمدی برای فیلم «بچه مردم»
. بهترین بازیگر نقش اول مرد: مصطفی زمانی برای فیلم «شمال از جنوب غربی»
. دیپلم افتخار بازیگر نقش اول مرد: نوید پورفرج برای فیلم «گوزن‌های اتوبان»
. بهترین بازیگر نقش اول زن: فریبا نادری برای فیلم «شوهر ستاره»
. بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: فرهاد آئیش برای فیلم «موسی کلیم‌الله»
. دیپلم افتخار بازیگر نقش مکمل مرد: عنایت بخشی برای فیلم «شاه‌نقش»
. بهترین بازیگر نقش مکمل زن: لیندا کیانی برای فیلم «۱۹۶۸»
. بهترین فیلم‌برداری: علی‌محمد قاسمی برای فیلم «شمال از جنوب غربی»
. دیپلم افتخار فیلم‌برداری: میلاد پرتوی برای فیلم «بچه مردم»
. بهترین تدوین: عماد خدابخش برای فیلم «بچه مردم»
. بهترین موسیقی متن: کارن همایونفر برای فیلم «اسفند»
. بهترین صدا: میثم یاردیلو و حسین قورچیان برای فیلم «گوزن‌های اتوبان»
. بهترین طراحی صحنه: کیوان مقدم برای فیلم «موسی کلیم‌الله»
. بهترین طراحی لباس: آذر محمدی برای فیلم «موسی کلیم‌الله»
. بهترین چهره‌پردازی: شهرام خلج برای فیلم «موسی کلیم‌الله»
. بهترین جلوه‌های ویژهٔ میدانی: حمید رسولیان برای فیلم «صیاد»
. بهترین جلوه‌های ویژهٔ بصری: امیر ولی‌خانی برای فیلم «صیاد»
. بهترین دستاورد فنی: علیرضا واعظ برای فیلم «موسی کلیم‌الله»
. بهترین فیلم اول: سعید خانی برای فیلم «رها»
. بهترین کارگردان فیلم اول: محمود کریمی برای فیلم «بچه مردم»
. بهترین پویانمایی: محمدامین همدانی و محمد خیراندیش برای فیلم «پسر دلفینی ۲»
