محمدعلی گلپایگانی، مشهور به محمد گلریز(زادهٔ ۱۳۲۵ در تهران)، خواننده و مدرس آواز و از چهره‌های شناخته‌شده موسیقی سنتی و سرودهای حماسی و انقلابی ایران است.اهمیت او در موسیقی معاصر ایران بیش از همه به اجرای آثاری بازمی‌گردد که با پیروزی انقلاب اسلامی، بزرگداشت شخصیت‌های جمهوری اسلامی و دفاع مقدس پیوند یافته‌اند.این بانگ آزادی، شهید مطهر، خجسته باد این پیروزی و دریغا از شناخته‌شده‌ترین اجراهای او هستند.تمرکز مضمونی تولیدات بر فرهنگ انقلاب اسلامی و تداوم پخش این آثار در رادیو و تلویزیون، صدای گلریز را به بخشی از حافظهٔ شنیداری مناسبت‌های سیاسی و ملی پس از انقلاب تبدیل کرده است. صدای او به‌عنوان میراث شفاهی ایران در سازمان میراث فرهنگی ثبت شده و در سال ۱۳۸۹ به‌عنوان چهره ماندگار در رشته موسیقی تجلیلی شده است.
آموزش موسیقی او از محیط خانوادگی و آشنایی با آواز مذهبی آغاز شد و با فراگیری آواز نزد ادیب خوانساری و بهره‌گیری از آموزش نورعلی برومند ادامه یافت.در دههٔ ۱۳۵۰ به رادیو راه یافت و با محمدرضا لطفی و گروه شیدا همکاری کرد.ازاین‌رو، پیشینهٔ حرفه‌ای او به موسیقی دستگاهی و بازخوانی تصنیف‌های ایرانی تعلق دارد.به روایت خودش، نام هنری«گلریز»را برومند، با اشاره به گوشه‌ای در موسیقی ایرانی، برای او برگزید.
پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ مسیر فعالیت گلریز را تغییر داد.او در سال‌های نخست انقلاب با شاعرانی مانند حمید سبزواری و آهنگسازانی چون احمدعلی راغب، مجتبی میرزاده و فریدون شهبازیان همکاری کرد و سرودهایی را خواند که به‌سرعت در میان مخاطبان رادیو و تلویزیون شناخته شدند. «این بانگ آزادی»و«شهید مطهر»از آثار این دوره‌اند.سرود«شهید مطهر»در نخستین سالگرد شهادت مرتضی مطهری، در سال ۱۳۵۹، اجرا شد و پس از انتشار آن، شماری از عوامل سازنده با امام خمینی دیدار کردند.گلریز این دیدار را از خاطرات مهم زندگی هنری خود می‌داند.
در جنگ ایران و عراق، گلریز هم در ضبط آثار حماسی و هم در اجرای برنامه برای رزمندگان حضور داشت.خجسته باد این پیروزی، با شعر سبزواری، آهنگ راغب و تنظیم میرزاده، پس از آزادسازی خرمشهر در سوم خرداد ۱۳۶۱ پخش شد این سرود که با نام«صبح پیروزی»نیز شناخته می‌شود، از شناخته‌شده‌ترین آثار مربوط به آزادسازی خرمشهر است و همچنان در سالگرد این رویداد شنیده می‌شود.گلریز در سال‌های بعد آثار دیگری با موضوع دفاع مقدس، شهیدان و مقاومت اجرا کرد و در گفت‌وگویی در سال ۱۳۹۸، شمار آثار خود در حوزه دفاع مقدس را ۴۳ قطعه اعلام کرد.در خرداد ۱۳۶۸، گلریز سرود«دریغا»را در سوگ امام خمینی خواند.این اثر با شعر حمید سبزواری و آهنگسازی محمدعلی شکوهی در فاصله کوتاهی پس از درگذشت بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران آماده و از تلویزیون پخش شد.
فعالیت گلریز در دهه‌های بعد، اجرای آثار مذهبی و ملی، بزرگداشت شهیدان، داوری و مسئولیت در جشنواره‌های سرود و موسیقی مقاومت را دربر گرفت.او در ۱۴۰۰ به ریاست کمیتهٔ علمی نخستین جشنوارهٔ ملی و بین‌المللی سرود فجر منصوب شد و در دوره‌هایی از جشنوارهٔ عمار، داور بخش نماهنگ بود.این فعالیت‌ها، همراه با دفاع صریح او از آرمان‌های انقلاب اسلامی، پیوند مستمرش با نهادهای فرهنگی جمهوری اسلامی را نشان می‌دهد.
این همراهی با انتقاد از عملکرد مدیران فرهنگی منافاتی نداشته است.گلریز بارها از کمبود حمایت برای تولید آثار تازه، غلبهٔ موسیقی تجاری و تکرار چند سرود قدیمی خود در صداوسیما انتقاد کرده است.
زندگی و فعالیت هنری گلریز در مستند«گلبانگ گلریز»به کارگردانی ابوالفضل جاویدپور روایت شده است.
گلریز پس از جنگ تحمیلی سوم و شکل‌گیری تجمعات مردمی در حمایت از ایران در این اجتماعات شرکت کرد و در فروردین ۱۴۰۵، هنگام حضور در برنامه تلویزیونی«من ایرانم»، از خوانندگان شناخته‌شده خواست در تجمعات مردمی شرکت کنند و در کنار مردم باشند.
زندگی و آموزش آواز
محمدعلی گلپایگانی، مشهور به محمد گلریز، در سال ۱۳۲۵ در تهران به دنیا آمد.او در خانواده‌ای بزرگ شد که آواز ایرانی و نغمه‌های مذهبی بخشی از زندگی روزمره آن بود.پدرش، حسین گلپایگانی، معروف به مرشد حسین، تعزیه‌خوان و مداح بود و فرزندان خانواده از کودکی صدای او را هنگام تمرین و اجرای آواز می‌شنیدند.گلریز بعدها از همین تمرین‌های خانگی به‌عنوان نخستین تجربه‌های آشنایی خود با موسیقی یاد کرد؛ زمانی که به آواز پدر گوش می‌داد، درباره شیوه خواندن سؤال می‌کرد و به‌تدریج با ظرافت‌های اجرای موسیقی ایرانی آشنا می‌شد.
او آموزش آواز را نزد ادیب خوانساری ادامه داد و از آموزش‌های نورعلی برومند نیز بهره گرفت.انتخاب نام هنری«گلریز»به همین دوره بازمی‌گردد.به روایت خودش، روزی همراه محمدرضا لطفی نزد برومند رفت و در دستگاه شور آواز خواند.برومند پس از شنیدن صدای او، نام«گلریز»را با الهام از یکی از گوشه‌های موسیقی ایرانی برایش برگزید؛ نامی که از آن پس در فعالیت‌های حرفه‌ای خود استفاده کرد.
گلریز در کنار فراگیری موسیقی، از سال ۱۳۴۹ به استخدام بانک صادرات درآمد.او ابتدا در اداره ماشین‌های الکترونیک و سپس در روابط عمومی این بانک فعالیت داشت.اشتغال اداری مانع ادامه خوانندگی‌اش نشد و در سال‌های بعد، هم‌زمان با کار در بانک، همکاری خود را با رادیو و موسیقی‌دانان ایرانی گسترش داد.
او در گفت‌وگوهایی به دریافت درجه هنری معادل دکترا نیز اشاره کرده است؛ درجه‌ای که در نظام ارزشیابی هنرمندان اعطا می‌شود و با مدرک دانشگاهی دکتری تفاوت دارد.
آغاز فعالیت حرفه‌ای
محمد گلریز در دهه ۱۳۵۰ وارد فعالیت حرفه‌ای در رادیو شد.او در گفت‌وگویی با خبرگزاری تسنیم، سال ۱۳۵۳ را زمان ورود خود به رادیو دانسته و گفته است که پیش از آن، دو سال نزد ادیب خوانساری آواز آموخته بود.در مصاحبه‌ای دیگر نیز از سال ۱۳۵۵ به‌عنوان آغاز همکاری با برنامه«گلچین هفته»یاد کرده است.
گلریز در این سال‌ها با محمدرضا لطفی و گروه شیدا همکاری داشت.این گروه از مجموعه‌های فعال موسیقی دستگاهی بود و در اجرای تصنیف‌های قدیمی و آثار مبتنی بر شعر کلاسیک فارسی فعالیت می‌کرد.یکی از آثار گلریز در این دوره، تصنیف«ای ز بهار تازه‌تر»با شعری از حزین لاهیجی بود که به گفته او در سال ۱۳۵۶ از تلویزیون پخش شد.
همکاری با گروه شیدا برای گلریز تنها به ضبط و اجرای چند قطعه محدود نماند.او در این دوره با شیوه کار گروهی نوازندگان، اجرای تصنیف‌های ایرانی و آهنگسازی محمدرضا لطفی از نزدیک آشنا شد.بااین‌حال، رابطه حرفه‌ای آن‌ها بدون اختلاف نیز نبود.
گلریز در یکی از گفت‌وگوهای خود تعریف کرده است که پس از ضبط اثری از لطفی بر شعری از هوشنگ ابتهاج، متوجه شد همان قطعه بدون اطلاع قبلی او با صدای محمدرضا شجریان نیز اجرا شده است.به گفته گلریز، این اتفاق باعث رنجش او شد و مدتی از گروه شیدا فاصله گرفت.او در بیان این خاطره، با وجود انتقاد از رفتار لطفی، از محمدرضا شجریان و جایگاه هنری‌اش با احترام یاد کرده است.
فعالیت پس از انقلاب اسلامی
پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ دوره تازه‌ای از فعالیت محمد گلریز را آغاز کرد.او که پیش از انقلاب بیشتر در زمینه آواز و موسیقی دستگاهی شناخته می‌شد، در سال‌های بعد به اجرای سرودهای انقلابی، مذهبی و میهنی روی آورد.همکاری با حمید سبزواری در سرودن شعر، احمدعلی راغب در آهنگسازی، مجتبی میرزاده در تنظیم و فریدون شهبازیان در تولید آثار موسیقایی، به شکل‌گیری شماری از شناخته‌شده‌ترین سرودهای او انجامید.
در سال‌های نخست پس از انقلاب، فعالیت موسیقی‌دانان با تغییرات گسترده‌ای روبه‌رو بود.برخی گروه‌ها و خوانندگان فعالیت خود را متوقف کردند و برخی دیگر در قالب تولید سرودهای انقلابی و مذهبی به همکاری با نهادهای فرهنگی و رسانه‌ای ادامه دادند.گلریز از خوانندگانی بود که در این دوره حضور پررنگی در رادیو و تلویزیون پیدا کرد.
آشنایی او با موسیقی دستگاهی و تجربه خواندن در گروه شیدا، پشتوانه‌ای برای اجرای سرودهای تازه بود.او در آثار این دوره، شیوه خوانندگی ایرانی را با فضای جمعی و حماسی سرودهای انقلاب همراه کرد. «این بانگ آزادی»و«شهید مطهر»از نخستین آثار شناخته‌شده او پس از انقلاب بودند.
«این بانگ آزادی»
«این بانگ آزادی»از سرودهای شناخته‌شده سال‌های نخست انقلاب اسلامی است که با صدای محمد گلریز اجرا شد.شعر آن را حمید سبزواری سرود و احمدعلی راغب آهنگسازی کرد.مضمون سرود درباره استقلال، پیروزی انقلاب و رهایی از سلطه است و در بخش‌هایی از آن، شعارهای شناخته‌شده انقلاب با موسیقی همراه شده‌اند.
درباره زمان نخستین انتشار این سرود، روایت‌های متفاوتی وجود دارد.در معرفی کتاب صوتی«بانگ آزادی»، نوروز ۱۳۵۸ زمان انتشار اثر ذکر شده است.در مقابل، ابوالحسن مختاباد، منتقد موسیقی، با استناد به خاطرات احمدعلی راغب، زمان ساخت آن را اسفند ۱۳۵۸ و نخستین پخش را پس از پیام نوروزی امام خمینی در سال ۱۳۵۹ دانسته است.
«این بانگ آزادی»در سال‌های بعد بارها از رادیو و تلویزیون پخش شد و به یکی از سرودهای آشنای مناسبت‌های پیروزی انقلاب اسلامی تبدیل شد.
«شهید مطهر»و دیدار با امام خمینی
سرود«شهید مطهر»، مشهور به«ای مجاهد شهید مطهر»، برای بزرگداشت مرتضی مطهری ساخته شد.شعر آن از حمید سبزواری، آهنگسازی از احمدعلی راغب و تنظیم آن برعهده مجتبی میرزاده بود.به روایت راغب، این اثر برای نخستین سالگرد شهادت مطهری در سال ۱۳۵۹ و با پیگیری‌هایی مرتبط با دفتر امام خمینی و سیداحمد خمینی تهیه شد.
گلریز درباره حضور خود در این سرود گفته است که از ابتدا قرار نبود خواننده آن باشد.به گفته او، زمانی برای ضبط دعوت شد که بخش عمده مراحل آماده‌سازی اثر انجام شده بود.بااین‌حال، اجرای«شهید مطهر»به یکی از شناخته‌شده‌ترین آثار کارنامه او تبدیل شد.
پس از انتشار سرود، تعدادی از سازندگان آن با امام خمینی دیدار کردند.احمدعلی راغب در خاطراتش از حضور گلریز، حمید سبزواری و فریدون شهبازیان در این دیدار سخن گفته است.به روایت او، امام خمینی از عوامل تولید سرود استقبال کرد.
گلریز نیز در گفت‌وگوهای بعدی خود بارها از این دیدار یاد کرده و آن را از خاطرات مهم زندگی هنری‌اش دانسته است.به گفته او و دیگر عوامل تولید، استقبال امام خمینی از سرود«شهید مطهر»در شرایط سال‌های نخست پس از انقلاب، انگیزه آن‌ها را برای ادامه ساخت و اجرای آثار مذهبی و انقلابی افزایش داد.
موسیقی دفاع مقدس
با آغاز جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۵۹، سرودهای مرتبط با دفاع از کشور، مقاومت، شهادت و پیروزی بخش مهمی از فعالیت محمد گلریز را تشکیل دادند.او در این دوره علاوه بر ضبط آثار در استودیوهای رادیو و تلویزیون، همراه گروه‌هایی از نوازندگان و خوانندگان به مناطق جنگی می‌رفت و برای رزمندگان برنامه اجرا می‌کرد.
محمدرضا جعفری‌بهنام، صدابردار ارکستر در سفرهای دوران جنگ، از گلریز و مهرداد کاظمی به‌عنوان دو خواننده ثابت این برنامه‌ها یاد کرده است.او در خاطراتش از دشواری جابه‌جایی گروه‌ها، کمبود امکانات فنی و شرایط ویژه اجرای موسیقی در مناطق جنگی سخن گفته است.
گلریز در این برنامه‌ها، سرودهای حماسی و میهنی را در جمع رزمندگان اجرا می‌کرد.حضور او در جبهه‌ها در کنار فعالیت استودیویی، بخش دیگری از کارنامه‌اش در دوران دفاع مقدس بود.این فعالیت‌ها سال‌ها بعد نیز مورد توجه قرار گرفت و در مهر ۱۳۹۷، گلریز همراه شماری از نوازندگان، خوانندگان و عوامل موسیقی دوران جنگ، در مراسم«سازهای خاکی»تقدیر شد.
«خجسته باد این پیروزی»،«ظفر مبارک»،«وطنم»و«من ایرانی‌ام، آرمانم شهادت»از آثار مرتبط با دفاع مقدس در کارنامه گلریز هستند.او در گفت‌وگویی در سال ۱۳۹۸ اعلام کرد که در مجموع ۴۳ اثر با موضوع دفاع مقدس اجرا کرده است.
«خجسته باد این پیروزی»
«خجسته باد این پیروزی»، که با عنوان«صبح پیروزی»نیز شناخته می‌شود، از معروف‌ترین سرودهای محمد گلریز است.این اثر پس از آزادسازی خرمشهر در سوم خرداد ۱۳۶۱ پخش شد و از آن زمان، نامش با این رویداد تاریخی پیوند خورده است.
شعر سرود را حمید سبزواری سرود، احمدعلی راغب آهنگسازی کرد و مجتبی میرزاده تنظیم آن را برعهده داشت.
گلریز درباره شکل‌گیری این اثر گفته است که پیش از آغاز عملیات بیت‌المقدس، از گروه سازنده خواسته بودند سرودی برای اعلام یک پیروزی مهم آماده کند؛ درحالی‌که جزئیات عملیات و زمان وقوع آن برای عوامل موسیقی مشخص نبود.
به گفته گلریز، آهنگ«خجسته باد این پیروزی»در آواز بیات ترک و با استفاده از گوشه روح‌الارواح ساخته شده است.اجرای آوازی او در کنار تنظیم ارکسترال و شعر حماسی سبزواری، فضای موسیقایی این سرود را شکل می‌دهد.
در گزارشی از روزنامه«صبح نو»، همراهی شادی پیروزی با اندوه ناشی از جنگ و یاد قربانیان، از ویژگی‌های این اثر دانسته شده است.سرود در کنار فضای حماسی، یادآور رنج و فداکاری کسانی است که در جریان جنگ جان باختند.
پخش«خجسته باد این پیروزی»هم‌زمان با خبر آزادسازی خرمشهر و تکرار آن در سالگرد سوم خرداد، باعث شد این اثر برای بسیاری از مخاطبان رادیو و تلویزیون با خاطره آزادسازی خرمشهر همراه باشد.
آثار مذهبی و مناسبتی
«دریغا»
محمد گلریز در خرداد ۱۳۶۸ و پس از درگذشت امام خمینی، سرود«دریغا»را اجرا کرد.شعر این اثر را حمید سبزواری سرود و محمدعلی شکوهی آهنگسازی آن را انجام داد.
به گفته گلریز، شعر و موسیقی«دریغا»در فرصتی کوتاه آماده شد و پس از ضبط، به‌سرعت برای پخش در اختیار تلویزیون قرار گرفت.این سرود با حال‌وهوای سوگوارانه خود، از آثار شناخته‌شده مربوط به روزهای درگذشت بنیان‌گذار جمهوری اسلامی شد.
«دریغا»در مقایسه با سرودهایی مانند«خجسته باد این پیروزی»، فضای متفاوتی دارد.گلریز در این اثر به‌جای بیان حماسی و شور پیروزی، از لحنی اندوهگین برای اجرای شعری در سوگ امام خمینی استفاده کرد.
او در سال‌های بعد نیز اجرای آثار مذهبی و مناسبتی را ادامه داد.موضوع شهیدان، شخصیت‌های انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و مقاومت در بخشی از قطعات تازه او حضور داشت.
گلریز در گفت‌وگویی در سال ۱۳۹۶ از تولید آثاری درباره حسین همدانی و حسن تهرانی‌مقدم و همکاری در ساخت قطعات مرتبط با مدافعان حرم سخن گفت.او اجرای این آثار را ادامه فعالیتی می‌دانست که از سال‌های نخست انقلاب آغاز کرده بود و از نهادهای فرهنگی می‌خواست برنامه مشخصی برای تولید و حمایت از این نوع موسیقی داشته باشند.
سبک و شیوه خوانندگی
محمد گلریز آموزش آواز را با موسیقی دستگاهی آغاز کرد و پیش از ورود به عرصه سرودهای انقلابی، تجربه اجرای آثار سنتی را در رادیو و گروه شیدا به دست آورد.آشنایی او با دستگاه‌ها و گوشه‌های موسیقی ایرانی، در اجرای سرودهای سال‌های بعد نیز حضور داشت.
او در آثاری مانند«خجسته باد این پیروزی»از شیوه‌های آوازی ایرانی در کنار موسیقی ارکسترال استفاده کرده است.در این قطعات، صدای خواننده با گروه هم‌خوان و سازهای ارکستر همراه می‌شود و متناسب با مضمون شعر، لحنی حماسی یا سوگوارانه پیدا می‌کند.
بخش شناخته‌شده آثار گلریز شامل سرودهای میهنی و انقلابی، قطعات بزرگداشت شخصیت‌های دینی و سیاسی و آثار مرتبط با دفاع مقدس است. «این بانگ آزادی»و«خجسته باد این پیروزی»از نمونه‌های آثار حماسی او هستند؛«شهید مطهر»به بزرگداشت یک شخصیت انقلابی اختصاص دارد و«دریغا»با موضوع سوگواری ساخته شده است.
گلریز در این آثار عمدتاً خواننده بوده و تولید آن‌ها حاصل همکاری او با شاعرانی مانند حمید سبزواری و آهنگسازان و تنظیم‌کنندگانی چون احمدعلی راغب، مجتبی میرزاده و محمدعلی شکوهی بوده است.
مسئولیت‌های فرهنگی
محمد گلریز در کنار خوانندگی، در برگزاری و داوری رویدادهای موسیقی نیز فعالیت داشته است.او در گفت‌وگویی در دی ۱۳۹۶ اعلام کرد که چهار دوره دبیری جشنواره موسیقی مقاومت را برعهده داشته و از توقف برگزاری این رویداد انتقاد کرد.
به اعتقاد گلریز، جشنواره موسیقی مقاومت می‌توانست فرصتی برای تولید و معرفی آثار تازه با موضوع دفاع مقدس، مقاومت و شخصیت‌های ملی و مذهبی باشد.او در گفت‌وگوهای خود بارها از ضرورت توجه به آهنگسازان و خوانندگان جوان در این حوزه سخن گفته است.
در سال ۱۳۹۴، گلریز در هیئت داوران بخش نماهنگ ششمین جشنواره فیلم عمار حضور داشت.او در دوره چهاردهم این جشنواره در سال ۱۴۰۲ نیز داوری همین بخش را برعهده گرفت.
گلریز در توضیح معیارهای خود برای داوری آثار، به اهمیت مسائل اجتماعی، موضوع خانواده، مفاهیم انقلاب اسلامی و مقابله با سلطه اشاره کرده است.او علاوه بر ویژگی‌های موسیقایی، به مضمون و محتوای سرود و نماهنگ نیز توجه داشت.
در اسفند ۱۴۰۰، با حکم رئیس سازمان بسیج مستضعفین، محمد گلریز به ریاست کمیته علمی نخستین جشنواره ملی و بین‌المللی سرود فجر منصوب شد.او در این مسئولیت بر حمایت از گروه‌های سرود، شناسایی استعدادهای جوان و فراهم‌کردن زمینه تولید آثار تازه تأکید کرد.
دیدگاه‌ها و انتقادهای فرهنگی
محمد گلریز در طول فعالیت هنری خود، حمایت از انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی را از باورهای شخصی و حرفه‌ای خود معرفی کرده است.او در گفت‌وگویی در بهمن ۱۳۹۶ گفت که خواندن برای انقلاب و اسلام را با علاقه انتخاب کرده و قصد دارد این مسیر را ادامه دهد.
او در کنار این مواضع، از عملکرد برخی مدیران فرهنگی نیز انتقاد کرده است.بخش مهمی از انتقادهای گلریز به کمبود حمایت از تولید سرودهای تازه، کاهش فعالیت جشنواره‌های موسیقی مقاومت و کم‌رنگ‌شدن معرفی خوانندگان جوان مربوط می‌شود.
گلریز بارها از تکرار چند سرود قدیمی خود در صداوسیما گلایه کرده و گفته است که برای زنده‌ماندن موسیقی انقلاب، باید آثار تازه‌ای متناسب با نیازهای نسل جدید ساخته شود.او معتقد است وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، صداوسیما و دیگر نهادهای فرهنگی باید برنامه‌ریزی بیشتری برای تولید و انتشار این آثار داشته باشند.
در خرداد ۱۴۰۰، گلریز در گفت‌وگویی با خبرگزاری تسنیم، عملکرد بعضی مدیران فرهنگی را در فاصله‌گرفتن تولیدات هنری از مفاهیم انقلاب مؤثر دانست.او درعین‌حال تأکید کرد که نمی‌تواند درباره عمدی یا برنامه‌ریزی‌شده‌بودن این روند با قطعیت سخن بگوید.
انتقادهای او به موسیقی تجاری، به برخی شیوه‌های مداحی نیز مربوط بوده است.گلریز در مهر ۱۳۹۶ از استفاده از ملودی‌هایی انتقاد کرد که به اعتقادش با فضای عزاداری تناسب نداشتند.او همچنین معتقد بود در برخی اجراها، ضرباهنگ و جلوه‌های ظاهری بیش از معنا و مضمون شعر مورد توجه قرار می‌گیرند.
گلریز در همین گفت‌وگو خواستار توجه بیشتر به شجاعت، فداکاری و دیگر جنبه‌های زندگی شخصیت‌های عاشورا شد و تأکید کرد که مداحی نباید تنها به بیان مصیبت محدود بماند.
همکاری تبلیغاتی با بانک صادرات
در آذر ۱۳۹۴، پخش سرودی تبلیغاتی با صدای محمد گلریز برای بانک صادرات از تلویزیون، واکنش‌هایی در فضای مجازی به همراه داشت.برخی منتقدان حضور خواننده‌ای را که با سرودهای انقلاب، دفاع مقدس و بزرگداشت شهیدان شناخته می‌شد، در تبلیغات تجاری مناسب نمی‌دانستند.
گلریز در پاسخ به این انتقادها، به سابقه طولانی اشتغال خود در بانک صادرات اشاره کرد.او گفت که سال‌ها کارمند این بانک بوده و به دلیل ارتباط قدیمی با آن مجموعه و درخواست مدیرانش، اجرای سرود را پذیرفته است.
به گفته گلریز، او پیش‌تر تمایلی به اجرای آثار تبلیغاتی نداشت، اما این همکاری را متفاوت می‌دانست.او همچنین توضیح داد که برای نزدیک‌شدن قطعه به قالب ترانه، تغییراتی در شعر داده و مضمون کمک به دیگران را از دلایل پذیرش پیشنهاد خوانندگی عنوان کرده است.
تجلیل‌ها و افتخارات
صدای محمد گلریز به‌عنوان بخشی از میراث شفاهی ایران در سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری ثبت شده است.
در سال ۱۳۸۹، عزت‌الله ضرغامی، رئیس وقت سازمان صداوسیما، از او با عنوان«خواننده ماندگار»تجلیل کرد.
گلریز در مهر ۱۳۹۷ نیز در مراسم«سازهای خاکی»، همراه شماری از هنرمندان و عوامل تولید آثار موسیقی دوران دفاع مقدس مورد تقدیر قرار گرفت.
در شهریور ۱۴۰۰، طی مراسمی برای بزرگداشت هنرمندان فعال در حوزه ایثار و دفاع مقدس، از او در کنار عزت‌الله مهرآوران، علیرضا افتخاری، حسین نوری و جمشید هاشم‌پور تجلیل شد.
در چهارم مهر ۱۴۰۵ نیز نشان خادمی افتخاری مسجد جمکران به گلریز اهدا شد.
سال | عنوان | توضیحات |
|---|---|---|
۱۳۸۹ | خواننده ماندگار | تجلیل از سوی سازمان صداوسیما |
۱۳۹۷ | سازهای خاکی | تقدیر از هنرمندان موسیقی دوران دفاع مقدس |
۱۴۰۰ | تجلیل از هنرمندان ایثار و دفاع مقدس | بزرگداشت فعالیت هنری در حوزه دفاع مقدس |
۱۴۰۵ | نشان خادمی افتخاری مسجد جمکران | اعطاشده در نشست فعالان سرود |
مستند«گلبانگ گلریز»
زندگی و فعالیت هنری محمد گلریز در مستندی با عنوان«گلبانگ گلریز»به کارگردانی ابوالفضل جاویدپور روایت شده است.این مستند به زندگی خواننده و چگونگی ساخت سرودهایی می‌پردازد که او در سال‌های انقلاب اسلامی و جنگ ایران و عراق اجرا کرده است.در فیلم، علاوه بر خاطرات گلریز، از حضور موسیقی‌دانان و ترانه‌سرایانی استفاده شده که در تولید آثار او نقش داشته‌اند.
گزیدهٔ آثار
اثر | پدیدآورندگان و همکاران اصلی | زمینه و اهمیت |
|---|---|---|
ای ز بهار تازه‌تر | شعر حزین لاهیجی؛ آهنگ محمدرضا لطفی؛ اجرای گلریز با شیدا | از نمونه‌های فعالیت پیش از انقلاب؛ اجرای تلویزیونی در ۱۳۵۶، بنا بر روایت خواننده |
این بانگ آزادی | شعر حمید سبزواری؛ آهنگ احمدعلی راغب؛ تنظیم مجتبی میرزاده | از سرودهای شناخته‌شدهٔ انقلاب؛ دارای پخش مستمر رادیویی. |
شهید مطهر | شعر حمید سبزواری؛ آهنگ احمدعلی راغب؛ تنظیم مجتبی میرزاده | ساخته‌شده برای نخستین سالگرد شهادت مرتضی مطهری در ۱۳۵۹ |
خجسته باد این پیروزی/صبح پیروزی | شعر حمید سبزواری؛ آهنگ احمدعلی راغب؛ تنظیم مجتبی میرزاده | پخش پس از آزادسازی خرمشهر در سوم خرداد ۱۳۶۱. |
دریغا | شعر حمید سبزواری؛ آهنگ محمدعلی شکوهی | اجرا در سوگ امام خمینی، خرداد ۱۳۶۸ |
ظفر مبارک، وطنم و من ایرانی‌ام، آرمانم شهادت | اجرا با صدای محمد گلریز | از آثاری که خواننده در شمار اجراهای مرتبط با جنگ معرفی کرده است |
نماهنگ راه رجا باصدای استاد محمد گلریز ۱۳۶۰
آثار
برخی از معروف‌ترین قطعاتی که وی خواننده‌گی آن را بر عهده داشته است:
برخیزید (آهنگساز: حمید شاهنگیان)
صبح شکوفا
نیایش
بانگ آزادی
ای بسیجی
دریغا
نغمه توحید
سلام بر بصیرت
غم فراق
سکر سماع ملکوت (آهنگساز: استاد هادی آزرم)
خجسته باد این پیروزی
سرود «نهنگ دریاها» (آهنگساز: احمدعلی راغب)
خجسته باد این پیروزی
مشخصات برخی از آثار
نام ترانه | ترانه‌سرا | آهنگساز | تنظیم | شروع ترانه یا بخش معروف‌تر آن |
|---|---|---|---|---|
ای مجاهد شهید مطهر مرتضی را چو آیینه مظهر | ||||
نور نشاط[۱] | درد دیرین را وقت تدبیر است/ کاهلی سستی بند و زنجیر است | |||
این بانگ آزادیست که از خاوران خیزد | ||||
ای جانباز | ای شکسته استخوان از جفای اهریمن / بسته راه دشمنان با نثار جان و تن | |||
خجسته باد این پیروزی | از صلابت ملت و ارتش و سپاه ما / جاودانه شد از فروغ ظفر پگاه ما | |||
راه رجاء | هر دم از این رهگذار رهگذری می‌رود / در پی مردان مرد پی سپری می‌رود | |||
امداد | الا که داری ز فیض باری توان و قدرت به جسم و جان | |||
ای بسیجی | ای بسیج، ای سرفرازان، افتخار میهنید / مایه امن و امان و اعتبار میهنید | |||
امید آفرینان بسیج (نامت ای بسیجی) | ای فروغ ایزدی ز چهرهٔ شما عیان / تیغ حیدری به صد دری کشیده از میان | |||
مسند گل (بیا و بنشین کنار گل) | به نو بهاران چو می‌درخشد فروغ شبنم به روی گل | |||
دریغا | محمد علی شکوهی | محمد علی شکوهی | ببار از دیده، دامن دامن ای اشک / که غم زد آتشم در خرمن ای اشک | |
علی معلم | ای شهیدان خدایی مهرتان تابنده بادا | |||
الهی سینه ای ده آتش‌افروز |
کجایید ای شهیدان خدایی
منابع
پانویس
- ↑
«نور نشاط». book.iranseda.ir.
- ↑
«الهی سینه‌ای ده آتش‌افروز». book.iranseda.ir.
