غلامرضا شکوهی
سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، نهادی عمومی، غیردولتی و مستقل است که وابسته به شهرداری تهران میباشد و بودجه آن از محل اعتبارات سالانه شهرداری تأمین میشود. این سازمان در تاریخ ۱۱/۹/۱۳۷۵ با موافقت رهبر جمهوری اسلامی ایران، برای تعالی فرهنگ عمومی شهروندان تهرانی تأسیس شد و هدف آن توسعه فرهنگ و هنر، ارتقای فرهنگ شهرنشینی و ایجاد محیطی شاد، پویا و متعالی برای شهروندان است.
با پایان دوران دفاع مقدس و آغاز دوره سازندگی، شهرداری تهران بر ضرورت توسعه فرهنگی و ارتقای خدمات فرهنگی و هنری شهر تأکید داشت. از اوایل دهه ۷۰، تأسیس مراکز فرهنگی با عناوینی مانند فرهنگسرا، خانه فرهنگ، کتابخانه، موزه و نگارخانه در مناطق ۲۲ گانه تهران آغاز شد و اداره آنها به عهده معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری گذاشته شد. در سال ۱۳۷۵، سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران با مأموریت توسعه فرهنگ و هنر، تعمیق معرفت دینی، تقویت زیباییطلبی و حقیقتجویی، شادزیستی همراه با روحیه سازنده و ارتقای مهارتهای زندگی اجتماعی تشکیل شد.
در سالهای آغاز فعالیت، سازمان با گسترش روابط رسمی و غیررسمی با مدیریت شهری، سایر سازمانهای فرهنگی و مسئولان کشور، به ثبات و تعادل لازم دست یافت. ارزشهای بنیادین این سازمان شامل پاسداشت شعائر دینی، ارج نهادن به مقام هنرمندان و اندیشمندان، و توسعه فرهنگی انسانها بر اساس آموزههای دینی و بیانات مقام معظم رهبری است.
اساسنامه ابتدایی سازمان در ۲۶ ماده و یک تبصره در ۲۲ شهریور ۱۳۷۵ تصویب شد. پس از یک دهه فعالیت، بازنگری آن طی ۱۳ ماه تحقیق و بررسی انجام شد و پیشنویس اصلاحی در ۲۸ دی ۱۳۸۶ به تصویب نهایی رسید. بازنگری مجدد اساسنامه در سال ۱۳۹۷ و تصویب آن توسط هیئت امناء، چارچوب حقوقی و اهداف سازمان را متناسب با شرایط حال و آینده شهر تهران تعیین کرد. در اساسنامه جدید، توجه ویژه به توسعه فرهنگ و هنر اسلامی-ایرانی، تقویت هویت شهروندی، ایجاد جریانهای هدایتگر فرهنگی، ترویج اخلاق و دیانت در فضای شهری، و مقابله فرهنگی با افکار و گرایشهای معارض پیشبینی شده است.
این سازمان تحت ارکان هیئت امناء و هیئت مدیره فعالیت میکند. رئیس سازمان و اعضای هیئت مدیره توسط شهردار تهران به هیئت امناء پیشنهاد و با رأی آنها انتخاب میشوند و حکم آنها توسط شهردار تهران صادر میشود. یکی از منابع اصلی تأمین بودجه سازمان، اعتبارات سالانه شهرداری و مصوبات هیئت امناء است.
در سال ۱۳۷۵ به دستور و نظر مساعد آیتالله خامنهای «سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران» به منظور توسعه فرهنگ و هنر در جامعه ایرانی و نیز ارتقای فرهنگ شهرنشینی، به مدیریت مهرداد باقری پیدنی تأسیس شد. با پایان دوره دفاع مقدس و آغاز دوران سازندگی، ضرورت توسعه فرهنگی پایتخت، شهرداری تهران را برآن داشت تا همراه با خدمات اجتماعی، عمرانی و... به ارائه خدمات فرهنگی نیز بپردازد. از همان زمان، بازسازی و یا تغییر کاربری اماکن در اختیار شهرداری آغاز شد تا آنکه از اوایل سالهای دهه۷۰، تأسیس مراکز فرهنگی هنری با عناوین فرهنگسرا، خانه فرهنگ، کتابخانه، موزه و... در مناطق ۲۲ گانه شهرداری آغاز شد و معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری، اداره آنها را بر عهدهگرفت.
توسعه فرهنگی، تعمیق معرفت دینی، تقویت زیباییطلبی و حقیقتجویی شهروندان، شادزیستی توام با روحیه سازنده و کسب مهارتهای زندگی اجتماعی، نیازهایی اساسی بود که این سازمان در پاسخ به آنها موجودیت یافت.
نگرش سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران معطوف به دورنمای اصلی توسعه فرهنگی است. تلاش برای تقویت فرهنگ ملی و اسلامی کلانشهر تهران با توجه به خصلتهای ویژه شهریاش، طراحی و تبیین مبانی لازم برای آن، عمدهترین چالش فراروی سازمان است. سازمانی که پاسخگویی به مخاطبان را ضامن بقا و توسعه خود میداند و در تعامل با مخاطبان، به برقراری ارتباطات دوسویه و همچنین ارایه خدمات به صورت متنوع و متناسب با نیاز گروههای مخاطب، توجه خاصی دارد.
سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران در سالهای آغاز عملکرد خود، از طریق توسعه روابط رسمی و غیررسمی با مجموعه مدیریت شهری تهران و ارتباط فعال با سایر سازمانهای فرهنگی و نیز مسئولان فرهنگی کشور، به تعادل و ثبات لازم رسید. پاسداشت شعائردینی، قابلیت بیحد و مرز توسعه فرهنگی انسانها و ارج نهادن به مقام شامخ اندیشمندان و هنرمندان، به عنوان سه ارزش پایهای، در زمره اهداف اصلی سازمان بوده است و بهرهگیری از الگوهای علمی در مدیریت، شایستهسالاری، آیندهنگری و تشخیص اولویت پاسخگویی به نیازهای جامعه، ارزشهای مرجع سازمان در تمامی فعالیتها و برنامهها، مورد توجه برنامهریزان و مدیران فرهنگی قرار گرفت.
این رویکردها و اهداف برگرفته از آموزههای دینی و بیانات مقام معظم رهبری، تبدیل به اساسنامهای برای مأموریتهای سازمان فرهنگی هنری شد.
اساسنامه ابتدایی در ۲۶ ماده و یک تبصره، در ۲۲ شهریور ۱۳۷۵ به تصویب اعضا رسید، اما پس از گذر از یک دهه فعالیت، بازنگری در این اساسنامه طی ۱۳ ماه تحقیق و بررسی توسط کارشناسان انجام شد و با ارائه پیشنویس به اعضای هیات امنا و ایجاد اصلاحاتی در آن، در ۲۸ دی ۱۳۸۶ به تصویب نهایی رسید. سپس در سال ۱۳۹۷ و پس از بازنگری مجدد، در جلسه هیات امناء سازمان به تصویب رسید.
ترویج و تعمیق فرهنگ و هنر متعالی نشأت گرفته از تعالیم دین مبین اسلام و ارزشهای انقلاب اسلامی و فرهنگ غنی ایرانی اسلامی و متناسب با شرایط و خصوصیات حال و آینده شهر تهران، فراهم ساختن بستر و زمینه نیل به حیات طیبه برای شهروندان تهران با تقویت و محوریت مؤلفههای اسلامی و انقلابی و حاکمیت روح دیانت و اخلاق اسلامی در فضای شهری، ارتقای سطح پایبندی شهروندان به اصول و ارزشهای اسلامی، انقلابی، اخلاقی، انسانی و ملی، ایجاد جریانهای هدایتگر فرهنگی و هنری و سایر فعالیتهای موثر و فراگیر فرهنگی و هنری، دفاع از آرمانها و اصول اسلامی و انقلاب اسلامی و مقابله فرهنگی با افکار، گرایشها، جریانها و رفتارهای معارض با آنها، حفظ و ارتقای هویت شهروندی و سطح تعلق شهروندان نسبت به شهر، فرهنگسازی در راستای اهداف، سیاستها، مأموریتها و وظایف مدیریت شهری با استفاده از ابزار فرهنگ و هنر از جمله نکات برجسته و بارزی است که در اساسنامه جدید مورد توجه و تأکید قرار گرفت.
اعضای هیئت امنای سازمان عبارتند از:
سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران مأموریت دارد تا:
سازمان فرهنگی هنری با در اختیار داشتن تعداد قابل توجهی مرکز فرهنگی شامل فرهنگسرا، خانه فرهنگ، نگارخانه و کتابخانه در سطح شهر تهران، جایگاه خوبی را در میزان اثرگذاری بر فرهنگ شهروندان تهرانی به دست آورده است. ماموریتهای سازمان در مناطق ۲۲گانه و ستاد در قالب این مراکز دنبال میشود.
هر منطقه با توجه به نیازهای محلی، برنامهها را با بودجه مشخص اجرا کرده و مسئولیت اجرایی بر عهده مدیریت فرهنگی هنری آن منطقه است. مراکز هر منطقه شامل:
فرهنگسراها: مراکزی برای آموزش، تولید محصولات فرهنگی و فعالیت در زمینه هنرهای مختلف که برخی از آنها فعالیتهای فرامنطقهای نیز دارند.
خانههای فرهنگ: نسخه کوچکتر فرهنگسراها با امکان دسترسی آسانتر برای محلات، اجرای دورههای آموزشی و فعالیتهای فرهنگی.
نگارخانهها: فضاهای مستقل یا وابسته به فرهنگسراها برای نمایش آثار هنری.
کتابخانهها: برای مطالعه و دسترسی به کتاب، شامل کتابخانههای ویژه کودکان و نابینایان.
خانههای فرهنگ مشارکتی: مراکز کوچک با حمایت جزئی از فرهنگسراها برای اجرای پروژههای محلی.
پردیسهای سینمایی: ترکیبی از سالن سینما، گالری، محل عرضه محصولات فرهنگی و امکانات رفاهی.
اماکن تفریحی و ورزشی: شهربازی، سالنهای ورزشی و سینماهای چندبعدی برای رفاه خانوادهها.
مؤسسات وابسته: مؤسسه باغ کتاب تهران، نشر شهر، تصویرشهر، تهران گشت ارغوانی، هاتف شهر، شهریاران جوان، دانشگاه علمی کاربردی و مرکز مشارکتهای فرهنگی-هنری شهرداری تهران.
سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران از زمان تأسیس تا کنون، توسط مدیران زیر هدایت شده است:
1405/06/21
به روز رسانی : 1405/06/07