جشن سینمای ایران

جشن سینمای ایران
توصیف	انتخاب و تقدیر از بهترین‌های سینمای ایران بر اساس رأی هنرمندان و دست‌اندرکاران
تاریخ	از ۱۳۷۳ تاکنون (با وقفه‌های دوره‌ای) سالانه، همزمان با روز ملی سینما (۲۱ شهریور)
محل برگزاری	تهران
مکان	خانه سینما
کشور	ایران
میزبان	خانه سینما
پاداش	تندیس خانه سینما
وضعیت	فعال
نخستین جایزه	۱۳۷۳
گونه جایزه	جایزه صنفی سینمای ایران
وب‌گاه	https://khaneicinema.ir

این نوشتار توسط گروه پژوهشگران یاقوت راستی آزمایی و تایید شده است.

جشن سینمای ایران که با نام‌های «جشن بزرگ سینمای ایران» و «جشن خانه سینما» نیز شناخته می‌شود، مراسم سالانه خانه سینمای ایران است که با هدف انتخاب و تقدیر از بهترین‌های سینمای ایران بر اساس رأی هنرمندان و دست‌اندرکاران این حوزه برگزار می‌شود.

این جشن از دوره سوم به بعد معمولاً در ۲۱ شهریور، هم‌زمان با «روز ملی سینما» برگزار و با اهدا تندیس خانه سینما از برگزیدگان رشته‌های مختلف تقدیر می‌شود. ۲۱ شهریورماه از سال ۱۳۷۹ و همزمان با چهارمین دوره جشن، به مناسبت صدمین سال ورود سینما به ایران، به عنوان روز ملی سینما نام‌گذاری شده است. این مراسم در سال‌های اخیر چندین‌بار با وقفه روبه‌رو شد اما برگزاری آن مجدد از سر گرفته شده است.

سازوکار جشن سینمای ایران بر پایه داوری صنفی است؛ به این صورت که هر صنف سینمایی دست‌کم یازده نفر را به‌عنوان هیئت داوران رشته تخصصی خود معرفی می‌کند، داوران تمام فیلم‌های تولیدشده سال را که در سالن نمایش خانه سینما برای آنان اکران می‌شود تماشا کرده و سپس پنج نامزد نهایی هر رشته را انتخاب می‌کنند و در مرحله بعد، برنده نهایی همان رشته را برمی‌گزینند.

در برخی دوره‌ها تغییراتی در شیوه داوری اعمال شده است؛ از جمله در دو دوره نخست که هیئت ویژه‌ای برندگان را از میان نامزدهای صنفی تعیین می‌کرد، یا در دوره ششم که داوری توسط هیئتی گسترده‌تر شامل دو نماینده از هر صنف و یازده داور منصوب دبیر جشن انجام شد. با این حال ماهیت اصلی این مراسم همواره انتخاب بهترین‌های هر رشته توسط متخصصان همان حوزه و داوری همه فیلم‌های تولید شده سال بوده است. از این رو، جشن خانه سینما جشنواره محسوب نمی‌شود، بلکه مراسمی است شبیه اسکار که برگزیدگان هنرمندان سینما را از میان تولیدات سینمایی سال معرفی می‌کند و به آنان جایزه می‌دهد و از این دیدگاه اعتبار خاص خود را دارد.

دوره‌های مختلف

اولین جشن سینمای ایران. مرداد ۱۳۷۶ به دبیری سیف‌الله داد.
دومین جشن سینمای ایران. آبان ۱۳۷۷ به دبیری احمدرضا درویش.
سومین جشن سینمای ایران. شهریور ۱۳۷۸ به دبیری یدالله صمدی.
چهارمین جشن سینمای ایران. شهریور ۱۳۷۹ به دبیری مجید مجیدی.
پنجمین جشن سینمای ایران. شهریو ۱۳۸۰ به دبیری مسعود جعفری جوزانی.
ششمین جشن سینمای ایران. شهریور ۱۳۸۱ به دبیری منوچهر محمدی.
هفتمین جشن سینمای ایران. ۱۳۸۲ به دبیری ابوالحسن داودی.
هشتمین جشن سینمای ایران. شهریور ۱۳۸۳ به دبیری ابوالحسن داودی.
نهمین جشن سینمای ایران. شهریور ۱۳۸۴ به دبیری محمدمهدی عسگرپور.
دهمین جشن سینمای ایران. شهریور ۱۳۸۵ به دبیری رسول صدرعاملی.
یازدهمین جشن سینمای ایران. ۲۰ شهریور ۱۳۸۶ در کاخ سعدآباد به دبیری پرویز پرستویی.
دوازدهمین جشن سینمای ایران. شهریور ۱۳۸۷ به دبیری علی معلم.^[۱]
سیزدهمین جشن سینمای ایران. شهریور ۱۳۸۸در هتل استقلال به دبیری فرهاد توحیدی.
چهاردهمین جشن سینمای ایران. ۲۵ شهریور ۱۳۸۹ در برج میلاد به دبیری فرهاد توحیدی
پانزدهمین جشن سینمای ایران. ۲۱ شهریور ۱۳۹۰ در تالار ایوان شمس به دبیری کیومرث پور احمد^[۲]
شانزدهمین جشن سینمای ایران. شهریور ۱۳۹۳ پس از سه سال تعطیلی به دبیری محمد بزرگ نیا^[۳]
هفدهمین جشن سینمای ایران. ۲۰ شهریور ۱۳۹۴ در عمارت مسعودیه به دبیری همایون اسعدیان^[۴]
هجدهمین جشن سینمای ایران. ۲۲ شهریور ۱۳۹۵ در باغ ملی تهران به دبیری کمال تبریزی
نوزدهمین جشن سینمای ایران. ۲۱ شهریور ۱۳۹۶ در باشگاه فرهنگی ورزشی پیام به دبیری هارون یشایایی^[۵]
بیستمین جشن سینمای ایران. ۱۰ شهریور ۱۳۹۷ در تالار وحدت به دبیری علی نصیریان^[۶]
بیست و یکمین جشن سینمای ایران. ۷ مرداد ۱۳۹۸ در برج میلاد
در سال های ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ به دلیل همه گیری ویروس کرونا در ايران، هیچ جشنی از سوی خانه سینما برگزار نشد. در سال ۱۴۰۱ که قرار بود بیست و دومین دوره بعد از ماه محرم و صفر در شهریور‌ماه برگزار شود؛ اما به دلیل آنچه «شرایط اجتماعی جامعه» اعلام شده بود، بار دیگر به سال بعد موکول شد.^[۷]^[۸] در سال ۱۴۰۲ نیز جشن خانه سینما برای چهارمین سال پیاپی برگزار نشد.^[۹]