محمد جواد بلاغی نجفی (۱۲۸۲–۱۳۵۲ ق) معروف به علامه بلاغی، فقیه، اصولی، مفسر، ادیب و مجاهد شیعه بود که عمر خود را صرف تحصیل، تدریس و خدمت به جامعه اسلامی کرد.
وی در نجف و کاظمین تحصیل کرد و از محضر اساتید بزرگی همچون میرزا محمدتقی شیرازی بهره برد. بلاغی علاوه بر فعالیت علمی و تربیت شاگردان برجسته، در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی نیز فعال بود و برای دفاع از استقلال عراق و مقابله با انحرافات فکری و دینی تلاش کرد.
آثار او شامل تألیفات فقهی، اصولی، تفسیری و ادبی است که برخی به نقد فرقه‌های مختلف و مبلغان مسیحی و یهودی می‌پردازند.
وی در طول زندگی ساده‌زیست و گمنام بود و زندگی خویش را وقف خدمت به علم و اخلاق کرد. بلاغی در شب دوشنبه ۲۲ شعبان ۱۳۵۲ ق در نجف اشرف درگذشت و در صحن حضرت علی(ع) به خاک سپرده شد.
زندگی و زیست علمی
تولد و خانواده
محمد جواد بلاغی در روز چهارشنبه‌ای از ماه رجب در محله براق نجف در خانه شیخ حسن بلاغی، دانشمند و روحانی فاضل، چشم به جهان گشود و خانواده او از خاندان‌های نجیب و قدیمی نجف بودند که همواره در علم و ادب شهرت داشتند.[۱]
تحصیلات
بلاغی تحصیلات مقدماتی خود را در نجف و نزد علما و استادان برجسته حوزه علمیه نجف آغاز کرد و تا سن ۲۴ سالگی از دانش و تجربه بزرگان بهره برد. در سال ۱۳۰۶ ق برای ادامه تحصیل به کاظمین رفت و شش سال در آنجا به تحصیل و تهذیب پرداخت، و در سال ۱۳۱۲ ق با خانواده سید موسى جزایرى وصلت نمود.[۲]
پس از بازگشت به نجف، علامه بلاغی به مدت ۱۴ سال در درس بزرگانی چون شیخ محمد طه نجف، شیخ محمدکاظم خراسانی، میرزا حسین نوری و دیگر فقها شرکت نمود.[۳]
در سال ۱۳۲۶ ق به سامرا رفت و ده سال از درس مرجع مجاهد میرزا محمدتقی شیرازی بهره برد و تا سن ۵۴ سالگی در درس ایشان حاضر بود.[۴]
بلاغی علاوه بر دانش دینی، ادیب و شاعر بود و برخی مسائل عقیدتی و فلسفی را در قالب شعر، داستان و مناظره بیان کرده است. او مرثیه‌ها و چکامه‌های مذهبی درباره اهل بیت(ع) نیز سروده است.[۵]
وی علاوه بر عربی، به زبان‌های عبرى، انگلیسی و فارسی تسلط داشت و زبان عبری را از یهودیان دوره‌گرد در عراق فرا گرفت.[۶]
شاگردان
از شاگردان او می‌توان به آیت‌الله خویی، آیت‌الله مرعشی نجفی، علامه میرزا محمدعلی اردوبادی، علامه سید محمدصادق بحرالعلوم، آیت‌الله آل‌فرج، آیت‌الله بروجردی اشاره کرد.[۷]
آثار
آثار علمی بلاغی شامل فقه، اصول، تفسیر، عقاید و نقد فرقه‌های مختلف بود. برخی از آثار مهم او عبارتند از:
- تفسیر «آلاء الرحمن»
- «الهدى الى دین المصطفى»
- «البلاغ المبین»
- «انوار الهدى»
- رساله‌ها و تعلیقه‌های فقهی، از جمله در احکام وضو و اوامر و نواهی در اصول فقه
- آثار انتقادی بر فرقه‌های بابی، بهائی و برخی مبلغان مسیحی و یهودی.[۸]
فعالیت‌های اجتماعی و مبارزاتی
بلاغی در فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی نیز فعال بود و در سال ۱۳۳۶ ق در کاظمین برای دفاع از استقلال عراق علیه استعمار انگلیس به صف مجاهدان پیوست. او همچنین با بهائیان و دیگر مخالفان اسلام در شهرهای عراق مقابله می‌کرد و تلاش می‌کرد جامعه را از خطرات آگاه سازد.[۹]
سیره رفتاری
وی ساده‌زیست و گمنام زیست و همواره بر دفاع از حق و خدمت به جامعه تأکید داشت: «من جز دفاع از حق انگیزه‌ای نداشتم، بنابراین هیچ فرقی ندارد کتاب به نام من یا نام دیگری منتشر شود».[۱۰] اتاق او بسیار ساده و محقر بود و با حداقل امکانات زندگی می‌کرد.[۱۱]
وفات
علامه محمد جواد بلاغی شب دوشنبه ۲۲ شعبان ۱۳۵۲ ق در نجف اشرف دار فانی را وداع گفت و در صحن حضرت علی(ع) به خاک سپرده شد.[۱۲]
پانویس
- ↑ طبقات اعلام الشیعه، ج۱، ص۳۲۳
- ↑ طبقات اعلام الشیعه، ج۱، ص۳۲۳
- ↑ الکنی و الألقاب، ج۲، ص۹۴
- ↑ اعیان الشیعه، ج۴، ص۲۵۶
- ↑ شعراء الغرى، ج۲، ص۴۵۱
- ↑ بیدارگران اقالیم قبله، ص۲۰۹
- ↑ طبقات اعلام الشیعه، ج۱، ص۳۲۵
- ↑ اعیان الشیعه، ج۴، ص۲۵۶
- ↑ ماضى النجف و حاضرها، ج۲، ص۶۲
- ↑ نقباء البشر، ج۱، ص۳۲۴
- ↑ بیدارگران اقالیم قبله، ص۲۱۲
- ↑ اعلام الشیعه، قرن چهاردهم، ص۳۲۴
