میرزا احمد آشتیانی

میرزا احمد آشتیانی
فقیه، عارف، حکیم، استاد علوم عقلی و نقلی
نام کامل	میرزا احمد آشتیانی
لقب	واله
نسب	فرزند آیت‌الله میرزا محمدحسن آشتیانی
تاریخ تولد	۱۲۷۰
زادگاه	تهران، ایران
تاریخ وفات	۱۳۵۴
شهر وفات	تهران، ایران
محل دفن	صحن حضرت عبدالعظیم حسنی، شهر ری
محل سکونت	تهران، ایران
خویشاوندان سرشناس	آیت‌الله میرزا محمدباقر آشتیانی (پسر)، آیت‌الله سیّد عباس طباطبایی (داماد)
استادان	آیت‌الله میرزا محمدحسن آشتیانی، میرزا هاشم اشکوری، میرزا حسن کرمانشاهی، میرزا شهاب‌الدین نیریزی، میرزا ابوالحسن جلوه، آخوند ملا محمد هیدجی زنجانی
شاگردان	سیّد جلال‌الدین آشتیانی، آیت‌الله حسن‌زاده آملی، آیت‌الله میرزا محمدباقر آشتیانی، آیت‌الله سیّد عباس طباطبایی
محل تحصیل	تهران، قم، نجف اشرف
اجازه روایت از	آیت‌الله بروجردی، آیت‌الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی
اجازه اجتهاد از	آیت‌الله سیّد ابوالحسن اصفهانی، میرزا محمدحسین نائینی
تالیفات	بیش از ۶۰ اثر شامل فلسفه، عرفان، فقه، اصول، طب، ریاضیات و تفسیر قرآن؛ از جمله: تمهید القواعد، شرح فصوص قیصری، مصباح الانس، هدیه احمدیه، میزان القرائه، لوامع الحقایق و غیره.
سیاسی	حضور خانواده در قیام تنباکو و مبارزه با استبداد

میرزا احمد آشتیانی (۱۳۰۰–۱۳۹۵ق / ۱۲۷۰–۱۳۵۴ش) فقیه، عارف، حکیم و استاد علوم عقلی و نقلی ایرانی بود. او در حوزه‌های فقه، اصول، فلسفه، عرفان، اخلاق، طب سنتی و ریاضیات فعالیت داشت و شاگردان برجسته‌ای تربیت کرد.

میرزا احمد پس از تحصیل نزد اساتید برجسته تهران و قم، برای تکمیل علوم نقلی به نجف اشرف رفت و در محضر عالمان بزرگ آنجا، از جمله میرزا نائینی و سید ابوالحسن اصفهانی، بهره برد. او پس از بازگشت به تهران، به تدریس، تربیت شاگردان و تألیف بیش از شصت اثر علمی و عرفانی پرداخت.

میرزا احمد آشتیانی در سن ۹۵ سالگی در تهران درگذشت و در صحن حضرت عبدالعظیم حسنی شهر ری دفن شد.

زندگی و تحصیلات

میرزا احمد، چهارمین فرزند آیت الله میرزا محمدحسن آشتیانی از علمای برجسته تهران، در سال ۱۳۰۰ هـ. ق در تهران به دنیا آمد. وی از کودکی در محیطی معنوی و علمی پرورش یافت و شاهد رویدادهای مهمی چون قیام تنباکو بود که روحیه او را تحت تأثیر قرار داد.

میرزا احمد تحصیلات ابتدایی و علوم ادبی را نزد پدر آغاز کرد و پس از آن فقه، اصول، فلسفه، حکمت و عرفان را نزد اساتید برجسته‌ای چون میرزا هاشم اشکوری، میرزا حسن کرمانشاهی، میرزا شهاب‌الدین نیریزی شیرازی و آیات عظام نجف فراگرفت. او همچنین در علوم ریاضی و طب سنتی به تخصص رسید و در تدریس این علوم فعال بود.

اقامت در نجف

میرزا احمد در سال ۱۳۴۰ هـ. ق برای تکمیل علوم نقلی به نجف اشرف رفت و نزدیک به ده سال در جوار بارگاه حضرت علی (ع) به تحصیل و تدریس پرداخت. وی از محضر آیات عظام آقا ضیاءالدین عراقی، سید ابوالحسن اصفهانی و میرزا محمدحسین نائینی بهره برد و در علم اجتهاد از آنان اجازه گرفت.

فعالیت‌های علمی و فرهنگی

پس از بازگشت به تهران، میرزا احمد در مدرسه سپهسالار به تدریس علوم عقلی و نقلی پرداخت و جلسات عمومی برای آموزش اصول اعتقادات و اخلاق برگزار کرد. وی در حوزه‌های متعدد فقه، اصول، فلسفه، عرفان، طب و ریاضیات استاد بود و شاگردان برجسته‌ای مانند سید جلال الدین آشتیانی و آیت الله حسن‌زاده آملی را پرورش داد.

میرزا احمد آشتیانی به عنوان شخصی جامع‌العلوم، زاهد و عارف شناخته می‌شد. وی در اخلاق، زهد، عبادت و تهجّد زبانزد بود و در ارشاد عمومی و تربیت شاگردان و تألیف آثار علمی و معنوی کوشا بود.

آثار

میرزا احمد آشتیانی بیش از ۶۰ اثر در موضوعات مختلف تألیف کرد که شامل قرآن و حدیث، کلام و اعتقادات، فقه و اصول، فلسفه و عرفان، طب و ریاضیات و ادبیات بود. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

قرآن و حدیث: طرائف الحکم، بیان نافع، الاحادیث
کلام و اعتقادات: حاشیه شرح تجرید، لوامع الحقایق، تذکرة الغافلین
فقه و اصول: حاشیه مکاسب، رسائل، کفایه آخوند خراسانی، الصلوات
فلسفه و عرفان: حاشیه شرح اشارات، حاشیه اسفار ملا صدرا، شرح فصوص الحکم، مصباح الانس
طب و ریاضیات: حاشیه کلیات قانون، حاشیه خلاصة الحساب، تشریح الافلاک
ادبیات و شعر: سروده‌های عرفانی و فلسفی با تخلص «واله»

وفات

میرزا احمد آشتیانی در سن ۹۵ سالگی، در روز سه‌شنبه ۱۴ جمادی الثانی ۱۳۹۵ق (۳ تیر ۱۳۵۴ش) در تهران درگذشت و در صحن حضرت عبدالعظیم حسنی شهر ری دفن شد.