محمدتقی آملی

شیخ محمدتقی آملی

مرجع تقلید، فقیه، عارف و استاد اخلاق
نام کامل	محمدتقی آملی
تاریخ تولد	۱۳۰۴ هـ.ق
زادگاه	تهران
تاریخ وفات	۱۳۹۱ هـ.ق
شهر وفات	تهران
محل سکونت	تهران، نجف اشرف
خویشاوندان سرشناس	پدر: ملا محمد آملی
استادان	آقا شیخ محمدهادی طالقانی، سید علی آقا قاضی طباطبایی، ملا محمد آملی، سید جلیل، شیخ عبدالحسین هزارجریبی، شیخ رضا نوری مازندرانی، شیخ علی نوری، میرزا حسن کرمانشاهی، حاج شیخ عبدالنبى نوری، آقا ضیاءالدین عراقی، محمدحسین نایینی، سید ابوالحسن اصفهانی
شاگردان	آیت‌الله جوادی‌آملی، آیت‌الله حسن‌زاده‌آملی، آیت‌الله سید محمود طالقانی، آیت‌الله انواری، آقای مسجد جامعی، شیخ محمدتقی شریعتمدارى، آقای دکتر مهدی محقق، آیت‌الله آقا سید رضی شیرازی
محل تحصیل	تهران، نجف اشرف
اجازه روایت از	آیت‌الله شیخ عبدالنبى نوری، آیت‌الله سید ابوتراب خوانساری، آیت‌الله شیخ اسدالله زنجانی
اجازه اجتهاد از	آیت‌الله میرزا حسین غروی نائینی، آیت‌الله ضیاءالدین عراقی، آیت‌الله سید ابوالحسن اصفهانی
تالیفات	حاشیه بر مکاسب شیخ انصاری، کتاب الصلوة، منتهی‌الاصول، شرح بر عروة الوثقى، حاشیه بر حکمت منظومه سبزواری، مصباح الهدى فى شرح العروة الوثقى

شیخ محمدتقی آملی (۱۳۰۴-۱۳۹۱ق) فقیه، مرجع تقلید، عارف و استاد اخلاق ایرانی بود. وی از خانواده‌ای فرهیخته در تهران زاده شد و تحصیلات حوزوی خود را ابتدا در تهران و سپس در نجف اشرف دنبال کرد.

آملی شاگرد برجسته اساتیدی چون آیت‌الله سید ابوالحسن اصفهانی، آیت‌الله محمدحسین نایینی و میرزا حسن کرمانشاهی بود و خود به تربیت شاگردان برجسته‌ای مانند آیت‌الله جوادی‌آملی و علامه حسن‌زاده‌آملی پرداخت. او علاوه بر تدریس فقه، اصول و فلسفه، آثار متعدد تألیفی و تحقیقی از جمله شرح بر «عروة الوثقى»، حاشیه بر «مکاسب شیخ انصاری» و کتاب «الصلاة» دارد.

آملی در طول زندگی خویش، ضمن اهتمام به تهذیب نفس و سیر و سلوک عرفانی، در عرصه اجتماعی و سیاسی نیز فعال بود و با صدور اطلاعیه‌ها و حمایت از مردم مظلوم و امام خمینی، نقش مؤثری در روشنگری و دفاع از حقوق اسلامی ایفا کرد. ویژگی‌های اخلاقی او شامل تواضع، نظم، مساوات، پایبندی به نماز شب و توجه ویژه به امام زمان (عج) بود.

زندگی و تحصیلات

محمدتقی آملی در سال ۱۳۰۴ هـ.ق در تهران متولد شد. پدر او، ملا محمد آملی، از همراهان شیخ فضل‌الله نوری و از علمای دوران مشروطه بود و مادرش دختر ملا محمد سیبویه هزارجریبی بود. خانواده او از قبیله «جوان» و با سابقه‌ای طولانی در علم و مبارزه شناخته می‌شد.

پدرش، ملا محمد آملی، به دلیل تهدید به دار، پنج سال به تبعید در منطقه کرات مازندران رفت و سپس در سال ۱۳۳۶ هـ.ق در قم درگذشت و در قبرستان ابن بابویه شهر ری دفن شد.

آملی تحصیلات ابتدایی را در مکتبخانه آغاز کرد و در مدرسه خازن‌الملک تهران ادامه داد. او در سن ده سالگی بر متون سیوطی و جامی مسلط شد. سپس برای تکمیل علوم دینی و اخلاق به محضر استادانی چون سید علی‌آقا قاضی رفت و در مکتب عرفان و سلوک ایشان پذیرفته شد.

زیست علمی

استادان

برخی از استادان برجسته او عبارت‌اند از:

• آقا شیخ محمدهادی طالقانی در درس معانی و بخشی از شرح لمعه.
• سید علی‌آقا قاضی طباطبایی در اخلاق و عرفان.
• پدرش، ملا محمد آملی، در ریاضیات و علوم عقلی.
• میرزا حسن کرمانشاهی در اشارات، الهیات و فصوص الحکم.
• شیخ عبدالحسین هزارجریبی در ریاضیات و هیئت.
• شیخ رضا نوری مازندرانی در فرائد و رسائل.
• آیت‌الله محمدحسین نایینی در اصول و استصحاب.
• آیت‌الله سید ابوالحسن اصفهانی در تقریرات درس.

اجتهاد

آملی اجازات روایی و اجتهادی خود را از مراجع برجسته دریافت کرد و به درجه اجتهاد رسید. وی اجازه روایت و اجتهاد را از اساتیدی چون آیت‌الله سید ابوالحسن اصفهانی و آیت‌الله محمدحسین نایینی دریافت کرد.

شاگردان

از شاگردان برجسته او می‌توان به آیت‌الله جوادی آملی و علامه حسن‌زاده آملی اشاره کرد که هر دو در حوزه فقه، فلسفه و عرفان تأثیرگذار بودند.

آثار

از آثار محمدتقی آملی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• شرح بر «عروة الوثقی».
• حاشیه بر «مکاسب شیخ انصاری».
• کتاب «الصلاة»

فعالیت‌های اجتماعی و اخلاقی

آملی علاوه بر تدریس، در تربیت شاگردان اخلاقی و عرفانی نیز فعال بود. او بر اخلاق، عبادت و مراقبت از نفس تأکید داشت و شاگردان فراوانی را در این مسیر پرورش داد.