میرزا محمدعلی اردوبادی

میرزا محمدعلی اردوبادی (۱۳۱۲–۱۳۸۰ هـ.ق) از بزرگ‌ترین فقها، اصولیان، مفسران و ادیبان شیعه در قرن اخیر بود. وی در حوزه‌های فقه، اصول، حدیث، رجال، تفسیر و کلام تخصص داشت و آثار متعددی در علوم اسلامی و ادب عربی و فارسی بر جای گذاشت.

زندگینامه

تولد و خانواده

میرزا محمدعلی اردوبادی در روز بیست و یکم رجب ۱۳۱۲ هـ.ق در خانواده‌ای مذهبی در آذربایجان به دنیا آمد. وی فرزند آیت‌الله میرزا ابوالقاسم اردوبادی و از نوادگان ملا محمدتقی بود. خانواده وی پیش از سکونت در نجف اشرف، مدتی در اردوباد و سپس در تبریز زندگی می‌کردند.

تحصیل و استادان

محمدعلی در سن چهار سالگی به همراه پدرش راهی نجف اشرف شد و در حوزه‌های نجف علوم مقدماتی، فقه و اصول را آموخت. وی از محضر استادانی چون:

• آیت‌الله میرزا ابوالقاسم اردوبادی (پدرش)
• سید میرزا علی شیرازی
• ملا فتح‌الله اصفهانی
• شیخ محمدحسین غروی اصفهانی
• شیخ محمدجواد بلاغی نجفی
• سید عبدالهادی شیرازی

اجتهاد و اجازه روایت

آیت‌الله اردوبادی از سوی بیش از ۶۰ تن از مراجع برجسته اجازه روایت دریافت کرد و اجتهاد وی مورد تأیید شخصیت‌هایی زیر بود:

• آیت‌الله سید میرزا علی شیرازی
• آیت‌الله میرزا حسین نائینی
• آیت‌الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی
• آیت‌الله سید حسن صدرالدین کاظمی

همچنین خود به صدها شاگرد اجازه روایت داد و نقش مؤثری در تربیت نسل جدید علما داشت.

شاگردان

از شاگردان مهم او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• شهید آیت‌الله قاضی طباطبایی
• سید عبدالعزیز طباطبایی
• محمدهادی امینی

این شاگردان، پس از سال‌ها تحقیق و فعالیت علمی، آثار ارزنده‌ای در حوزه‌های فقه، حدیث و تاریخ اسلامی منتشر کردند.

فعالیت‌های علمی و فرهنگی

شعر و ادب

اردوبادی شاعر توانایی بود و اشعارش عمدتاً به زبان عربی و در مدح و منقبت اهل بیت(ع) سروده شده است. دیوان او شامل حدود ۶۰۰۰ بیت است و از دوران جوانی آغاز به سرودن کرد.

مطبوعات و پژوهش

وی با مجلات کشورهای اسلامی همکاری داشت و در مقابله با تبلیغات مسیحی و استعمار نو، مقالات علمی و مذهبی منتشر می‌کرد. همچنین یار و مشاور علامه امینی در تدوین کتاب الغدیر بود و کتابخانه‌اش محلی برای پژوهشگران و علاقه‌مندان علم بود.

آثار

از آثار برجسته وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تفسیر قرآن کریم (جزء اول)
• تفسیر سوره اخلاص
• امیرالمؤمنین و مولده بالکعبة
• حاشیه بر بهجة العقاید
• الحدیقة المبهجة
• الدرّة الغرویة فى التحفة العلویة
• دیوان شعر
• الرد على الوهابیة
• سبیک النظار و السبیل الجدد الى حلقات السند
• الکلمات التامات فى المظاهر العزائیة
• حیاة ابراهیم بن مالک الاشتر
• الروض الأغن
• مقتل الحسین(ع) (در دو جلد)

جایگاه علمی

بزرگان حوزه درباره وی چنین نوشته‌اند:

• آیت‌الله میرزا محمدعلی مدرس خیابانی: «وی عالمی عامل، فاضل کامل، ادیب یگانه و دانشمند فرزانه است.»
• آیت‌الله ملا علی واعظ خیابانی: «انشاء و مقطعات و قصاید او مطابق عصر و اسلوب مصری است و گمان نمی‌رود که قح عرب نباشد.»

رحلت

آیت‌الله میرزا محمدعلی اردوبادی در شب پانزدهم صفر ۱۳۸۰ هـ.ق در کربلا درگذشت. پیکر مطهر ایشان به نجف اشرف منتقل شد و در جوار مرقد مطهر حضرت علی(ع) به خاک سپرده شد.