فتح‌الله غروی اصفهانی

شیخ الشریعه اصفهانی

فقیه، مجتهد، مرجع تقلید، مبارز
نام کامل	فتح‌الله اصفهانی
لقب	شیخ الشریعه
تاریخ تولد	زمستان ۱۲۲۸ ش / ۱۲ ربیع‌الاول ۱۲۶۶ ق.
زادگاه	اصفهان، ایران
تاریخ وفات	۱۳۰۱ ش/ ۸ ربیع‌الثانی ۱۳۳۹ق.
شهر وفات	نجف اشرف، عراق
محل دفن	جوار قبر امیرالمؤمنین (ع)، نجف اشرف
محل سکونت	اصفهان، مشهد، نجف اشرف
خویشاوندان سرشناس	شیخ محمدحسین اصفهانی (نسب از نوادگان)
استادان	ملا احمد سبزواری، شیخ عبدالجواد خراسانی، آیت‌الله شیخ محمد حسین کاظمینى، آیت‌الله میرزا حبیب‌الله رشتی
شاگردان	شیخ عبدالکریم حائری، سید محمدحسین بروجردی، سید ابوالقاسم خویی، سید ضیاءالدین عراقی، سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی
محل تحصیل	اصفهان، مشهد، نجف اشرف
اجازه اجتهاد از	شیخ محمد حسین کاظمینى، میرزا حبیب‌الله رشتی
سیاسی	مبارزه با استعمار روس و انگلیس، مقابله با تقسیم ایران توسط خارجی‌ها، رهبری جبهه‌های مردمی

فتح‌الله غروی اصفهانی، مشهور به شیخ الشریعه اصفهانی (زادۀ ۱۲۲۸ش در اصفهان – درگذشته ۱۳۰۱ش در نجف)، فقیه، مجتهد، مرجع تقلید و مبارز علیه استعمار بود. وی در اصفهان متولد شد و تحصیلات خود را در حوزه‌های علمیه اصفهان و مشهد آغاز کرد و سپس به نجف اشرف رفت و از محضر مراجع تقلید و اساتید برجسته بهره برد. شیخ الشریعه در علوم فقه، اصول، تفسیر، فلسفه، کلام، طب و ریاضیات مهارت داشت و صدها شاگرد تربیت کرد که بسیاری از آنان بعدها به مرجعیت رسیدند.

وی با صدور فتواها، رهبری علمی و اجتماعی و تشکیل جلسات درس، نقش مهمی در ترویج علوم اسلامی و حفاظت از میراث فرهنگی و کتاب‌های نفیس اسلامی داشت. همچنین در مواجهه با تجاوزات استعمار روسیه و انگلستان و بحران‌های سیاسی ایران و عراق، با صدور فتواهای جهاد، هدایت مردم و طلاب و فرماندهی نیروهای مردمی، در مقاومت علیه نیروهای اشغالگر نقش مؤثری ایفا کرد. فتح‌الله اصفهانی آثار علمی متعددی در رشته‌های فقه، اصول، تفسیر و فلسفه برجای گذاشت و پس از مرگش در نجف اشرف در کنار قبر امیرالمؤمنین علی(ع) به خاک سپرده شد.

زندگی و تحصیلات

فتح‌الله اصفهانی در زمستان سال ۱۲۲۸ ش (۱۲ ربیع‌الاول ۱۲۶۶ ق) در خانه محمدجواد نمازی اصفهانی به دنیا آمد، که این تولد نویدبخش بهار بود و او را فتح‌الله نامیدند.

فتح‌الله ابتدا در حوزه علمیه اصفهان تحصیل کرد و با پشتکار فراوان مقدمات علوم اسلامی را آموخت. با این حال تشنگی دانش او موجب شد راهی حوزه علمیه مشهد شود و از محضر اساتیدی همچون آیت‌الله حاج میرزا نصرالله مدرس، آیت‌الله محمدابراهیم بروجردی و سید مرتضی حائری بهره‌مند گردد و سپس به اصفهان بازگردد، جایی که نظریات شیخ مرتضی انصاری را ترویج داد.

در سال ۱۲۹۵ ق به نجف اشرف رفت و در محضر مراجع تقلید آن زمان، از جمله شیخ محمدحسین کاظمی و میرزا حبیب‌الله رشتی، درس خواند و خود نیز مجلس درس مهمی تشکیل داد که بسیاری از دانشمندان حوزه نجف در آن شرکت می‌کردند.

در سال ۱۳۱۳ ق به مکه مشرف شد و در آنجا با علمای اهل سنت مباحثه کرد، تا جایی که آنان از احاطه کامل او به کتاب‌های اهل سنت شگفت‌زده شدند.

فعالیت‌های علمی

درس‌های شیخ الشریعه شامل دروس عالی فقه و اصول، رجال و درایه، تفسیر و علوم قرآن، فلسفه و کلام و درس خلافیات بود. او علاوه بر تدریس، خطیب توانایی بود و جمعه‌ها به منبر می‌رفت. همچنین در طب و ریاضیات مهارت داشت و بسیاری از مباحث قانون بوعلی سینا را در ذهن داشت.

استادان

شیخ الشریعه از محضر بسیاری از شریعتمداران بهره برد که عبارت‌اند از: ملا حیدر علی اصفهانی، آیت‌الله نصرالله مدرس، شیخ محمد صادق تنکابنی، ملا احمد سبزواری، شیخ عبدالجواد خراسانی، آیت‌الله ملا محمد باقر اصفهانی، شیخ حسین علی تویسرکانی ملایری، آیت‌الله شیخ محمد تقی هروی، آیت‌الله شیخ محمد رحیم بروجردی، آیت‌الله شیخ محمد حسین کاظمینى، آیت‌الله میرزا حبیب‌الله رشتی

شاگردان

برخی از شاگردان برجسته شیخ الشریعه عبارت‌اند از: شیخ عبدالکریم حائری، سید محمدحسین بروجردی، سید ابوالقاسم خویی، سید ضیاءالدین عراقی، سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی، سید عبدالهادی حسینی شیرازی، سید محسن طباطبایی حکیم، سید محمد کوه‌کمره‌ای، سید محمدتقی خوانساری، محمدعلی شاه‌آبادی.

مرجعیت

پس از وفات آیت‌الله میرزا حبیب‌الله رشتی و آیت‌الله شیخ محمدحسین کاظمینى، بسیاری از مردم به شیخ الشریعه اقتدا کردند و پس از رحلت میرزا محمدتقی شیرازی، او یگانه مرجع جهان تشیع شد.

مبارزه با استعمار و تهاجم فرهنگی

شیخ الشریعه کتابخانه‌ای مهم ایجاد کرد و با صدور اعلامیه‌های فراوان، پرده از چهره استعمارگران برداشت. او با جلوگیری از تصاحب کتاب‌های نفیس و قدیمی توسط استعمارگران، طلاب را از زندان نجات می‌داد.

پس از تقسیم ایران توسط روسیه و انگلستان در ۱۹۰۷ م، شیخ الشریعه و دیگر علما درس‌های حوزه را تعطیل و خود را برای جهاد آماده کردند و از مردم و عشایر دعوت به مقاومت کردن.

در جنگ جهانی اول، عراق تحت سلطه انگلستان قرار گرفت. شیخ الشریعه با صدور فتوا و رهبری نیروهای مردمی، در جبهه قرنه فرماندهی کرد و مقاومت هجده‌ماهه‌ای در برابر نیروهای انگلیس داشت.

پس از مرگ آیت‌الله میرزا محمدتقی شیرازی، شیخ الشریعه پرچم جهاد را بر دوش گرفت و با صدور بیانیه‌ها، مردم عراق را به ادامه انقلاب فراخواند.

وفات

فتح‌الله اصفهانی در شب یکشنبه هشتم ربیع‌الثانی ۱۳۳۹ ق. درگذشت و در جوار قبر امیرالمؤمنین علی(ع) به خاک سپرده شد.