ابتدا اگر حضرتعالی موافق باشید کار را با معرفی خودتان آغاز کنیم.
بنده عباس حیدرزاده متولد سال ۴۵ در شهر مقدس قم و در خانواده ای مذهبی به دنیا آمدم. خدا را شاکرم در جوار حرم حضرت معصومه سلام الله علیها ساکن هستم و افتخار نوکری این بی بی را دارم.
چه عواملی باعث شدند به ذاکری اهلبیت علاقمند شوید و اساتید حضرتعالی در این زمینه چه کسانی بودند؟
ج: از گذشته در منرل ما شبهای جمعه روضه برقرار بود و همچنین اخوی بزرگتر ما مداح بودند و کلا خانواده ما علاقه به مداحی و روضه اهل بیت علیهم السلام داشتند. بنده هم توفیق یافتم و خداوند این موهبت را به من داد که در مسیر نوکری اهل بیت علیهم السلام قدم بردارم. همچنین جد ما ملا حیدر روضه خوان امام حسین علیه السلام بودند این هم یکی از دلایلی است که ژنتیکی در وجود ما ذاکری و نوکری اهل بیت علیهم السلام و بحث روضه خوانی و مداحی وجود دارد. همچنین پدربزرگ ما مرحوم حاج باقر صادقی، میاندار بودند در سینه زنیهای امام حسین علیه السلام و نوکری اهل بیت علیهم السلام و در خانه امام حسین علیه السلام عرض ارادت داشتند. همه اینها مجموعاً سبب شد خداوند این توفیق را به بنده عنایت کند در مسیر نوکری و مداحی آل الله علیهم السلام قدم بردارم.
در مسیر مداحی ما مدیون اساتید بزرگواری همچون مرحوم حاج میرزا محمود مولوی هستیم که جلسه مداحی در محله مان به مدیریت ایشان تشکیل میشد و ما در آن جلسه میخواندیم و در محضرشان تمرین میکردیم و ایشان اشکالات ما را میگفتند. و واقعاً آن جلسه خیلی به رشد و موفقیت ما کمک کرد و همچنین در محضر استاد مرحوم ملا حسین مولوی کسب تجربه و مسائل فنی مداحی را داشتیم. ایشان هم به بنده لطف داشتند. از اساتید دیگری نیز بهره بردیم امیدوارم خداوند روح مطهرشان را با روح امام حسین علیه السلام محشور بگرداند.
شما به کدام مداح علاقه بیشتری دارید؟
الحمدلله همه اساتیدی که در جامعه مطرح هستند و مداحی میکنند خیلی خوب هستند و ما هم استفاده میکنیم و برایشان دعا میکنیم ان شاءالله موفق باشند. بشخصه مداحی حاج محمود کریمی را دوست دارم.
آیا بخاطر دارید اولین مداحی شما کجا بود؟ اگر خاطره ای هست بیان فرمایید.
دقیقاً خاطرم نیست اولین مداحی من کجا بود ولی یادم میآید زمانی که ما کودک بودیم هفت، هشت سال داشتیم با بچههای محل، چند نفر از هم سنهای خودمان روضه میگرفتیم، پرچم میزدیم، آن جا بچهها به من میگفتند بخوان. من از آن جا خواندن را شروع کردم. آرزوی قلبی و واقعی پدر ما این بود که ما مداح شویم. خدا رحمت کند مرحوم حاج حسین محلوجی را، ایشان به من گفتند که یک روزی پدرم به ایشان گفت آقای محلوجی، میشود یک روزی عباس ما مداح شود؟ آقای محلوجی پاسخ دادند که چرا نشود ان شاءالله امام حسین علیه السلام کمک میکند و مداح خواهد شد. این دعاهای ایشان و مرحوم پدر ما و آرزوی قلبی و خواسته شان در این زمینه باعث شد خدای متعال به ما عنایت کند و ما از همان کودکی مداحی را دنبال کنیم و در گروه سرود مدرسه بخوانیم و سپس در مجامع و جلسات آموزشی مداحی ذاکرین که هفتگی بود شرکت کنیم و بخوانیم و الحمدلله خدا را شاکریم توفیق داده در این زمینه انجام وظیفه کنیم.
اگر خاطره خاصی از مرحوم فخر الذاکرین حاج ملا حسین مولوی دارید بیان فرمایید؟
من خاطرات بسیار زیادی از مرحوم مولوی دارم. واقعاً به تمام معنا ایشان استاد و مداح کامل بودند هم سواد قرآنی داشتند و هم سواد عربی. مسلط به شعر فارسی بود و به مقتل نیز مسلط بود و فن و مهارت داشت. جدای از اینها هیبت مداحی داشت. اصلاً قیافه اش، بدنش، فرمول وجودی اش … با عبا و تقدس مداحی وارد مجلس میشد و این در مستمعین خیلی تأثیر داشت. خاطره ای که میتوانم از ایشان نقل کنم شاید درسی برای دیگران باشد. حدود ۴۰ سال پیش یکی از شهرستانها ما را برای مداحی دعوت کردند. من خیلی استرس داشتم و آنجا هم خیلی بین هیئتها و مداحها رقابت بود و حاج ملا مولوی آن منطقه را خوب میشناخت و این را میدانست. من به ایشان مراجعه کردم و گفتم جناب استاد ما را فلان منطقه دعوت کرده و راهنمایی مان کنید. ایشان گفتند از آنها بپرس که کدام مداحها در آنجا برنامه داشتند و از مداحی کدام راضی بودند و کدام مداح موفق بوده. همچنین بپرس آن مداح چه خصوصیاتی داشته که دوستش داشتید و پسندیدید. اینها را بپرس و بررسی کن و روی همان نقطه قوتی که آن مداح داشته و آن هیئت دوست دارند تمرکز کن و روی آن کار کن و حواست را جمع کن. من هم همین کار را کردم این سوالات را پرسیدم و جواب گرفتم و واقعاً آن سال موفق بودم یکی از سالهای موفق من در دهه محرم بود که اولین درس بسیار بزرگ و تجربه بسیار ارزشمندی را از ایشان گرفتم ان شاءالله دوستان دیگر هم به این عمل کنند.
دیده میشود که حضرتعالی اکثراً یا میتوان گفت همیشه اشعار را از حفظ میخوانید، از حفظ خواندن شعر چا تأثیری بر کار یک ذاکر دارد؟
مداحی که شعر حفظ باشد اول این که اعتبار برای خود مداح است و دوم این که کسی که شعر حفظ کرده به شعر مسلط است و میتواند شعر را خوب پیاده کند. و هم میتواند این شعر را خوب تفهیم مستمع کند. و شعری که مداح حفظ باشد میتواند آن را به زیبایی در جلسه اجرا کند، تکرار کند و دوباره برگردد بر آن شعر مانور دهد. وقتی شعر را حفظ باشد میتواند خیلی کارها کند. بنده هم توفیق دارم شعر را از حفظ میخوانم. مگر این که شعر جدیدی دستم برسد و فرصت حفظ نباشد یا این که بخواهم درمحرم شعرهای جدید بخوانم شعر را از روی کاغذ میخوانم.
مزایایی که شعر حفظی دارد بسیار زیاد است و از گذشته نیز معمول بوده که مداحان شعر را از حفظ میخواندند و اصلاً از روی کاغذ خواندن باب نبود. جلسات مداحی هم که میرفتیم استاد، درصورتی که شعر را حفظ بودیم اجازه میداد که ما بخوانیم. اگر شعر را حفظ نبودیم اجازه نمیداد بخوانیم و ما مجبور بودیم شعر را حفظ کنیم و چقدر کار خوب بود. حفظیات آن زمان سرمایه امروز ما شده و از آنها استفاده میکنیم. ولی از آن جایی که شعرها جدید میشود و واقعاً شعرای امروز شعرهای بسیار زیبایی سرودند. همزمان در شعرشان به کار رفته و هم مسائل روز در اشعار گفته شده نمایان است بر این اساس ما مجبوریم از شعرهای جدید محکم و قوی استفاده کنیم و لذا فرصت نمیکنیم شعر را حفظ کنیم ان را از روی کاغذ میخوانیم.
از روی کاغذ خواندن هم مشکلاتی دارد یک موقعی انسان شعر را کم و زیاد نوشته یک موقعی بیتها را بالا و پایین میخواند مصراعها را کم و زیاد میخواند، یک موقعی برق مجلس میرود نور خاموش میشود و دیگر به شعر دسترسی نداری و نمیتوانی از روی کاغذ بخوانی. مشکل دیگر از روی کاغذ خواندن شعر این است که مداح مسلط به شعر نیست و حواسش به کاغذ شعر است و از مستمع حواسش پرت میشود. چون مداح باید همه حواسش به مستمع باشد تا بتواند با توجه به مقتضیات مجلس، مجلس را پیش ببرد؛ لذا مقداری از اصل مجلس دور میشود و نمیتواند ایدههایش را خوب پیاده کند. حال باز هم از روی کاغذ خواندن خوب است امروز متأسفانه برخی از روی موبایل میخوانند. به نظرم اصلاً کار خوبی نباشد و مداح دیگر زحمتی نمیکشد و مداحی که زحمتی نمیکشد به جایی نمیرسد؛ لذا توصیه بنده این است اگر شعر را حفظ نمیکنید که باید حفظ کنید که شعرهای قوی و محکم سرمایه برای مداحی شود، لااقل شعر را روی کاغذ بنویسد و از روی آن بخوانید و تقدس شعرخوانی، مداحی و مجلس اهل بیت علیهم السلام را بدین شکل حفظ کنید.
بنظر میرسد شما در انتخاب اشعاری که میخوانید وسواس خاصی دارید، اشعارتان را چگونه انتخاب میکنید؟
بله من درخصوص انتخاب اشعار دقتم مقداری بیشتر است و سعی میکنم شعری انتخاب کنم که مشکل فنی نداشته باشد، مشکل اعتقادی نداشته باشد و حداقل وهن شیعه و مذهب اهل بیت علیهم السلام نباشد. دارای پیام باشد و غیر از دارا بودن پیام باید شعر بار روضه ای هم داشته باشد.
جامعه ما از لحاظ فرهنگی من جمله بحث حجاب، فضای مجازی و….. حال وروز خوشی ندارد حضرتعالی چه پیشنهادی برای بهبود اوضاع دارید؟
ما به عنوان مداح اهل بیت علیهم السلام و کسی که باید سیره و معارف اهل بیت علیهم السلام را به مردم بگوید باید به وظیفه مان عمل کنیم و سیره اهل بیت علیهم السلام را به مردم در منابر و مجالس بیان کنیم آنهایی که پای منبر ما میآیند و مستمع ما هستند میآیند که سیره اهل بیت علیهم السلام را بشنوند، از معارف اهل بیت علیهم السلام بشنوند؛ مثلاً درخصوص حجاب زمانی که صحبت میکنیم از حجاب حضرت فاطمه زهراسلام الله علیها میگوییم، این که حضرت وقتی که به مسجد میرفتند چادرشان به زمین کشیده میشد و حتی در آن شرایط سخت که مجروح بودند باز هم حجابشان را حفظ کردند. یا حضرت زینب سلام الله علیها در سختترین شرایط، آستین شان را روی صورتشان به گونه ای گرفتند که نامحرم صورتش را نبیند. یا این که حضرت سکینه سلام الله علیها، موقعی که کنار بدن بی سر بابا بودند از این که دشمن چادرشان را کشید و حجابش خدشه دار شد نزد پدرشان ابراز ناراحتی و گله کردند.
از طرفی دیگر، وقتی این معارف را به مردم بیان کنیم به نظرم در شور و هیجان روضه خیلی تأثیرگذار است و شاید بخشی از این وسائل به خود ما برگردد این که شاید در این موارد کم گذاشتهایم.
و بخش اعظمش برمی گردد به بدحجابها و فضای مجازی و هجمههایی که دشمنان علیه ما ایجاد کردند. و دشمن میبیند یکی از راههایی که میتواند موفق باشد و ملت ما را به زانو درآورد همین هجمه فرهنگی است یعنی ما را دچار تغییر هویت کند و غیرت عفاف و حجاب را از جامعه ما بردارد، آن حیا را از جامعه ما بردارد، وقتی این حجاب و حیا برداشته شد خب خیلی چیزها تغییر میکند. به نظرم هم مسئولان، هم مراجع عظام تقلید، حوزه علمیه، جامعه مداحان، باید دست به دست هم بدهند و با هم کار فرهنگی بزرگ و هماهنگ شروع کنند. تا ان شاءالله بشود مقداری وضع جامعه را کنترل کرد و الا وضعی که الان هست مثل وضع … نمیگویم نابسامان بلکه … _بعضی نقاط شهرها وضع خوب نیست-. امیدوارم خدای متعال و مدد امام زمان ارواحنا فداه کمک کند تا به آن جایی که میتوانیم و توان داریم خدمت گذار دین و مکتب اهل بیت علیهم السلام باشیم.
انتخابات مجلس با حضور حماسی مردم همراه بود. چه توصیه ای به منتخبین دارید؟
الحمدلله و خدا را شکر انتخابات با شور و نشاط مردم برگزار شد و خدای متعال کمک کرد آن چیزی که دشمنان میخواستند نشد. و آن چیزی که مطلوب نظام و مقام معظم رهبری بود اتفاق افتاد، الحمدلله خوب بود و نمایندگانی که رای گرفتند به خواستهها و معیشت مردم باید توجه کنند بحث فساد و اختلاس که در جامعه وجود دارد، با این معضل برخورد کنند، محکم بایستند و از مستضعفین و قشرکم درآمد دفاع کنند در قوانینی که تصویب میکنند حتماً قشر ضعیف، تورم و اینها را اهمیت دهند و کنترل کنند. و خدای متعال حتماً کمک میکند و کشور از این وضع اقتصادی بیرون خواهد رفت و آینده خیلی خوبی پیش رو خواهیم داشت.
میزان تحصیلات و رشته دانشگاهی شما چیست؟
بنده افتخار دارم در مسیر نوکری اهل بیت علیهم السلام؛ مدرک دکترا کلام از دانشگاه ادیان و مذاهب قم دارم.
توصیه شما به کسانی که میخواهند وارد عرصه مداحی شوند، چیست؟
توصیه به عزیزانی که میخواهند وارد عرصه مداحی شوند این است که ابتدا تحصیلات شان را تکمیل کنند و درس بخوانند و به مدارج عالی علمی برسند و با تحصیلات عالیه وارد عرصه مداحی شوند. یا این که اگر الان وارد عرصه مداحی شدهاند درس بخوانند و درسشان را ادامه بدهند. چون مداح باید عالم باشد و آنقدر باسواد باشد که بخواهد مردم را ارشاد کند با سلاح علم باید معارف اهل بیت علیهم السلام را فرابگیرد و به مردم بیان کند. اگر علم نداشته باشد وسیله درک و گیرایی معارف اهل بیت و احادیث و روایات و ادعیه و قرآن را نداشته باشد نمیتواند موفق باشد پس لازمه اش این است که درس بخواند، سواد داشته باشد تا بتواند خوب مداحی کند و خدمتش مورد رضایت امام زمان ارواحنافداه قرار بگیرد.
درپایان اگر مطلب خاصی هست، بیان بفرمائید.
یک مطلبی که لازم است خدمت دوستان عرض کنم این است که مداحی فقط مهارت و چارچوب مشخص، ستایشگری نیست، بلکه معنویات و ارتباطات مداح با حضرات معصومین و خدای متعال و انجام واجبات و ترک محرمات از مهمترین اصول مداحی است که اگر این اصل خدشه ای در آن وجود داشته باشد مداحی آن کارایی لازم خودش را نخواهد داشت لذا از این اصل خیلی مهم غافل نباشید و امیدوار هستیم خداوند هم به بنده توفیق بدهد خدمت گذار عاشقان اهل بیت علیهم السلام باشم.
وبالاخره سؤال آخر. حضرتعالی چند بار در حضور مقام معظم رهبری مداحی کردید؟ البته یک موردش که بسیار مجلس عالی هم شد ایام شهادت حضرت زهرا س وترور شهید سلیمانی بود.
فکر کنم بیش از ۱۰ بار محضر مقام معظم رهبری توفیق داشتم که برنامه اجرا کنم.[۲]
